Kadın gözünden erkek bakışı: Coralie Fargeat

2024 baharı. Cannes Film Festivali’nden gelen haberlere göre, adını pek duymadığım bir yönetmenin imzasını taşıyan bir bilimkurgu, sadece türe getirdiği yeni solukla değil Demi Moore’un dönüşünü müjdelemesiyle de konuşuluyor. Birkaç gün sonra o yönetmen, Coralie Fargeat, ödül töreninde En İyi Senaryo ödülü için sahneye davet ediliyor. İzleyenlerin yorumlarından anladığım kadarıyla midemi ve tahammül sınırımı zorlayacak kanlı ve iğrenç sahnelerinin bilincinde olmama rağmen The Substance, yılın merakla beklediğim filmleri arasında yerini alıyor. Filmekimi’nden birkaç gün önce The Substance ile kavuşacak olmanın heyecanını yatıştırmak ve yönetmenin üslubuna aşina olmak için ilk uzun metrajlı filminin başına geçiyorum: Revenge (2017). 

Sıfır noktası: Çölün ortasındaki havuzlu lüks villasına bir hafta sonu kaçamağı ve av macerası için iki yakın arkadaşını davet eden zengin bir erkek, bu kısa tatile metresini, Jen’i de getiriyor. Jen’in parlak ve sıkı vücudunun tüm kıvrımlarını yakın çekimlerde görüyor, elindeki lolipoptan yürüyüş şekline kadar onu gördüğümüz her saniyede erkek bakışının en rahatsız edici hâllerine tanık oluyoruz. 

Kameranın ardında bir kadın olduğunu hatırlamak duyulan rahatsızlığın ötelenmesini sağlıyor belki. Erkeklerden biri genç kadına tecavüz ettikten ve bu “tatsız olay” örtbas edilmeye çalışıldıktan sonra film, av ve avcı pozisyonunun değiştiği bir intikam filmine dönüşüyor. Kadın gözü, erkek bakışının âlâsını önümüze koyduktan sonra, gerçek anlamda erkeklerin gözlerini oymaya başlıyor. Küllerinden doğan bir anka kuşu gibi, kanlar içinde yeniden yükselen Jen, yönetmen Fargeat’nın “Mad Max ve Rambo damarında bir intikam filmi” dediği bu filmi dimdik tamamlıyor. 

^{Revenge | Kaynak: The Hollywood Reporter}

Daha iyi, daha güzel bir beden. Body-horror türüne olan ilgisini Revenge’deki grafik şiddet sahneleriyle ve kamerasını bedene açılan yaralara ve kana karşı korkak alıştırmamasıyla belli eden Fargeat’nın filmografisinde daha geri gidince, bilimkurguya ise Reality+ (2014) adlı kısa filmiyle çoktan yakınlaşmış olduğunu görüyorum. 

12 saat şarj olduktan sonra 12 saatliğine seçilen bedene sahip olunmasını sağlayan bir çip ile Reality+ deneyimini yaşayan Parislilerin, başka bedenlerle yaşadığı cinsellik ve aşkı konu alan bu kısa film, The Substance’ın habercisi gibi: Yaşlanma korkusuyla başvurulan uçuk metodlar, daha iyi veya daha güzel bir bedene (yeniden) sahip olma hırsı ve aynı kişi olmasına rağmen alternatif versiyonuyla rekabete giren bireyin yaşadığı ikilemleri işleyen The Substance’ta çipin yerini yeşil bir aktivatör ve düzenli enjeksiyonlar alıyor. 12 saatlik periyodların yerini ise 7 günlük hayatlar. 

Tek bir benlik, Demi Moore ve Margaret Qualley’nin canlandırdığı bedenler arasında, Elisabeth ve Sue olmak arasında gidip geliyor. Üstelik Fargeat, Revenge’deki kanlı sahneleri ya da insan bedenine korkmadan uyguladığı kesme, biçme ve batırma eylemlerini Reality+’ın bilimkurgu evrenine entegre ediyor. Erkek bakışının en sığ ürünlerini bir komedi unsuru olarak filme bocalamayı da ihmal etmiyor. The Substance, kişinin kendisiyle olan yüzleşmesine ve yaşlanma korkusuna dair çağımızın en yaratıcı bilimkurgu hikayelerinden birini ortaya koyuyor. 

^{The Substance | Kaynak: İKSV}

Sırada ne var? Fargeat’nın bir sonraki projesinin ne olduğu henüz belli değil. Öte yandan, geçen yıl Fransa’dan bir diğer kadın yönetmenin, Justine Triet’nin izinden giderek 2024-2025 ödül sezonunda The Substance ile Oscar adaylığına kadar uzanacağı öngörülüyor.

^{Coralie Fargeat, The Substance (2024) ile kazandığı Cannes Film Festivali En İyi Senaryo ödülü ile | Fotoğraf: Sameer Al-Doumy}

Diyor ki...

“Kadın olduğunuzda, kamusal alanda bedeniniz sıradan olmak dışında her şeydir. Sürekli olarak incelenir, yargılaır, analiz edilir, fantezileştirilirsiniz. Ve bunu görmezden gelemezsiniz. [...] Konuşmanın hâlâ tabu olduğu bu gerçeği, bu miktarda bağırsak, kan ve şiddetle dışarıya çıkarıp, "Şubna bakın!" demek benim için önemliydi.”

🟠🟢🔵 Duende’nin Keşif kanalında yer verdiğimiz diğer 15 yönetmen ve yazılarda adı geçen filmleri için bu Letterboxd listesine göz atabilirsin.