Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından düzenlenen 79. Dünya Sağlık Kurulu, 18-23 Mayıs tarihleri arasında İsviçre'nin Cenevre kentinde düzenlenen oturumların ardından sona erdi. "Küresel sağlığı yeniden şekillendirmek: Ortak bir sorumluluk" teması altında toplanan zirvede, küresel sağlık alanındaki zorluklarla mücadele etmek üzere yeni stratejiler görüşüldü.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">190’ı aşkın ülke delegasyonu, geçen yıl kabul edilen tarihî Pandemi Anlaşması'nın (WHA78.1) ilk uygulama raporlarını, Uluslararası Sağlık Tüzüğü'ndeki güncellemeleri ve daralan bütçelerin gölgesinde kalan küresel sağlık personeli krizlerini görüşmek üzere biraraya gelmişti.</li></ul>Öte yandan:&nbsp;Sahadaki DSÖ ekipleri, Hantavirüs gündeminin ardından bu kez de Ebola salgınıyla mücadele ediyor. Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Uganda sınırında hızla yayılan nadir Bundibugyo virüsü nedeniyle bölgede 1.018'den fazla şüpheli vaka ve 234 ölümün kayda geçtiğini belirten DSÖ, resmî olarak "Uluslararası Önemi Haiz Halk Sağlığı Acil Durumu" ilan etti. Henüz onaylı bir aşısı bulunmayan bu varyant nedeniyle bölgesel risk "yüksek" görülüyor.2026 yılında insanlık, Ebola’nın yanı sıra yeni COVID varyantları, yakın dönemde bir cruise gemisinde yayılmasıyla gündeme gelen hantavirüs, "yatağa düşüren grip" olarak bilinen İnfluenza A ve mutasyon riskleri barındıran Mpox (maymun çiçeği) gibi birçok salgınla karşı karşıya&nbsp;kalsa da henüz hiçbiri adına dünya genelinde bir "pandemi" alarmı verilmedi. Peki, olası bir alarm durumunda buna gerçekten hazır mıyız?<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">GPMB 2026 Raporu: Küresel alarm</h2>Küresel Hazırlık İzleme Kurulu (GPMB) 2026 Raporu, COVID-19 pandemisinden bu yana kağıt üzerinde birçok küresel reform ve fon hayata geçirilmesine rağmen, biyolojik risklerin tırmanma hızının bu adımları gölgelediğini ortaya çıkardı.&nbsp;Son 10 yılda ilan edilen altı büyük uluslararası sağlık acil durumunun (Ebola, Zika, COVID-19 ve Mpox) incelendiği "Uçurumun Kenarında Bir Dünya" isimli raporda, salgınların artık çok daha sık yaşandığı&nbsp;fakat buna karşın dünyayı koruması gereken finansal ve toplumsal sistemlerin hızla zayıfladığı vurgulanıyor.Resmî verilere göre DSÖ, 2024 yılında 2015 yılına kıyasla neredeyse&nbsp;iki kat daha fazla salgın ve sağlık acil durumu vakası tespit etti. İklim krizi ve ekolojik bozulmalar virüslerin hayvandan insana sıçrama riskini artırırken 2020-2030 yılları arasında pandemiler nedeniyle küresel ekonominin uğrayacağı toplam kaybın 50 trilyon doları bulacağı öngörülüyor.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Buna rağmen, salgınları büyümeden durduracak küresel sağlık yardımları hızla azalarak yeniden 2009 seviyelerine gerilemiş&nbsp;durumda.</li></ul>Raporda dikkat çekilen en somut gerileme alanı, tıp dünyasında "eşitlik yorgunluğu" olarak adlandırılan küresel bıkkınlık ve tedarik adaletsizliği oldu. Zengin ülkelerin pandeminin başındaki küresel dayanışma ruhunu kaybetmesi ve kendi iç mali baskılarına dönmesinin, kırılganlığı artırdığı söylenirken bunun en belirgin kanıtı olarak Mpox salgını gösteriliyor. COVID-19 döneminde hayat kurtarıcı aşıların düşük gelirli ülkelere ulaşması 17 ay sürmüşken yakın zamandaki Mpox krizinde bu süre, zengin ülkelerin aşıları erkenden stoklaması ve ön satın alma anlaşmaları&nbsp;nedeniyle 24-27 ayı buldu.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">DSÖ Pandemi Anlaşması</h2>Küresel salgın yönetimi tarihinde ilk kez devletlere yasal olarak bağlayıcı sorumluluklar yükleyen tarihi DSÖ Pandemi Anlaşması (WHA78.1), geçen yıl düzenlenen 78. Dünya Sağlık Genel Kurulu'nda kabul edilmişti. Anlaşma, 12. madde kapsamında kurulan&nbsp;PABS (Patojen Erişimi ve Fayda Paylaşımı) sistemine sahip, böylelikle küresel bir pandemi ilanı durumunda, ilaç ve aşı üreticilerinin ürettikleri biyolojik önlemlerin (aşı, ilaç, tanı kiti ve kişisel koruyucu ekipman) %20'sini&nbsp;gerçek zamanlı olarak&nbsp;DSÖ'ye teslim etmesini&nbsp;zorunlu kılıyor.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">79. Dünya Sağlık Genel Kurulu'nun Komite A oturumlarında resmî olarak tartışılan ilk uygulama raporları, bu hukuki çerçevenin COVID-19 sürecinde ortaya çıkan tıbbi malzeme dağıtımındaki eşitsizlikleri çözmeyi hedeflerken patojen verilerinin küresel ağlarda şeffaf paylaşımını ve gelişmekte olan ülkelerde bölgesel aşı üretim kapasitelerinin kurulmasını planlıyor.</li></ul>Öte yandan bu yasal çerçeve; bütçe daralmaları, çıkar çatışmaları ve ulusal meclislerdeki onay süreçlerinin yavaşlığı nedeniyle ciddi bir uygulama duvarıyla karşı karşıya kalıyor. GPMB’nin yayımladığı denetim raporunda, zengin ülkelerin ön satın alma sözleşmeleriyle aşıları tekelleştirme eğiliminin sürdüğü belgeleniyor. Batılı ülkeler ve arkalarındaki ilaç tekelleri, kâr marjlarını korumak adına zorunlu teknoloji transferinin ve patent esnekliğinin ilaç sanayisindeki inovasyonu baltalayacağını savunurken gelişmekte olan ülkeler ise paylaştıkları virüs verileri karşılığında aşılara adil ve ücretsiz erişim talep ediyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">DSÖ’nün yerel karantina veya biyolojik tesis denetim yetkilerinin "ulusal egemenlik ihlali" olarak görülmesi ve ilaç patentleri üzerindeki uzlaşmazlıklar nedeniyle bu yılki Genel Kurul'da yapılan resmî oylamayla Pandemi Anlaşması'nın nihai olarak tamamlanması ve yürürlüğe girmesi 2027 yılına ertelendi.</li></ul>Hukuki sürecin uzatılması, tıp ve teknoloji dünyasındaki bilimsel ilerlemelere rağmen olası bir pandemi durumunda uluslararası sistemin ortak bir mevzuat yerine hâlâ koordinasyonsuz reaksiyonlara mahkûm&nbsp;olduğunu gösteriyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Bütçe kesintileri ve sahadaki çöküş</h2>COVID-19 sonrasında uluslararası bağışçıların ve devletlerin stratejik yöntemlerini değiştirmesiyle birlikte 2026 yılına geldiğimizde küresel sağlık fonlarındaki kesintiler artık bir yapısal krize dönüştü. ABD’de Trump yönetiminin DSÖ’den ayrılma prosedürlerini yeniden işletmesi doğrudan 600 milyon dolarlık bir finansman açığı yarattı.&nbsp;Bunun yanında, ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) program bütçelerinde gidilen %80'i aşkın kesintiler;&nbsp;tüberküloz, HIV ve sıtma gibi&nbsp;küresel hastalık mücadele fonlarını&nbsp;durma noktasına getirdi. Ayrıca Birleşik Krallık, İsveç, Japonya ve Almanya gibi büyük donör ülkeler de resmî kalkınma yardımlarını ve küresel sağlık fonlarına taahhüt ettikleri bütçeleri %15-50 arasında düşürdü.Genel Kurul görüşmeleri sırasında DSÖ Doğu Akdeniz Bölgesi Acil Durum Direktörü Dr. Annette Heinzelmann, bu finansal daralmanın sahadaki operasyonel kapasiteleri nasıl gerilettiğini şu sözlerle doğruladı:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9);" style="color: rgb(9, 9, 9); margin: 0px 0px 1em; border-left: 2px solid rgb(94, 53, 177); padding-left: 5px; box-sizing: border-box;">"Salgınlar hızlanıyor, oysa bunları durdurmak için tasarlanmış sistemler zayıflıyor. İhtiyaçlar ve kaynaklar arasındaki uçurum artık sürdürülebilir değil. DSÖ Sağlık Acil Durum Programı 2024 ve 2025 yıllarında 553 milyon dolarlık bir finansman açığıyla karşı karşıya kaldı. Acil durumlar için ayrılan yedek fon 2026 yılına sadece 19,5 milyon dolarla girerken, bölgesel acil durum iş gücümüz yarı yarıya azaltıldı. Azalan kapasiteyle artan acil durumlarla mücadele etmeye devam edemeyiz."</blockquote>Mali kaynakların bu şekilde daralması nedeniyle DSÖ, 2026-2027 dönemi taban bütçesini %21 oranında düşürmek&nbsp;ve kurum genelinde 2.500'den fazla personelin sözleşmesini feshetmek zorunda kaldı. Fon kesintilerinin sahadaki kurumsal yansımalarını gösteren organizasyonlardan bir diğeri de bölgesel salgın yönetimini yürüten Pan Amerikan Sağlık Örgütü (PAHO) oldu. <ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">PAHO’yu "yozlaşmış" olarak nitelendiren Trump yönetimi, kuruluşa 134 milyon dolardan fazla üyelik aidatı borcunu ödememişti. Yaşananların ardından taban program bütçesini %19 oranında düşürmek zorunda kalan PAHO, acil durum operasyonlarını ve vaka takibini yürüten kadrolu pozisyonlarında %17’lik (1.042'den 869'a) bir personel küçülmesine gitmiş, yeni uzman alımlarını ise tamamen dondurmuştu.</li></ul>Koruyucu bütçelerin ve saha personelinin geri çekilmesi sadece idari bir küçülme değil, insani bir risk doğuruyor. Uluslararası donör fonlarındaki gerilemeler nedeniyle; aktif savaş, iç çatışma, yoksulluk ya da büyük doğal afetlerin etkisindeki coğrafyalarda 5.600'den fazla sağlık tesisi kapanma noktasına geldi. Tıbbi otoriteler ve bağımsız akademik kuruluşlar, sadece USAID tüberküloz programlarındaki bu uzun vadeli kesintilerin önümüzdeki süreçte dünya genelinde 2.2 milyon ek ölüme ve 10 milyon yeni vakaya yol açabileceğini öngörüyor.&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Ne durumdayız?</h2>Sonuç olarak, "2026'da yeni bir salgına ne kadar hazırız?" sorusunun yanıtı, küresel sağlık sistemindeki büyük bir çelişkiyi ortaya koyuyor. İnsanlık, laboratuvar ortamında yapay zeka modellemeleri, genomik sekanslama hızı ve mRNA platform teknolojileri sayesinde bilimsel olarak en donanımlı evresini yaşasa da kurumsal finansman sorunları, sahadaki krizler ve kurumlara yönelik güvensizlik yüzünden operasyonel düzeyde kritik sorunlarla karşı karşıya kalıyor.Pandemi Anlaşması’nın 2027 yılına ertelenmesiyle yasal gücünü de kaybeden küresel sistem; olası bir salgını çok kısa sürede moleküler düzeyde çözecek teknolojiye sahipken sahada ilk vakayı tespit edip virüsün izini sürecek kurumsal finansmandan ve ortak iradeden yoksun kalıyor. Bu tıkanıklık, dünyayı kağıt üzerinde tarihin en korunaklı, sahada ise yeni bir salgına karşı kırılgan bir konumda bırakıyor.

Aposto Gündem

79. Dünya Sağlık Kurulu tamamlanırken gündeme gelen Ebola salgını, DSÖ Pandemi Anlaşması’nın 2027 yılına ertelenmesi ve küresel sağlık fonlarındaki kesintiler artan salgın risklerine karşı soru işaretlerini de beraberinde getirdi: Küresel sistem yeni bir pandemi riski karşısında hazırlıklı mı?

Uçurumun kenarında bir dünya: 2026’da yeni bir salgına ne kadar hazırız?

<span fr-original-class="customBullet" fr-original-style="font-size: 24px; line-height: 12px; vertical-align: middle; display: inline-block;" style="font-size: 24px; line-height: 12px; vertical-align: middle; display: inline-block; box-sizing: border-box;">•&nbsp; Yeni COVID varyantı "Cicada" yayılıyor: İlk kez 2024 sonunda tespit edilen ve bir süre durgun seyreden BA.3.2 (Cicada) varyantı, Avrupa’daki vakaların yüzde 30’undan sorumlu hale gelerek yeniden hızla yayılmaya başladı.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ayrıntılar: Adını periyodik olarak ortaya çıkan ağustos böceğinden alan varyant, Omicron soyundan gelse de "spike" proteininde 70'ten fazla mutasyon taşıyor. Uzmanlar, bu genetik değişikliklerin bağışıklık sisteminden kaçışı kolaylaştırabileceğini ve mevcut aşıların etkinliğini bir miktar düşürebileceğini belirtiyor.</li></ul>

Yaşamın göz kamaştırıcı mucizelerinden biri, canlıların genomlarını neredeyse hatasız bir şekilde kopyalayabilmesi… “Neredeyse hatasız” diyoruz zira DNA replikasyonunda “mutasyon” denen kopyalama hataları, oranı milyarda birin altında olsa da mevcut. Genetik şifre sıfır hatayla kopyalansa, bir diğer ifadeyle nadir görülen mutasyonlar ya da sadakatsizlik olmasa yaşamın evrimleşmesi ve değişen koşullara ayak uydurması mümkün olmayacak ve kuvvetle muhtemel canlılar varlığını sürdüremeyecekti.Jim Al-Khalili ve Johnjoe McFadden'ın popüler kitabı Life on the Age: The Coming of Age of Quantum Biology’de yer alan ifade oldukça çarpıcı:&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(39, 46, 113); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(39, 46, 113); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">“Azıcık sadakatsizlik, yeterli zaman tanınırsa büyük işler başarır.”&nbsp;</blockquote>Bu olgu, tüzel kişilikler, yani şirketler için de geçerli olabilir. Bu argümanı desteklemek için sadakat ve sadakatsizlik tutumları içeren&nbsp;iki örneği kıyaslamak yerinde olacaktır.&nbsp;Sadakat örneğimiz, Intel olacak. ABD merkezli işlemci üreticisi Intel’in eski CEO’su Paul Otellini, 2005 yılında şirketin yönetim kuruluna NVIDIA’yı satın alma talebini sunar. O tarihlerde Intel’in piyasa değeri, 100 milyar doların üzerinde... NVIDIA’nın, şirkete yaklaşık 20 milyar dolara mâl olacağı tahmin ediliyor.CEO’nun NVIDIA’yı satın almak istemesinin nedeni, Intel’in zayıf olduğu ekran kartı üretimi konusunda NVIDIA’nın uzmanlaşmış olması. O yıllarda işlemci pazarı baskın durumda; ekran kartı pazarı ise yeni yeni filizleniyor. Ekran kartlarını kanatlandıracak yapay zeka çalışmaları dikkat çeker durumda, ancak henüz bir devrimden söz edilmiyor.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">CEO’nun teklifi reddedildi</h2>CEO Otellini’nin teklifini Intel’in yönetim kurulu reddeder. Kurula göre hem satın alım pahalı olacaktır, hem de iki şirketin entegrasyonu kolay olmayacaktır. Yani “İyi bildiğimiz, oturmuş işimizi yapmaya devam edelim” diyerek tipik bir sadakat örneği gösterirler. NVIDIA’yı satın almak yerine Intel, mevcut operasyonlarını tehlikeye atmayacak biçimde kendi ekran projesi Larabee’yi hayata geçirir. x86 mimarisinden güç alan bir tür hibrit çip olan Larabee, ne yazık ki başarısızlıkla sonuçlanır.&nbsp;2016 yılı başlarında ise NVIDIA’nın piyasa değeri&nbsp;20 milyar doların biraz üzerindeyken Intel’in piyasa değeri, 140 milyar dolar seviyesindedir. Bu tarihlerde Intel’in yaklaşmakta olan yapay zeka devrimi ve olası sonuçlarını öngörmeye başladığını tahmin ediyoruz. Nitekim şirket, 2016 yılında ekran kartları üzerine çalışan Nervana System ve Movidius’u satın aldı; 2019 yılında ise Haban Labs’i bünyesine kattı.Ancak bu satın alımlarla NVIDIA’nın performansını yakalamak mümkün olmadı. Sadakat, Intel’i hayatın gerisinde bıraktı. 2019 yılının ortalarına gelindiğinde Intel’in piyasa değeri, 200 milyar doların biraz üzerindeydi. NVIDIA’nın değeri ise 80 milyar dolar seviyelerine gelmişti.&nbsp;NVIDIA’nın bugünkü piyasa değeri, 3,3 trilyon dolar civarında. Intel’inki ise 100 milyar doların altında. Şirket, 2024 yılının ortalarında başlattığı 10 milyar dolarlık tasarruf paketini uygulamaya çalışıyor ve bu kapsamda 15 bin Intel çalışanının işine son verilmesi planlanıyor.&nbsp;Eski ABD Başkanı Joe Biden’ın imzaladığı çip kanunun yeni başkan Donald Trump tarafından yürürlükten kaldırılacak olması nedeniyle muhtemelen Intel’in ticari sorunları daha da büyüyecek. Zira şirket, kanun üzerinden elde ettiği 7-8 milyar dolarlık devlet desteğinden mahrum kalacak.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Sadakatsizlik örneği: Shell &amp; Turcas Petrol</h2>Sadakatsizlik örneği ise Türkiye’den… Akaryakıt dağıtımcısı Shell &amp; Turcas Petrol’ün Türkiye çapındaki 1170 istasyondan oluşan Shell markalı ağı, akaryakıt terminalleri, madeni yağ üretimi ve pazarlama faaliyetleriyle 2023 yılında 246 milyar lira net satış hasılatına ulaşmış. Fakat şirket, hayatın akışını, varlıklarının değerini ve akaryakıt satışına ilişkin giderek sıkılaşan kamusal düzenleme rejimini hesaba katarak içten yanmalı motora sahip geleneksel araçlara yönelik perakende akaryakıt satışı işine iki noktada sadakatsizlik örneği göstermiş.&nbsp;Bunlardan birincisi, elektrikli otomobil devrimini dikkate alarak geleneksel bir akaryakıt istasyonundan elektrikli araçlara da şarj olanağı sağlayan hibrit istasyonlara dönüşüm. Bu, esasında son derece anlaşılabilir küçük bir sadakatsizlik örneği…Asıl sadakatsizlik ise şirketin akaryakıt dışı satışlara odaklanması. Şirket, seyahatleri sırasında yolcuların akaryakıt ihtiyaçlarını karşılamanın yanı sıra onlara kahve deneyimi yaşatma, sıcak fırın ürünleri sunma ya da Shell tarafından ürettirilen ve başka lokasyonlarda bulamayacakları içecekleri satma misyonunu da üstlendi.&nbsp;Bu misyon netice vermiş olacak ki şirket CEO’su, basına verdiği demeçlerde istasyonların, toplam gelirlerinin yaklaşık yarısını&nbsp;akaryakıt dışı satışlardan elde edebildiğini söylüyor. Select markalı premium market konsepti, patentli yiyecek-içecek markası deli2go’nun ürünleri ve Shell istasyonlarının Türkiye’nin üçüncü en büyük kahve satıcısı unvanını elde etmesi, söz konusu sadakatsizliğin olumlu çıktıları arasında yer alıyor.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Şirketler, yaşamın temel kurallarına tâbi</h2>Ünlü bilim insanı Erwin Schrödinger, 1944 yılında Cambridge Üniversitesi’nin yayınevi Cambridge University Press tarafından basılan What is Life adlı kitabında mutasyonların genler içinde bir tür kuantum sıçramayı temsil ediyor olabileceğini ileri sürmüştü. Bilindiği üzere Schröndinger bir fizikçi... DNA keşfi ile Nobel ödülüne layık görülen Francis Crick ise bu yapıtı “DNA’nın keşfinden önce genetik depolama sistemini anlatan en iyi kitap” olarak nitelendirmişti.&nbsp;Sonuç olarak biraz sadakatsizliği göze alıp kuantum sıçraması yaşayan Shell &amp; Turcas Petrol, değişime güçlenmiş bir biçimde uyum sağlıyor. İşlemci üretimini kodlayan ve şirket genlerini hatasız biçimde kopyalayabilen, ancak ihtiyaç duyduğu mutasyonu hayata geçiremeyen Intel ise yaşam mücadelesi veriyor. Yani yaşayan bir organizma olan şirketler de son tahlilde yaşamın temel kurallarına tâbi…

Quando İçgörü

Canlılar, genomlarını neredeyse hatasız bir şekilde kopyalayabiliyor. Fakat genetik şifre sıfır hatayla kopyalansa, diğer bir ifadeyle sadakatsizlik olmasa kuvvetle muhtemel hiçbir canlı varlığını sürdüremeyecekti. İşte bu türden bir sadakatsizlik, yaşayan bir organizma olan şirketlere de lazım. 

Biraz sadakatsizlik şirketlere de lazım

<ul fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Nedir? Söyleşi. Bir Balıkmışım Bacakları Olan sergisinin küratörü Eda Berkmen ve Övül Ö. Durmuşoğlu ile Eva Koťátková’nın sanat pratiğini konuşacağız.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Nerede? Arter - Galeri 0</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ne zaman? 25 Mayıs Perşembe 19.00</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Neden gitmeli? Serginin rüya, gündüz düşü ve mutasyon kavramları etrafında yarattığı farklı oyun sahalarını, güvenli alanları ve birlikte yaşama önerilerini inceleyerek Koťátková’nın eserlerini eko-feminist bir bakış açısından ele alacak bir konuşma bizi bekliyor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Not almalı: Eva Koťátková, 27 Ağustos 2023'e kadar Arter’in giriş kat galerisinde görebileceğin Bir Balıkmışım Bacakları Olan başlıklı kişisel sergisinde bireylerin toplumsal yapılar içerisinde büründükleri rollerin ve bunların sisteme bağlı gerekçelerinin yanı sıra sanat eserlerinin sunumunu mümkün kılan kurumsal çerçeveleri irdeliyor. Sanatçının ziyaretçileri işbirlikçiler olarak konumlandırdığı ve yapıtlarında normatif kurumların bireylerin bedenlerini, zihinlerini, hareketlerini ve kimliklerini şekillendirme biçimlerine odaklandığı bu sergiyi dokunarak, hareket ve hayal ederek keşfetmekte yarar var. Sanatçının çizim, kolaj, fotoğraf, video, performans ve heykel gibi çeşitli mecralar kullanarak ürettiği yapıtlarında okullara, hapishanelere ve psikiyatri kurumlarına ait imgelerin yanı sıra &nbsp;yerleşik tahakküm sistemlerini tersyüz ederek yaratıcı ifadeye, empatiye ve hayal gücüne yer açan güvenli alanlar yaratışına şahit oluyoruz. Normatif tanımlamaların ve kimliklerin ötesinde birbirimizle ilişki ve bağ kurmanın, yalıtılmış adalar yerine ağlar ve kolektif organizmalar inşa etmenin ve sesi yeterince duyulmayanların hikâyelerini dinlemenin önemini vurguyan sergi kapsamında gerçekleşecek Gerçeklik Engel Olmadığında başlıklı söyleşiye katılımın ücretsiz olduğunu ve kayıt gerektirmediğini de hatırlatalım.</li></ul>

Aposto İstanbul

Eva Koťátková’nın “Bir Balıkmışım Bacakları Olan” başlıklı kişisel sergisi kapsamında düzenlenen bir söyleşi.

Eko-feminist bir söyleşi: Gerçeklik Engel Olmadığında

Haberlerde görmüş olmanız muhtemel, evet, dünyanın yeni bir koronavirüs varyantı var: Afrika kıtasının güneyinde ortaya çıkan Omicron. Afrika’da ortaya çıkmasına ve Türkiye dahil pek çok ülkenin varyantın görüldüğü ülkelerden uçuşları durdurmasına rağmen, Omicron kendini batı medeniyetlerine kopyalamayı başarmış görünüyor. İngiltere ve Hollanda’nın da dahil olduğu altı Avrupa ülkesi, İsrail, Avustralya, Hong Kong…&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Anında incelemeye alındı</h2>Tıpkı delta varyantı gibi, Omicron da hızla yayılabilir. Daha bulaşıcı olan bu varyanta karşı mevcut aşıların koruyucu olup olmadığı da henüz netleşmiş değil. Fakat bir de işin olumlu tarafından bakalım, bu defa bilim dünyası konuya hızlı bir giriş yapmış durumda.İlk vakalardan sadece 36 saat sonra 100 enfekte hastadan veriler toplandı ve incelemeler başladı. Aynı şekilde başta Moderna ve BioNTech olmak üzere aşı firmaları da hızla verileri incelemeye başladı. Şimdi dünyanın iki hafta gibi bir süreye ihtiyacı var. Sonuçlar ancak iki hafta sonra ortaya çıkacak ve mevcut aşıların Omicron’dan bizi koruyup korumayacağı ancak o zaman belli olacak.Lakin ne yazık ki, ilk veriler çok iç açıcı değil. Omicron’un geçirdiği mutasyonların mevcut aşılara direnç gösterebileceğinden endişe ediliyor. Aşılı insanlar yaşamsal tehlike yaşamasalar da enfekte olma yüzdelerinin ve hastalığın şiddetinin artması ihtimalinden korkuluyor. Tabi bunlar henüz varsayım aşamasında.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Aşılar revize edilebilir</h2>Ayrıca aşı firmaları, olası bir durumda aşıları gerekli şekilde revize edebileceklerini söylüyor. Fakat bu tabi, yeni bir aşı demek. Bir de, doğal bağışıklığın tehlikeye girme ihtimali mevcut. Güney Afrika’da daha önce Covid-19 geçiren hastaların Omicron varyantıyla yeniden hasta olması bilim insanlarını varyantın doğal bağışıklığın önüne geçme ihtimali açısından endişelendiriyor.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">“Felaket kokteyli” deniyor</h2>Bilim çevreleri bir konuda hemfikir: Omicron zor bir varyant. Toplamda 50 mutasyona sahip. Virüsün sadece “spike” adı verilen çıkıntılı kısmında 26 daha önce benzeri görülmemiş (toplamda ise 30) mutasyon yer alıyor. Bu rakamın Delta varyantında 10, Beta’da ise altı olduğunu düşünecek olursak, ne kadar güçlü bir varyantla karşı karşıya olduğumuzu anlayabiliriz. Ayrıca Omicron’a Delta ve Beta’nın en güçlü yönlerini aldığı için bir tür “felaket kokteyli” benzetmeleri yapılıyor.Kısacası bu kış zor geçecek. Maskeleri yüzümüzden asla ve asla indirmemeye, sosyal mesafeye her zamankinden daha fazla dikkat etmeye devam edeceğiz. Tabi, buna karşın abartılı bir paniğe de gerek yok. Bilim insanları virüsü salgının başına göre çok daha iyi tanıyor ve çok daha hızlı müdahale edebiliyor.

mutasyon ile ilgili hikayeler