Enflasyonda %29,5 hedefi: Son iki ayda neler olacak?

TCMB son Enflasyon Raporu toplantısında yıl sonu enflasyonu %29,5 seviyesine yükseltti. Peki yılın son iki ayına ilişkin fiyat projeksiyonları bize neler söylüyor?
Enflasyonda %29,5 hedefi: Son iki ayda neler olacak?

EXANTE

EXANTE

Finans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.

TÜİK, Tüketici Fiyat Endeksi'nin (TÜFE) Ekim'de bir önceki aya göre %2,58, bir yıl öncesine göre %29,77 arttığını açıkladı. Yıllık enflasyon Eylül'de %29,73 idi; Ekim'de neredeyse yerinde kaldı. Merkez Bankası (TCMB) 22 Ekim'de politika faizini %37'den %36'ya indirdi, 12 Kasım'da yayımladığı Enflasyon Raporu'nda da 2026 yıl sonu enflasyon tahminini %28'den %29,5'e çıkardı.

TCMB'nin enflasyonu düşürürken her yıl için koyduğu ara hedefler de değişti. 2026'nın %24'lük hedefi yerinde kaldı, ancak yıl sonu tahmini bu hedefin 5,5 puan üzerinde. 2027'nin hedefi %15'ten %21'e, 2028'inki %9'dan %13,5'e çıktı; iki yılın hedefi de artık tahminle aynı.

Aylık artışın kırılımı

Ekim'deki %2,58'lik artışın 0,84 puanı gıdadan, 0,82 puanı giyimden, 0,36 puanı ulaştırmadan geldi. Bu üç grup aylık artışın %78'ini oluşturuyor.

Giyimdeki %12,58'lik artış yeni sezon ürünlerinin mağazalara girmesinden kaynaklanıyor ve her yıl Ekim'de tekrarlanıyor. Gıdadaki artışın kaynağı taze meyve ve sebze; bu ürünlerin fiyatı bir ayda %14,66 arttı. İki kalemin fiyatı da mevsime göre değişiyor ve sonraki aylarda kısmen geri inebiliyor.

TCMB bu tür oynak kalemleri dışarıda bırakan göstergeler de hesaplıyor. Bunlardan C endeksi enerji, gıda, alkollü içecek, tütün ve altını kapsamıyor. Mevsim etkisinden arındırılmış C endeksi Ekim'de %1,64, son üç ayda ise ayda ortalama %1,74 arttı. Ayda %1,74'lük artış on iki ay sürerse yıllık enflasyon %23 olur.

Yıllık oranlarda gruplar arasındaki fark büyük. Enerji fiyatları bir yılda %51,37, hizmet fiyatları %36,56, gıda fiyatları %27,73 arttı. Enerji, gıda, alkol, tütün ve altın dışındaki malların, yani temel malların fiyatı ise %16,70 arttı.

Yıllık hizmet enflasyonu Ekim'de bir ayda 1,09 puan geriledi, yıllık enerji enflasyonu ise 5,26 puan yükseldi. Manşetteki yıllık oranın yerinde kalmasının sebebi bu iki hareketin birbirini dengelemesi.

Enerji fiyatları ve ÖTV

Enerji fiyatları Ekim'de aylık %4,92 arttı. Akaryakıt %6,38, tüp gaz %8,25, kömür ve odun gibi katı yakıtlar %17,13 pahalandı. Bu artışta hem petrol fiyatı hem de vergi etkili oldu.

TCMB'ye göre Brent petrolün varili Eylül'de ortalama 117 dolar, Ekim'in ilk yirmi gününde 127 dolar dolaylarındaydı. TCMB, ABD ve İsrail ile İran arasındaki savaşın uzun süreceği beklentisiyle 2026 için ortalama petrol fiyatı varsayımını 87,8 dolardan 97,2 dolara çıkardı.

Hükümet Mart'ta akaryakıtta eşel mobil sistemini başlatmıştı. Bu sistemde rafineri fiyatı arttığında artışın bir kısmı Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) indirilerek karşılanıyordu, böylece pompaya yansımıyordu. Hükümet motorinde sistemi Ağustos'ta kaldırdı ve yerine aylık bir vergi takvimi koydu. Motorinin litresinden alınan ÖTV Eylül'de 3 lira, Ekim'de 6 lira oldu; Kasım'da 9, Aralık'ta 12 lira olacak ve 1 Ocak'ta 13,90 liraya çıkacak. Benzinde de kademeli çıkış sürüyor ve TCMB'ye göre yıl sonuna kadar uzatıldı.

ÖTV'deki her 3 liralık artış, üzerine eklenen %20 KDV ile pompaya 3,60 lira olarak yansıyor. Bu tutar, İstanbul'da 12 Kasım'da 95,20 lira olan motorin fiyatının %3,8'i. Rafineri fiyatı ve kur hiç değişmese bile motorin Kasım'da ve Aralık'ta her ay yaklaşık %4 pahalanacak. Motorin nakliyenin temel girdisi olduğu için bu artış zamanla gıda ve perakende fiyatlarına da yansıyor.

Beklentilere göre reel faiz

Reel faiz, faizin enflasyondan arındırılmış getirisi. Politika faizi %36. Geçmiş on iki ayın enflasyonu olan %29,77'ye göre reel faiz %4,8.

Faizin bugünkü reel getirisini önümüzdeki on iki ayın enflasyonu belirleyecek; bu yüzden beklentiler de hesaba katılıyor. TCMB'nin Ekim anketlerine göre piyasa katılımcıları önümüzdeki on iki ay için %23,89, reel sektör %31,80, hanehalkı %43,75 enflasyon bekliyor. Bu beklentilere göre reel faiz piyasa katılımcıları için %9,8, reel sektör için %3,2, hanehalkı için eksi %5,4.

Hanehalkının beklentisine göre faiz enflasyonun altında. Politika faizi düzeyinde getiri veren bir mevduat, %43,75 enflasyon bekleyen bir ailenin gözünde alım gücünü korumuyor; bu aile için bugün harcamak beklemekten daha kazançlı. Hanehalkının beklentisi Eylül'de %45,60 idi, Ekim'de %43,75'e indi; yine de piyasa katılımcılarının beklentisinin yaklaşık yirmi puan üzerinde.

Ocak'taki vergi ve harç artışları

Ocak, kamunun fiyat ve vergi ayarlamalarının en yoğun olduğu ay. Motorinin ÖTV'si 1 Ocak'ta 12 liradan 13,90 liraya çıkacak; bu artış KDV ile birlikte pompaya 2,28 lira, yani bugünkü fiyatın %2,4'ü olarak yansıyacak.

Tutar olarak belirlenen vergiler, harçlar ve pek çok idari para cezası da Ocak'ta yeniden değerleme oranı kadar artacak. Bu oran, Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi'nin (Yİ-ÜFE) son on iki aylık ortalama artışına göre belirleniyor ve 2027 için %27,83 oldu. TCMB de Enflasyon Raporu'nda elektrik ve doğal gazdaki sübvansiyonların azaltılmasını ve devletin belirlediği fiyatlarda ertelenmiş artışları tahmini yukarı çekebilecek riskler arasında sayıyor.

TCMB'nin 2027 yıl sonu tahmini %21. Bu oran, 2027 boyunca aylık enflasyonun ortalama %1,60 olması demek. Vergi ve harç artışlarının yoğunlaştığı Ocak 2026'da aylık enflasyon %4,84 olmuştu.

Yıl sonu tahmininin şartı

TCMB'nin bu yılki ilk Enflasyon Raporu'nda, Şubat'ta, 2026 yıl sonu için tahmin aralığı %15-21 idi. Tahmin Mayıs'ta %26'ya, Ağustos'ta %28'e, Kasım'da %29,5'e çıktı.

Bir ayın aylık artışı geçen yılın aynı ayındakinden yüksekse yıllık enflasyon yükselir, düşükse iner. Kasım 2025'te aylık enflasyon %0,87, Aralık 2025'te %0,89 idi. Bu iki ayda sebze fiyatları düşük seyretmişti; TCMB de bu düşük tabanın yıl sonuna kadar yıllık enflasyonu yükselttiğini belirtiyor.

TCMB'nin %29,5'lik tahmininin tutması için Kasım ve Aralık'ta aylık enflasyonun ortalama %0,77 olması gerekiyor. Bu oran geçen yılın aynı aylarındaki %0,87 ve %0,89'un altında, Ekim'deki %2,58'in ise üçte birinden az. Piyasa katılımcılarının Ekim anketindeki %29,63'lük yıl sonu beklentisi ayda ortalama %0,83 demek.

Kasım ve Aralık'ta aylık enflasyon ortalama %1 olursa yıl sonu enflasyonu %30,1, %1,5 olursa %31,4, %2 olursa %32,7 olur.

Aynı iki ayda motorinin ÖTV'si her ay 3 lira artıyor ve motorin yalnızca bu yüzden her ay yaklaşık %4 pahalanıyor. Tahminin tutması için akaryakıt dışındaki fiyatların Kasım ve Aralık'ta, sebze fiyatlarının düşük seyrettiği geçen yılın aynı aylarından daha yavaş artması gerekiyor.

Hikâyeyi paylaşmak için:

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

EXANTE

EXANTE

Finans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.

YAZARLAR

Yaman Alp Ungan

Yaman Alp Ungan

Yatırımcı, danışman, girişimci. Kurumsal finans, strateji ve yönetim danışmanlığı, e-ticaret ve hızlı tüketim ürünleri alanlarında deneyimlidir. Dış politika, ekonomi, toplum ve tarih konularında analitik ve bağımsız bir perspektifle yazar.

EXANTE

EXANTE

Finans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.

İLGİLİ OKUMALAR

EXANTEEXANTE
∙

HİKAYE

Teknolojinin bedeli: Yapay zekanın bıraktığı 500 milyar dolarlık borç yükü

Yapay zeka teknolojilerine yönelik yatırımların hız kazanması, küresel finansal sistemde son yılların en dikkat çekici sermaye hareketlerinden birini beraberinde getiriyor. Başlangıçta teknoloji şirketlerinin büyüme beklentileri ve hisse senedi değerlemeleri üzerinden şekillenen yapay zeka teması, bugün giderek daha fazla tahvil piyasaları, özel kredi fonları ve yapılandırılmış finansman işlemleri üzerinden finanse edilen kapsamlı bir yatırım döngüsüne dönüşmüş durumda.

Eren Kuru

·

20 Kas 2026

Teknolojinin bedeli: Yapay zekanın bıraktığı 500 milyar dolarlık borç yükü
EXANTEEXANTE
∙

HİKAYE

Fon krizi ve para politikası üzerine

Eylül ayında fon krizini 2008’deki Reserve Primary Fund deneyimi üzerinden değerlendirirken odakta tasarruf sahiplerinin paralarına ne zaman ve hangi değer üzerinden ulaşabilecekleri sorusu vardı. Aradan geçen onca haftaya rağmen bu soru önemini halen koruyor. Bugün artık yalnızca tasfiye sürecini değil, erişilemeyen kaynakların ve zayıflayan güvenin hanehalkı ile şirketlerin kararlarını nasıl etkilediğinin de derinlikli şekilde konuşulması gerekiyor.

Eralp Ersoy

·

19 Kas 2026

Fon krizi ve para politikası üzerine
EXANTEEXANTE
∙

HİKAYE

Haftalık takvim: Yurt içinde bütçe, yurt dışında tutanaklar

Bu hafta yurt içinde Ekim ayı merkezi yönetim bütçe dengesi, konut satışları ve üçüncü çeyrek işgücü istatistikleri öne çıkarken, yurt dışında ABD'de Ekim ayı perakende satışları ve Fed'in Ekim ayı toplantı tutanakları, İngiltere'de enflasyon ve Çin'de sanayi üretimi verileri ön planda.

15 Kas 2026

Haftalık takvim: Yurt içinde bütçe, yurt dışında tutanaklar
EXANTEEXANTE
∙

HİKAYE

ABD ara seçimlerinin kısa ve uzun vadeli ekonomik etkileri

ABD ara seçimlerinde Demokratların Kongre'nin iki kanadında da çoğunluğu ele geçirmesi, Trump'ın işini zorlaştıracak yeni bir siyasi denge yarattı. Yeni siyasi denge, gümrük vergilerinden federal harcamalara ve Fed’in bağımsızlığına kadar birçok alanda Amerikan ekonomisi doğrudan etkileyecek.

ABD ara seçimlerinin kısa ve uzun vadeli ekonomik etkileri
EXANTEEXANTE
∙

HİKAYE

ABD’nin seçimi Asya’nın sorunu oldu

ABD seçimleri geride kaldı. Tahmin edildiği gibi Demokratlar büyük bir başarı sağladı. Yenilginin büyük oranda İran savaşına bağlanması ve Trump’a yönelik muhalefetin sadece Demokratlardan değil Cumhuriyetçilerden de gelmeye başlamasıyla savaşın bitmesine yönelik iyimserlik arttı. Bu durum elbette dünyamızın geleceği ve istikrarı açısından önemli ve olumlu bir gelişme. Ancak seçim sonrasında Demokratlardan gelen açıklamalar, seçim sonuçlarının özellikle yapay zeka yatırımlarından sipariş alan Asya ülkeleri için soruna dönüşecek gibi görünüyor.

Erhan Aslanoğlu

·

12 Kas 2026

ABD’nin seçimi Asya’nın sorunu oldu