Albüm incelemesi: Beyoncé - Cowboy Carter

Albüm: Cowboy Carter
Süre: 1 saat 18 dakika
Plak şirketi: Parkwood Entertainment
Yayın tarihi: 29 Mart 2024

Dünyanın en tanınan sanatçılarından biri olan Beyoncé, Cowboy Carter ile 2016 yılında kendisini dışlayan country müzik dünyasından intikamını almak için geri döndü. Sanatçı, beyazların tekelinde olan country türüne kendi imzasını atarak adeta bir manifesto sundu.

2016 yılında Beyoncé, Country Müzik Ödülleri’nde (Country Music Association Awards veya CMA Awards) The Chicks'le birlikte sahne alarak Lemonade albümünde yer alan bir country şarkısı olan Daddy Lessons’ı seslendirmişti. 

The Chicks, Irak Savaşı sırasında eski Başkan George W. Bush’u eleştirdikten sonra ABD’de kamuoyunun öfkesine maruz kalmıştı. Beyoncé ise Black Lives Matter hareketine olan desteği nedeniyle Amerikan sağcılarının hatırı sayılır bir kısmını çileden çıkarmıştı. Cumhuriyetçilerin pek de haz etmediği bu performans, katı country müzik dinleyicileri tarafından da topa tutuldu. Beyoncé’nin böyle bir etkinlikte yer alması hoş karşılanmadı. 

CMA, performansın konser kaydını sildi ve Beyoncé söz konusu etkinlikte hiç yer almamış gibi bir tavır takındı. Lemonade, 9 dalda Grammy adaylığı alırken Daddy Lessons "yeterince country" olarak görülmediğinden country kategorisinde yer alamadı. Dixie Chicks’in solisti Natalie Maines daha sonra NY Times’a yaptığı açıklamada Beyoncé’ye yönelik muamelenin “iğrenç” olduğunu söyledi. Amerikan country müziğinde siyah sanatçılar hiçbir zaman beyazlar kadar değer görmedi. Örneğin Lil Nas X’in Old Town Road şarkısı ülke listelerinde bir numaraya yükselirken tarzının "yeterince country" olmadığı gerekçesiyle odağına country müziği alan listelerde yer bulamadı.  Tüm bu yaşananların ardından Beyoncé geri adım atmayı reddederek geçen Cuma günü yayınlanan Cowboy Carter albümünün fitilini ateşledi, türün tarihine daldı ve Afro Amerikalı köklerine döndü.

Plak şirketlerinin müziği etnik faktörlere göre kategorize ettiği 1920’lerde country, beyaz müziği olarak etiketlenmeye başladı. Caz ve gospel gibi bazı türler ise siyah müziği olarak pazarlanıyordu. 

Country müzik ile beyaz insanlar arasındaki ilişki oldukça köklü olmasına rağmen bu türün varoluşuna esas katkıda bulunanlar Afro Amerikalı müzisyenlerdi. Bunlardan biri de Louisiana’da doğup Teksas’ta büyüyen Lead Belly’ydi. Bazı müzikologlar country’nin esas olarak Afro-Amerikan topluluğu içinde ortaya çıkan bir tür olan blues'dan türediğine, türün temel enstrümanlarından biri olan banjonun Afrika kökenli olduğuna ve ABD’ye köleler tarafından ithal edildiğine dikkat çekti. Birçok siyah müzisyen, muhafazakar kesimin çok sevdiği beyaz country müzik anlayışının bir tür kültürel sahiplenme olduğunu düşündüğünü her fırsatta dile getirdi.

Bu bir country albümü değil, bu bir Beyoncé albümü

Beyoncé’ye dönecek olursak, kariyerinin bugüne kadarki en yaratıcı dönemi olan pandemi sırasında 3 farklı albümün kaydını yapmaya başladı. Bu üçlemenin ilki olan; disko, house ve kulüp müziğine övgü niteliğindeki Renaissance, 2022’de yayınladı. Üçlemenin ikinci perdesi ise Cowboy Carter oldu. Sanatçı country köklerine döndüğü albümü Texas Hold ‘Em şarkısı ile duyurdu. Bu şarkı sayesinde Beyoncé, Amerikan Billboard’un Hot Country Songs listesinin zirvesine çıkan ilk siyah kadın oldu. ABD’nin en ünlü country radyoları tahmin edeceğiniz üzere şarkıya nadiren yer verdi. Fakat bazı radyolar sosyal medyadaki protestolara karşı koyamadıklarından şarkıyı listelerine almak durumunda kaldı.

Beyoncé ise eseri bağrına basan dinleyicisine şöyle seslendi: 

“Bu albümün hazırlıkları 5 yıldan fazla sürdü. Albüm, yıllar önce yaşadığım ve hoş karşılanmadığım bir deneyimden doğdu. Hoş karşılanmadığım çok açıktı. Ancak bu deneyim sayesinde country müziğinin tarihini daha da derinlemesine araştırdım ve zengin müzik arşivini inceledim. Türe ilk adım attığımda karşılaştığım eleştiriler, beni maruz kaldığım sınırlamaları aşmaya zorladı. Bu bir country albümü değil, bu bir Beyoncé albümü.”

Beyoncé 27 şarkıdan oluşan albümü siyah müzisyenlerin ABD’deki ırk ayrımı döneminde güvenli bir şekilde performans gösterebilecekleri mekan ağı olan Chitlin’ Circuit’e saygı duruşunda bulunduğu bir sıralama ile sundu.

Sanatçı bu albümde country müziği Ray Charles, Aretha Franklin ve Tina Turner’ın kariyerlerini başlatan kiliseler, gece kulüpleri, tiyatrolardan oluşan Chitlin’ Circuit ile Beatles’ı biraraya getiren bir tür geniş yaratıcı platform hâline getiriyor. Aryalar, çağdaş R&B ve hip-hop tınılarını country müziğinin içine dahil ediyor. Dinleyici, bu türün beyaz muhafazakarlığından çıkışını kutlayan ütopik bir dünyaya davet ediliyor.

Albümde Beyoncé'ye destek olan tanınmış isimler de yer alıyor: Country efsanesi Willie Nelson, Afro-Amerikan country müziğinin öncüsü Linda Martell, Post Malone ve Miley Cyrus albümde yer alan isimler arasında. Cyrus’un vaftiz annesi Dolly Parton da hit şarkısı Jolene’i yeniden yorumluyor.

Opera, rap ve country aynı potada

Bir dizi mükemmel şarkıyı içinde barındıran Cowboy Carter albümü, sanatçının görkemli vokallerine sahip bir gospel olan American Requiem ile açılıyor. Ardından Beatles’ın 1960’ların sonunda sivil haklar hareketi hakkında yazdığı Blackbiird cover’ı geliyor. Paul McCartney, bu şarkıyı 1957’de tamamı beyazlardan oluşan Little Rock Lisesi’ne kaydolduktan sonra ırk ayrımcılığına maruz kalan bir grup öğrenci olan Little Rock Nine’a bir saygı duruşu olarak kaleme almıştı. Şarkıda sanatçıya, Brittney Spencer, Tanner Adell, Tiera Kennedy ve Reyna Roberts eşlik ediyor. Beyoncé, orijinalinden farklı olarak adeta bir ilahi okuyormuş gibi oldukça sakince söylüyor bu şarkıyı.

Protector şarkısının girişi Beyoncé’nin çocuğu Rumi Carter’ın sesi ile başlıyor. Klasik country gitarlar ile sanatçıyı sahnede bu şarkıyı söylerken hayal ediyorum. Daughter, Napolili bir arya olan Caro Mio Ben’den bir alıntıyı da içeren karanlık ve dramatik bir eser. Beyoncé şarkının nakarat kısmında sözleri İtalyanca söylüyor.

Spagettii’de rap ve country’i ortak bir noktada buluşturuyor. Just For Fun, ruhani bir tona sahip... Trap-country türündeki Tyrant’ta ise tam bir Beyoncé şarkısı.

Beyoncé’nin Jolene’i daha güçlü bir kadın

Albümün en dikkat çekici cover’larından biri Dolly Parton’ın gelmiş geçmiş en ünlü country şarkısı Jolene. Beyoncé, şarkının sözlerini farklı bir biçimde yeniden yazıyor. Şarkının 1973’te yayınlanan Parton versiyonunda, kızıl saçlı çekici bir kadına erkeğini elinden almaması için çaresizce yalvaran bir kadın anlatılır. Şarkı tamamen kurgusal olsa da adı, Parton’ın tanıştığı ve ona şarkıyı yazması için ilham veren genç bir kızdan gelir. Beyoncé ise şarkıya kendi yorumunu katarken daha özgüvenli bir kadın olarak sözleri değiştiriyor. Jolene’e erkeğini almaması için yalvarmak yerine, “Seni uyarıyorum kadın, kendine kendi erkeğini bul” diyor. Diğer kadını çaresiz olarak adlandırıyor ve erkeğiyle aralarındaki bağın başka bir kadının araya giremeyeceği kadar güçlü olduğunu söylüyor. Beyoncé nakaratta ise şunları söylüyor:

“Jolene, I know I’m a queen, Jolene
I’m still a Creole banjee bitch from Louisiane (Don’t try me)”

Bir country müzik manifestosu

Son dönemde Amerikalı sanatçılar country müziğe yeniden can veriyor sanki... Beyoncé'nin dışında Post Malone, Lana Del Rey gibi isimler de country albüm yapma hazırlığında. ABD’li araştırmacılara göre pandemide eve kapanan müzikseverler, köklerine dönerek eski müzikleri yeniden keşfetti. Geçen yıl Spotify'ın Amerika'da en çok dinlenen 50 şarkısını derlediği listenin üçte biri country şarkılardan oluşuyordu. 2016'da ise bu oran sadece yüzde 2'ydi.

Beyoncé’nin Cowboy Carter’ına yalnızca bir albüm demek yanlış olur. Sanatçı, bizlere adeta country’nin yeniden şekillenmesini sağlayan bir manifesto sunuyor. Country müzik endüstrisinin cinsiyet ve ırk eksenindeki sert çizgilerini sadece Beyoncé kırabilirdi ve bunu da başarıyor. Albüm, tek seferde çok fazla şey söylemek istemesine rağmen dinleyicisini yormayacak bir müzikal tavra sahip. Beyoncé ise albümden şöyle bahsediyor: 

“Kendimi bu türe adamaya başladığımda yüzleşmek zorunda kaldığım eleştiriler, beni dayatılan sınırların üstesinden gelmeye zorladı. Kendime meydan okudum ve acele etmedim. Türleri harmanladım. Umarım kalbimi ve ruhumu, her ayrıntıya döktüğüm tüm tutkuyu hissedebilirsiniz.”

Beyoncé, sanatsal estetiğinden ödün vermeden, yine söylenmeyeni söyleyerek, sadece şimdinin değil geleceğin de en güçlü ve etkili kadın müzisyenlerinden biri olduğunu bir kez daha dünyaya kanıtlıyor.