‘’Black Lives Matter’’ protestosu ışığında: Heykeller mi, düşünceler mi yıkılıyor?

İlayda Veyisoğlu

ABD’de George Floyd’un öldürülmesinin ardından polis şiddeti ve ırkçılık karşıtı gösteriler tüm dünyaya sirayet etti. Protestolar sırasında eylemciler ırkçılığın sembolü hâline gelmiş olan heykel ve anıtları hedef aldı. Birleşik Krallık'ta 80 binden fazla Afrika kökenli bireyi Amerika kıtasına köle olarak satan köle taciri Edward Colston'ın heykeli sökülüp nehre atıldı, Avrupalı sömürgecilere Amerika kıtasının kapılarını açan kâşif Kristof Kolomb’a ait heykeller de saldırıya uğradı. 

• Konfederasyon heykelleri: ABD’deki heykellere karşı olan protestolar senelerdir süregeliyor. 2019’da yapılan bir çalışmada toplam 23 eyalette konfederasyona atfedilen 780 anıt bulunduğu ortaya çıktı. Konfederasyon heykellerinin çoğu iç savaştan sonra 1890 ila 1929 yılları arasında dikildi.
   
• 2017’de olanlar: ABD’deki bu heykeller ayrıca, ‘’Unite the Right’’ adlı ırkçı gösterilerin toplanma alanı da olmuştu. 2017’de gerçekleştirilen bu gösterilerde konfederasyon generali Robert E.Lee’nin ırkçılığı tasvir eden heykelinin kaldırılmasına karşı çıkılmış; olaylarda birçok kişi yaralanmış, bir kişi de hayatını kaybetmişti. 
   
• Görüşler: Harvard Üniversitesi tarih profesörlerinden Khalil Gibran Muhammed ise konfederasyon heykellerinin ırkçılığın ve beyaz üstünlüğünün en önemli simgesi olduğunu ve bu kültür değişmeden ABD’nin siyah vatandaşlara yönelik politikasının değişemeyeceğini söylemişti. Amerikan Tarih Derneği yöneticisi James Grossman ise heykellerin yalnızca ırksal üstünlüğü sembolize etmediğini, ilk etapta doğrudan bu durumu kabul ettirmek için dikildiklerini düşünüyor.
   
• Haziran 2020: George Floyd'un öldürülmesinin ardından New York'taki Doğa Tarihi Müzesi'nin basamaklarında 80 yıldır sergilenen ve ırkçılık karşıtı protestocuların hedefi hâline gelen Theodore Roosevelt heykelinin kaldırılacağı açıklandı. Müze Başkanı Ellen Futter, dünyanın "sistematik ırkçılığın güçlü ve acı veren sembollerine odaklandığını" belirterek kararlarının Roosevelt'e karşı değil, heykelin kompozisyonuna karşı olduğunu söyledi. ABD Başkanı Donald Trump ise Twitter'daki mesajında karara katılmadığını ‘’Saçma. Yapmayın’’ cümleleriyle dile getirdi. Floyd’un öldürüldüğü Minnesota’da da Kolomb’un üç metrelik bronz heykeli devrildi. Boston ve Miami’de de protestocular Kolomb heykellerine saldırırken, Boston’da şehir merkezindeki heykelin başı çıkarıldı. Virginia eyaletine bağlı Richmond'da ise Konfederasyon Başkanı Jefferson Davis’in heykeli yıkılırken kentte aynı gün Kolomb’un bir heykeli kaidesinden indirildikten sonra yakılarak göle atıldı. 

Bilgi Üniversitesi Hukuk Bölümü'nü bitiren İlayda, şu an bir hukuk bürosunda avukatlık yaparken bir yandan da İstanbul Üniversitesi'nde Edebiyat okuyor.