Dune - Part Two: Çöl gezegeninde ikinci perde

Film: Dune: Part Two

Yönetmen: Denis Villeneuve

Yapım yılı: 2024

Süre: 166 dakika

Sinemanın edebiyat karşısında ağır mağlubiyetlere uğradığı zamanlar oluyor. İzlemekte geç kaldığım için ne yazık ki projeksiyon lambası benden daha hevessiz bir salonda izlediğim Dune’dan (2021, Denis Villeneuve) çıktıktan sonra bu dev prodüksiyonun da bunu doğruladığını düşünmüştüm. Hayranı olduğum Timothée Chalamet, Zendaya ve Oscar Isaac’in varlıklarına, teknik anlamda kesinlikle kusursuz görselliğine, müziklerine ve efektlerine rağmen Frank Herbert’ın henüz tanıştığım dünyasına girmekte çok ama çok zorlanmıştım. Filmin üç saatlik bir “giriş” olması ve sona ermeyeceği başından belli yapısı bir yana, adeta dilini bilmediğim bir gezegenin ortasına bırakılmış ve terk edilmiş gibi hissetmiştim. Üstelik ben kimden taraf olmam gerektiğini ya da “olayın” ne olduğunu anlamaya çalışırken, birkaç saniye görünen karakterler, bilmediğim bir geçmişe dair referanslar ya da bilmediğim bir geleceğe dair kehanetler kafamı oldukça karıştırmıştı. Dune’u aralarına yeni birini almaya oldukça kapalı, zorba bir arkadaş grubunun elinden çıkmış ama çok iyi tasarlanmış teknik bir başyapıt olarak görmüştüm.

Böylesi uyarlamalar söz konusu olduğunda yönetmen, senarist ve yapımcıların kaynak malzemeyi yıllar önce okumuş ya da izlemiş, haklı olarak hayranı olmuş ve filmi olağandışı bir heyecanla bekleyenler ile benim gibi yabancılar arasında ikilemde kaldığını tahmin edebiliyorum. Hayranları sıkmak ve yeni gelenleri yabancılaştırmak arasındaki seçimde Warner Bros.’un “kitabı okuyup gelin” demeyi seçmesi beni bir izleyici olarak öfkelendirmişti. (Bu bakımdan Dune: Part Two’nun basın gösterimi öncesi romanın yeni Türkçe baskısının dağıtılması oldukça manidar.) Frank Herbert’ın romanını Dune sonrası hâlâ okumamıştım, biraz da ikinci bölümün “benim gibilere” ne vadettiğini görmek için belki.

^{Dune | Kaynak: TME Films}

Dune: Part Two beni şaşırttı. Bunda Dune ile hâlihazırda o dünyaya istemsizce de olsa girmiş olmamın etkisi büyük. Artık kimden taraf olacağımı, “olayın” ne olduğunu bilmemin, karakterlerin motivasyonlarını ve hikayelerine dair bilgimin sıfırdan fazla olmasının... Ama ilk bölümde olmayıp da ikinci bölümde olan esas şey, filmin ve bu bilimkurgu evreninin simgelerinin daha açık bir şekilde okunabilmesi: Artık solucanların ne olduklarıyla değil ona binen birinin yaptığı güç gösterisiyle, artık baharatın ne olduğuyla değil onu kontrol etmenin ne demek olduğuyla ilgilenebiliyor olmanın hazzı... Ustalıkla kurgulanmış güzel görüntüler akarken ileri atlayıveren zamanda olanların bir şeyler kaçırdım hissi yaratmak yerine iyi aksiyon sahnelerine alan açtığını fark etmenin mutluluğu... Bunlar Dune: Part Two’nun öncülünü aşabildiği olumlu noktaları. Hans Zimmer’in Oscar ödüllü müzikleri ve Greig Fraser’in Oscar ödüllü görüntülerinin çıtayı daha da yükseltmiş olması, kostüm tasarımlarının göz kamaştırması ve belki de Mad Max: Fury Road’dan beri izleyemediğin kalitede aksiyon sahneleri var bir de.

Dune: Part Two benim için tamamen çalıştı da diyemem. Filmde hâlâ romanı okumamış biri olarak bir yabancı gibi hissettiğim ya da önemli olayların saniyelerle geçiştirilmesine “bu bir mini-dizi olmalıydı” isyanı ettiğim anlar fazlasıyla oldu. Yine de Feyd-Rautha’nın tek boyutlu bir villain olarak bırakılmamasına—ki Austin Butler’ın performansı ve Elvis’i geride bırakabilmiş olması muazzam—Paul ve Chani arasındakilerin pembe dizi kıvamında uzatılmaması sevindirici. Bir seçilmiş kişi olarak Paul Atreides ve bir mesih olarak Muad’Dib’in toplumsal ve politik işlevi ve etkisinin bu ikinci bölümde çok daha anlaşılır ve takip edilebilir olduğu da bir gerçek.

Dune filmleri hakkında derinlemesine düşünmeyi, kağıt üstünde ve bir edebiyat eseri olarak çok daha iyi durduğuna emin olduğum bu dünyayı bir de okuru ve hayranı olarak ele alıp yorumlamayı çok isterim. O zaman başlayalım: “Arrakis’e doğru yola çıkmalarından önceki hafta, etraftaki toplanma telaşı bu son safhasında neredeyse dayanılmaz bir çılgınlık boyutuna ulaşmışken yaşlı bir kadın, Paul adlı delikanlının annesini ziyarete geldi.”

Benzer işler:

• Mad Max: Fury Road (2015, George Miller)
• Tenet (2020, Christopher Nolan)

Nerede izleyebilirsin? Dune: Part Two, bugün gösterime giriyor.