2026’ya Girerken: İklim Krizi, Çatışmalar ve Kadınların Gücü

Dr. Çağla Kettner

18 Şubat 2026’da, UN Women İcra Direktörü Sima Bahous, UN Women Yönetim Kurulu’nun 2026’daki ilk oturumunda kapsamlı bir konuşma yaptı. Bu konuşma, kadınların ve kız çocuklarının dünyadaki krizlerden neden en çok etkilenen grup olduğunu ve aynı zamanda neden çözümün merkezinde yer aldığını net bir şekilde ortaya koyuyor.

Bugün dünya çoklu krizlerle sarsılıyor: silahlı çatışmalar, iklim şokları, ekonomik belirsizlik ve siyasi kutuplaşma. UN Women’ın paylaştığı verilere göre, 676 milyondan fazla kadın ve kız çocuğu, ölümcül çatışmalara 50 kilometre mesafede yaşıyor. Afganistan’dan Gazze’ye, Sudan’dan Ukrayna’ya kadar pek çok bölgede kadınlar hem çatışmaların hem de iklim krizinin yükünü ilk ve en ağır şekilde taşıyor.

Ancak bu tablo sadece kırılganlığı değil, liderliği de gösteriyor. UN Women, insani yardım, kalkınma ve barış inşası alanlarında kadınların sesini güçlendiren kritik bir aktör olarak öne çıkıyor. Afganistan, Sudan ve Suriye gibi ülkelerde kurulan kadın danışma grupları, insani yardım kararlarının daha adil ve kapsayıcı olmasını sağlıyor. Kadınların liderlik ettiği yerlerde, yerel ateşkesler, insani erişim ve kalıcı barış ihtimali güçleniyor.

Konuşmada iklim konusu da açık bir şekilde vurgulanıyor. İklim krizinin etkileri kuraklık, aşırı sıcaklar, gıda ve su güvensizliği, kadınları ve kız çocuklarını orantısız biçimde etkiliyor. Bu nedenle UN Women, 2026–2029 Stratejik Planı kapsamında iklim ve toplumsal cinsiyet eşitliğini birlikte ele almayı temel önceliklerinden biri olarak belirliyor. 2026’da yayımlanacak olan “Dünyada Kadınların Durumu” raporunun ana teması da toplumsal cinsiyet eşitliği ve iklim değişikliği olacak. Bu rapor, COP30’da kabul edilen yeni toplumsal cinsiyet eylem planını temel alacak ve COP31 sürecine önemli bir girdi sunacak.

UN Women, sahadaki somut sonuçlara da dikkat çekiyor:

• Somali’de seçim yasasında %30 kadın kotası kabul edildi.

• Afganistan’da kadın liderliğindeki örgütlere yönelik insani fonlar 20 kat artırıldı.

• Avrupa, Orta Asya, Latin Amerika ve Arap ülkelerinde toplumsal cinsiyete duyarlı bütçeleme, bakım ekonomisi ve barış-güvenlik politikaları güçlendirildi.

• Birleşmiş Milletler sistemi genelinde, üst düzey kadrolarda kadın-erkek eşitliği büyük ölçüde sağlandı.

Tüm bu ilerlemelere rağmen zorluklar büyük. Küresel fonlarda azalma, kadın örgütlerinin kaynaklara erişimini tehdit ediyor. Siyasi baskılar ve geriye gidişler kazanılmış hakları riske atıyor. Buna rağmen UN Women mesajını net veriyor: “Kadınların ve kız çocuklarının hakları pazarlık konusu değildir.”

2026 yılı, hem iklim kriziyle mücadelede hem de toplumsal cinsiyet eşitliğinde kritik bir eşik. UN Women’ın bu konuşması bize şunu hatırlatıyor: “İklime adil çözümler üretmek istiyorsak, kadınların deneyimini, bilgisini ve liderliğini merkeze koymak zorundayız. Çünkü kadınlar sadece krizin mağduru değil; aynı zamanda en güçlü değişim aktörleri.”

Bu nedenle 2026’da iklim adaleti konuşulurken, kadınların sesi her zamankinden daha fazla duyulmalı.