Başlangıç Noktası: Postane - Bitiş Noktası: Galata Rıhtımı

20. yüzyıldan beri, Galata’dalar; kullanım alanları değişse de sabit de kalsa 1800'lerden beri hep İstanbul'dalar, İstanbullular. Rotada yer alan noktaların bulunduğu Google maps haritası burada. 

Postane

• Galata’ya geldiği tarih: 1859'den beri
• Eskiden ne için kullanılıyordu? Kırım Savaşı sırasında İngiltere ordusunun askerî yazışmalarını yürütmek için kuruldu. Savaşın ardından İngiliz Askerî Postanesi sivil mektuplaşmalar, haberleşmeler için kullandı.
• Şimdilerde: Sosyal, çevresel ve kentsel etki odaklı çalışmalara ve ortak kültürel üretimlere ev sahipliği yapan bir oluşum; Postane. Alt kat; lokanta, kafe ve dükkân, üst kat; podcast kayıtları için odaların ve kütüphanenin bulunduğu ortak çalışma alanı. 
• Neden önemli? Giriş katında bu dönemde depremden etkilenen kooperatiflerin ürünlerinin satıldığı bir dükkân var, servis edilen yemeklerin malzemeleri de kooperatiflerden temin ediliyor. Binanın her katında greensquaremeter tarafından hazırlanan bitkiler ve restoranın duvarında Ekin Kano’nun eseri asılı. Dahası; terasında kentte yenilebilir bitki yetiştirmek için kurgulanan bir bostan bulunuyor. Zaman zaman “Açık Bostan Günleri” düzenleniyor. Takip etmek için: @postaneistanbul. Çatı katı; Saint Peter ve Saint Paul Kilisesi manzaralı. 

St. Pierre Han

• Galata’ya geldiği tarih: 1732'den beri
• Eskiden ne için kullanılıyordu? Fransız Ticaret Temsilciliği ve temsilciğin lojmanı olarak. 19. yüzyılın ortalarından sonlarına kadar Osmanlı Bankası olan bina, daha sonraları Konstantiniye Barosu ve İtalyan Ticaret Odası olarak mahalleliyle buluştu. 2011 yılında Bahçeşehir Üniversitesi’ne geçti.
• Şimdilerde: 2021 yılından beri de İstanbul Büyük Şehir Belediyesi’nin bünyesinde restorasyonda. 
• Neden önemli? Binanın girişinde Fransız şair André Chénier’in 1762’de burada doğduğuna dair bir plak asılı, korunuyor.  

Kamondo Merdivenleri

• Galata’ya geldiği tarih: 19. yüzyılın sonlarından beri
• Eskiden ne için kullanılıyordu? Abraham Salomon Kamondo tarafından, Avusturya Lisesi’nde okuyan torunları eve gelirken yolu uzatıp yorulmasınlar diye alternatif kestirme yol olarak yaptırıldı.
• Şimdilerde: Turistlerin sosyal medya fotoğraflarının arka planı, mahallelinin “Önünden geçersem yolu en az 15 dakika uzatırım” dediği sosyal trafik alanı, ziyaretçisinin zaman zaman nefes nefese kalmak pahasına tırmanmak istediği zaman zaman da Bankalar Caddesi’ni takip edip mahalleyi keşfetmek için es geçtiği merdiven. 
• Neden önemli? Merdiven, yukarıda ayağı takılan birinin aşağıya kadar düşmesini engellemek için zikzak şeklinde tasarlanmış. Düşme mesafesini test etmek yerine merdivenin nitekim daha az kalabalık bir köşesinden mahalleli ve mahallenin tarihî yapılarıni izlemek tercih edilebilir. 

Galata'yı düşlerken

Fotoğraf: Hazal Yılmaz

Kırım Kilisesi

• Galata’ya geldiği tarih: 1868'den beri
• Eskiden ne için kullanılıyordu? Kırım Savaşı anısına yapıldı, Kırım’ı Anma Kilisesi olarak da biliniyor. Savaşta kaybedilenlerin anıldığı bir ibadethaneydi. 
• Şimdilerde: Bahçesindeki horozları ve devasa ağaçlarıyla ziyaretçisi burada mahalle kaosundan kaçıp dinlenebiliyor. 
• Neden önemli? Dış cephesinde Malta'dan çıkarılan ve tazeyken kolay işlenilebilen sarımtrak taş kullanılmış. Eski İstanbul evlerinde rastlanılan bu mimari yapı bugün hâlâ ilk günkü gibi kiliseyi koruyor. 

Galata Bereketzade Çeşmesi

• Galata’ya geldiği tarih: 1844'ten beri
• Eskiden ne için kullanılıyordu? Galata ve Tophane’de yaşayan halkın çektiği su sıkıntısını sarayın öğrenmesi üzerine Padişah I. Mahmud'un annesi Saliha Sultan tarafından yaptırılıyor. Galata'ya bol su akıtılması için gerekli tedbirleri almak amaçlı meydana yerleştiriliyor. 
• Şimdilerde: Galata Kulesi’ne çıkmak isteyenlerin sıra beklerken yaslandığı, mahallenin önünde ayaküstü sohbet ettiği ve yazın hayvanların gölgesinde serinleyebildiği alan. 
• Neden önemli? Dış cephesinin tamamı mermer. Galata Kulesi'nin Beyoğlu yönündeki yarım daire şeklindeki avluyu kaplayan duvarın üstünde; Büyük Hendek Caddesi ve Fırçıçı Sokak’ın kesiştiği köşede. Galatalıyı aradığın, aradığında bulabildiğin bir nokta. Yanındaki çay bahçesinde kule manzaralı keyif yapmak vazgeçilmeyenlerden. 

Galata İngiliz Hastanesi

• Galata’ya geldiği tarih: 1855'den beri
• Eskiden ne için kullanılıyordu? Kırım Savaşı nedeniyle yaralanan denizciler için inşa edildi. 
• Şimdilerde: Hastanenin ilk zamanlarında sadece İngiliz gemilerindeki subay ve denizcilerin tedavi görme hakkı vardı. Daha sonra İngiliz hükûmeti ile yapılan anlaşmalar sayesinde İsveç ve Norveç bahriye personeli de hastanede tedavi görebilmeye başladı. Bir dönem kuduz hastenesi oldu. Daha sonra İstanbul'da belediyeye ait ilk hastane olarak Beyoğlu Belediyesi’ne devredildi. Şimdilerde Prof. Dr. Reşat Belger Devlet Göz Hastanesi. 
• Neden önemli? L şeklindeki binanın cephesinin birleştiği noktada yapıdan daha alçak kuleler var. Ortasında İngiliz bayrağının bulunduğu daha yüksek bir kule bulunuyor. Kulenin ortada ve diğer kulelerden daha yüksek olması bayrağın dışarıda yürüyen mahalleli tarafından da görünür olmasını sağlıyor. Aynı kule; I. Dünya Savaşı'ndan sonra İngiltere'nin emrindeki gemileri gözetlemek için kullanılmış. Ayrıca binada yer alan vakit küresinin, Galata Kulesi'ne aktarılmak üzere söküldüğü söyleniyor. 

Galata Mevlevihanesi

• Galata’ya geldiği tarih: 1491'den beri
• Eskiden ne için kullanılıyordu? Mevlevihane olarak kuruldu, zamanla külliye oldu. Tekke, zaviye ve türbelerin kapatılmasıyla form değiştirdi; ilkokul, lojman, Beyoğlu Evlendirme Dairesi, kütüphane, karakol ve yaşanılan dönemde mahallede ne gerekiyorsa onun için şekil değiştirdi. 
• Şimdilerde: Şu anda Galata Mevlevihanesi Müzesi. Pazartesi hariç her gün açık, her pazar semâ gösterisi yapılıyor. 
• Neden önemli? İstanbul’daki en eski mevlevihane. Türbenin duvarına bitişik kemerli kapının arkasındaki merdivenden Aziz Theodore Manastırı'na ait bir sarnıca iniliyor.

Galata'ya giderken

Fotoğraf: Deniz Sabuncu

Pepo Apartmanı

• Galata’ya geldiği tarih: 1891'den beri
• Eskiden ne için kullanılıyordu? Mahallenin sesinin hep kulakta olduğu, birlikte kurulan sofraların paylaşılabildiği, kapı kapandığında içeride güvende hissedilen yer; bir grup Galatalının evi. 
• Şimdilerde: Üst katlarında yazar ve gazetecilerin yaşadığı SOLİ’nin ofisi. En alt katında apartmanın ismini taşıyan bir kafe var. Vegan köftesi her gidildiğinde gözün ilk aradıklarından.  
• Neden önemli? Apartmanın girişinde, soldaki zilin altında yoğunlaşmak üzere kapının çevresindeki duvarın her yerinde çeşitli aşk ilanları ve isyanlar var. Yokuşun neredeyse sonunda olan binaya yaslanarak dinlenirken yazılanlara göz gezdirmek ve karşıya bakıldığında yakınlığından çatısı görünmeyen Galata Kulesi’ni izlemek favori mahalle sırlarından. 

Urbach Apartmanı

• Galata’ya geldiği tarih: 1858'den beri
• Eskiden ne için kullanılıyordu? Tahmin: ev. Belki de aile apartmanı. 
• Şimdilerde: Kanıtlanamasa da Airbnb olduğuna dair gözlemler var. Bir an için Avrupa'daymış hissi veren; renkli kıyafetler ve gülen turistlerin apartmanı. 
• Neden önemli? Girişteki merdivenlerin sağı içe göçmüş, belli ki o taraftan geleni gideni daha çok binanın. Yüksek bitişli yeşil kapısının önünde sosyal medya için fotoğraf çektireni de var, sokağı daha rahat izlemek için kuytusunda soluklananı da. 

Galata'da

Fotoğraf: Hazal Yılmaz

Saint Peter ve Saint Paul Kilisesi

• Galata’ya geldiği tarih: 1731'den beri
• Eskiden ne için kullanılıyordu? Roma Katolik Kilisesi olarak. Galata'daki Dominikan Tarikatı, kendi kiliselerinin camiye dönüştürülmesi üzerine Galata Kulesi'ne taşındı. Bina 2 farklı yangın yaşadıktan sonra 19. yüzyılın başında şu anki şekliyle tekrar inşa edildi.
• Şimdilerde: Galata'daki 3 Orta Çağ Latin kilisesinden biri. İstanbul’daki İtalyanlar ve Maltalıların kullanımına açık.
• Neden önemli? Kilisenin arka duvarı, Galata’daki Ceneviz surlarının bir kısmına bitişik. O zamanlar kiliseler genellikle Osmanlı'nın egemenliğini yansıtmak adına doğrudan yol üzerine veya önü tepe üstüne inşa edilemiyormuş. Saint Peter ve Saint Paul Kilisesi de bu yaklaşıma uygun inşa edilmiş yapılardan.

St. Pierre İlkokulu

• Galata’ya geldiği tarih: 13. yüzyıldan beri
• Eskiden ne için kullanılıyordu? 19. yüzyılda katolik bir cemaat olan Frères des Ecoles Chrétiennes tarafından kurulan Fransız okulu. Lazarist (1625 yılında St Vincent de Paul tarafından kurulan Roma Katolik rahipler ve kardeşlik cemiyeti) rahipleri Osmanlı Devleti’nin eğitiminden memnun olmadığı için, katolikliği yayma amacıyla inşa ediliyor. Zamanla öğrenci sayısının azlığından bina kiraya verilmeye başlanıyor. Bu süreçte de zemin kata bir matbaa atölyesi açılıyor, ardından marangoz atölyesine dönüşüyor.
• Şimdilerde: 1881’de kiracı olarak gelen Yurttaş ailesi binayı bugünkü Ecole St. Pierre Oteli hâline getiriyor. Şu an binanın avlusunda Il Cortile isimli bir İtalyan restoranı var. Taze trüflü tagliolinisi tekrar tekrar ziyaret etmek için en büyük nedenlerden.
• Neden önemli? Binanın mimarı Gaspare Trajan Fossati, Saint Peter ve Saint Paul Kilisesi’nin de renovasyonunu yapmış.

Galata'dan dönerken

Fotoğraf: Kaan Walsh

Galata Rıhtımı

• Galata’ya geldiği tarih: 1895'ten beri
• Eskiden ne için kullanılıyordu? Galata Köprüsü’nden Fındıklı’ya uzanan rıhtım denizcileri sevenleriyle kavuşturuyor, ülkeler arası anı taşıyordu. 
• Şimdilerde: Rıhtım ve çevresi şu anda Galataport olarak mahallede. Rıhtımın en eski binası Paket Postanesi ve liman sahasında yer alan diğer 3 bina; Merkez Han, Karaköy Yolcu Salonu ve Çinili Han restore edildi. Artık bu yapılar ayrı ayrı değil bir bütün olarak Galataport bünyesinde The Peninsula Istanbul'un içinde. 
• Neden önemli? Galataport; şu an kullanıma açık en az 100 yolcu kapasiteli gemilerin yanaştığı kruvaziyer liman. Liman içindeyken tarihî binaların restore edilmiş hâlleri ve sahilin içindeki fine-dining restoranlar geçmişe duyulan özlemi engellemese de yeni yaratılanı sevdiren cinsten. 

Salt Galata

• Galata’ya geldiği tarih: 1892'den beri
• Eskiden ne için kullanılıyordu? Mimar Alexandre Vallauri tarafından Bank-ı Osmanî-i Şahane (Osmanlı Bankası) için tasarlandı ve bankanın genel müdürlük binası oldu.
• Şimdilerde: Salt Galata. Araştırma, sergi ve etkinlik mekânı olarak hizmet veriyor.
• Neden önemli? Giriş katındaki Robinson Crusoe 389 Kitabevi’nin çeşitli yayınlardan topladığı edisyon kitapları ve Maksut Aşkar'ın MICHELIN yeşil yıldızlı Neolokal’i; binanın her katındaki penceresinden Haliç ve Tarihî Yarımada manzarası.