Dağılma mı yayılma mı?

Dünyanın en köklü holdinglerinden bazıları; değişen koşullar, verimliliği ve kârlılığı artırma iç güdüsü ve yatırımcı talepleri sonucunda holding içindeki birimleri ayrı şirketlere dönüştürme kararı alıyor.

General Electric’den (GE) başlayacak olursak; 129 yıl önce Thomas Edison tarafından kurulan şirket, geçtiğimiz salı günü havacılık, sağlık ve enerji odaklı üç ayrı halka açık şirkete bölüneceğini açıkladı.

• Sağlık birimi, 2023’ün ilk aylarında; yenilenebilir enerji, fosil yakıtlar ve dijital birimlerin birleşmesiyle kurulacak enerji birimi, 2024’te ayrılacak. Son birim ise ordunun önemli bir tedarikçisi olan GE Aviation olacak.

1875’te kurulan Toshiba ise GE’den birkaç gün sonra; odak noktaları altyapı, yarı iletkenler ve elektronik cihazlar olacak şekilde üç ayrı şirkete bölüneceğini duyurdu. Bölünmenin, 2023’ün ikinci yarısına tamamlanması hedefleniyor.

• 2015’te şirket kazancının olduğundan fazla gösterildiğinin ortaya çıkmasından bu yana şirket içi skandallarla uğraşan Toshiba, 2017’de şirkete 5,4 milyar dolar nakit enjeksiyonu yapan 30’dan fazla yabancı yatırımcıyı şirkete dahil etmişti. Bölünme planıyla birlikte “aktivist hissedarlar” olarak bilinen bu hissedarların, hisselerini satarak çıkış yapması hedefleniyor.

Son olarak Johnson & Johnson (J&J), geçtiğimiz hafta sonu tüketici ürünleri ve tıbbı cihazlar ile reçeteli ilaç olmak üzere iki ayrı şirkete ayrılacağını açıkladı. 135 yıllık şirketin yaşayacağı bu dönüşüm, 18 ila 24 aylık bir süreç içinde gerçekleşecek.

• J&J, son dönemde bebek pudrasının kansere neden olduğu iddiasıyla dava süreciyle karşı karşıya kaldı; ancak şirket yöneticileri yasal süreçlerin bölünme kararında rol almadığını iddia ediyor. Bölünme kararının, daha çevik olmak ve değişen trendlere daha hızlı yanıt vermek için alındığı belirtiliyor.

Neden önemli? Ard arda gelen bölünme kararları, farklı kulvarlarda hizmet veren şirketlerin ideal yapıları hakkındaki tartışmaları alevlendirdi. Yöneticiler, uzun yıllardır dünyanın farklı yerlerinde çok çeşitli işletmelere sahip olmanın şirketin farklı pazarlardaki iniş çıkışları telafi etmesine yardımcı olduğunu iddia ediyordu. Fakat son gelişmeler, çeşitli endüstrilerde rekabet etmeye çalışan şirketlerin verimsiz, karmaşık ve yönetilmesi zor hale geldiğini savunan yatırımcıların elini güçlendirdi.

Doğru strateji ne? Öte yandan, köklü holdingler strateji değiştirirken Amazon, Alphabet, Meta gibi büyük teknoloji şirketleri “yeni nesil holdingler” olarak yükselişe geçiyor. GE, Toshiba ve J&J gibi şirketlerin, daha esnek, duyarlı ve hedef odaklı şirketler kurma hamlesine karşılık büyük teknoloji şirketleri "Daha büyük daha iyidir," düşüncesiyle genişleme peşinde.

Örneğin Amazon, e-ticaretin yanı sıra streaming ve podcast işine girerken Google’ın çatı şirketi Alphabet, sürücüsüz araçlar geliştirmeye başladı. Teknoloji şirketlerinin argümanı, yeni nesil teknolojilerin “verimsizlik ve yönetim karmaşası” gibi sorunları çözeceği yönünde. Hangi stratejinin daha sürdürülebilir şirketler yaratacağını ise zaman gösterecek gibi duruyor.