Cari açıkta yeni rekor

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), ocak ayına ilişkin ödemeler dengesi verilerini açıkladı. Cari açık, aylık bazda 9,9 milyar USD ile rekor kırdı.

Detaylarda neler var?

Ödemeler dengesinde aylık bazda görülen 9,9 milyar USD’lik açık, geçtiğimiz yılın aynı ayına göre %43 oranında yukarıda bulunuyor. Veri, piyasa beklentilerine paralel olarak gerçekleşti. Öte yandan, aylık bazda kırılan rekorla birlikte 12 aylık cari açık 51,7 milyar USD ile yaklaşık 9 yılın zirvesini gördü. Altın ve enerji hariç cari denge ise aylık bazda 2,6 milyar USD fazlada bulunuyor.

Cari açıktaki genişlemenin temel sebebinin bozulmaya devam eden dış ticaret dengesi olduğu görülüyor. TÜİK verilerine göre, ocak ayında dış ticaret açığı aylık bazda 14,2 milyar USD olmuş ve ihracatın ithalatı karşılama oranı %57,6’ya gerilemişti. Dış ticaret açığında görülen bozulma, güçlü seyreden altın ithalatı ve yüksek seyreden enerji fiyatları ile açıklansa da, enerji hariç dengenin de bir yılı aşkın süredir negatifte seyretmesi bu tezi zayıflatıyor.

💾 Cep bilgisi: Cari açığın bileşenlerinde aylık enerji faturası 7,7 milyar; altın ithalatı ise 4,9 milyar USD seviyesinde bulunuyor. 

Hizmetler kaleminde aylık bazda verilen 3,2 milyar USD’lik fazla ise önemli bir dengeleyici konumunda. Aylık turizm gelirleri 2,5 milyar USD ile güçlü temposunu koruyor. Portföy yatırımlarının (sıcak para) aylık bazda 490 milyon USD katkı verdiği dengede hazine tarafından yurt dışında ihraç edilen tahvilin de etkisi bulunuyor. Portföy hareketlerinde 12 aylık toplamdaki negatif seyir ise devam ediyor (-12 milyar USD). Bunun yanında, doğrudan yabancı yatırımlarda son yılın en zayıf performanslarından birini göstermiş durumda.

Veriyle ilgili önemli bir detay ise bankaların mevduat hareketlerinde görülüyor. Yurt içi bankaların yurt dışı varlıkları 4,1 milyar USD artarken, yurt dışı bankaların yurt içi mevduatları 1,6 milyar USD artmış durumda.

Finansman tarafında, aylık bazda rezerv kullanımının 9,3 milyar USD olduğu görülüyor. Bu değer, TCMB tarafından, haftalık bazda yayımlanan verilerle de teyit edilebiliyor.

Uzun tartışmalara konu olan net hata noksan kaleminin ocak ayındaki etkisi ise sıfıra yakın olarak gerçekleşti. Aylık net hata noksan değeri -119 milyon USD seviyesinde.

Özetle

12 aylık toplamda 93,6 milyar USD’ye ulaşan dış ticaret açığı 50,9 milyar USD’ye ulaşan hizmetler fazlası ile kısmen de olsa dengelenmiş durumda. Buna rağmen 51,7 milyar USD’lik yıllık cari açık önceki ayın 3 milyar USD üzerine taşınmış durumda. 2022 yılının ocak ayında gerçekleşen yıllık cari açık ise sadece 12,7 milyar USD seviyesindeydi.

Gündemdeki yerini korumaya devam eden enerji ithalatı tarafında 12 aylık faturanın 48,1 milyar USD’den 79,7 milyar USD’ye çıktığı; aynı dönemde altın ithalatının da 1,6 milyar USD’den 23,7 milyar USD’ye yükseldiğini belirtmekte fayda var.

Mevcut veri seti, cari fazla hedefinden giderek uzaklaşıldığına işaret ediyor. Dengenin yeniden kurulması ve amaçlanan cari fazla modeline geçiş içinse hem enerji fiyatları gibi dışsal hem de ithal ikamesi imalatı ve yüksek katma değerli ihracat modeli gibi içsel faktörlerde değişimler izlenmesi gerekiyor.

Beklentiler

Ticaret Bakanlığı tarafından açıklanan öncü dış ticaret verilerine göre, ülkemiz ekonomisi şubat ayında 12,2 milyar USD tutarında dış ticaret açığı verdi. Bu değer, cari işlemler dengesinde mevcut trendin devam edeceğine ve kümülatif açığın artacağına işaret ediyor.

Deprem felaketinin ihracat üzerinde yaratacağı ve 1,5 milyar USD olacağı tahmin edilen olumsuz etki ise görünümü olumsuza taşıyan başka bir unsur olarak öne çıkıyor.

Artan finansman ihtiyacının, hem sıkılaşan finansman koşulları hem de içsel sebepler kaynaklı görece düşük iştah sebebiyle orta vadede yeni tartışmaları gündeme getirmesi ise beklentiler dahilinde diyebiliriz.

Veri seti ve mevcut ivme, Orta Vadeli Program’da yıl sonu için hedeflenen 22 milyar USD’lik cari açığın yakalanması ihtimalini neredeyse sıfırlamış durumda.