31 yılın zirvesi: ABD’de enflasyon

ABD'de tüketici fiyatları, ekim ayında yıllık %6,2 artışla son 31 yılın en yüksek seviyesine çıktı. Veriler, ülkede yüksek enflasyonun geçici olup olmadığına dair tartışmaları canlandırırken ABD Başkanı Joe Biden, “Enflasyon, Amerikalıların cebine zarar veriyor ve bu eğilimi tersine çevirmek birinci önceliğim,” dedi.

Enflasyon neden yükseliyor? Pandemi sürecinde yaşanan ekonomik durgunluktan çıkılması, kısıtlamaların kalkmasıyla talebin canlanması ve tedarik zincirlerinde yaşanan aksaklıklar, tüm dünyada enflasyonun yükselmesine neden oluyor. ABD’de gıdadan benzine tüm mal ve hizmetlerin fiyatlarında artış yaşanırken özellikle enerji fiyatlarındaki artışın ekimdeki yükselişte etkili olduğu görülüyor. Enflasyonun ana bileşenlerine bakıldığında enerji endeksi, aylık %4,8 ve yıllık %30 artış ile ilk sırada yer alıyor. Bazı temel ihtiyaçlardaki artışlar şu şekilde:

• Gıda fiyatları, bir önceki yıla göre %5,3 artarak Ocak 2009’dan bu yana görülen en yüksek seviyeye ulaştı.
• Benzin, bir önceki aya göre %6,9 artarak mart ayından bu yana en yüksek kazancını elde etti.
• Elektrik maliyetleri, %1,8 ile 2014’ten bu yana en yüksek aylık artışını yaşadı.

Fed ne diyor? Enflasyon artışı, Fed’in pandeminin başlarında uygulamaya başladığı kolay para politikalarını gevşetmesini zorlaştırırken Biden yönetiminin ekonomi planlarını da olumsuz etkiliyor. ABD Hazine Bakanı ve eski Fed Başkanı Janet Yellen, pandeminin sona ermesiyle enflasyonun normal olarak değerlendirilen %2 seviyelerine döneceğini savunuyor. Ekonomistler ise enflasyondaki yükselişin “geçici” olmayacağını ve kritik bir eşiğe gelen Fed’in neredeyse sıfıra yakın olan faiz oranlarını artırma yolunu seçeceğini düşünüyor.

Sorumlu, kurtarma planı mı? Veriler, Biden’ın ABD ekonomisini yeniden istikrara kavuşturmak adına hayata geçirdiği destek paketlerinin de sorgulanmasına yol açıyor. San Francisco Fed araştırma ekibinin yayımladığı “Amerikan kurtarma planı ülkeyi 1960’lara mı döndürecek?” başlıklı makalede, ekonomik toparlanmadaki güçlü ivmenin yüksek enflasyon riskini arttırdığına dikkat çekilerek devasa büyüklükteki destek paketlerinin aşırı ısınmaya neden olduğu belirtiliyor. Makalede, enflasyondaki yükselişin 2022’ye kadar devam edeceği tahmini de yer alıyor.