Erişilebilir alanlarda buluşabilmek

İstanbul için “paran varsa çok güzel bir şehir,” deniyor; eskiden filmlerden aklımıza kazınan bir başka söyleme göre de şehrin “taşı toprağı altın”. Bu söylenenler doğru olabilir, yani fırsatlar barındırdığı ve her konunun merkezinde yer alabileceği doğru ama bu günümüzde yeterli mi? Yani kalabalığı kucaklayan şehir teknik olarak maddi külfetinden bağımsız olarak doğru mekânlarla bizleri buluşturabiliyor mu, sonuçta İstanbul’u doyasıya yaşayamazsak ne anlamı var burada yaşamanın? Bu sorunun cevabını kendim için bildiğimden emin değilim ama geçen ay birçok haberin merkezinde daha yaşanılabilir bir şehrin sinyallerini veren şu kelime öbekleri vardı: Ümraniye’de engelsiz park, devam eden engelsiz park projesi, Şile’de engelli kamp alanı. Peki, biz engelsiz park projesinden veya mekândan neler beklemeliyiz? 

Engelsiz park: Bir örnek olarak değinmek istediğim Ümraniye’deki park, Millet Bahçesi’nin içinde yer alıyor. Teknik yeterlilikler açısından baktığımızda bahçenin eksikleri bulunuyor. Daha önce yapılmış çalışmalar da engelsiz tasarımı içselleştirmede eksikler olduğunu ortaya koyuyor. Bazı uzmanlar bunun nedeninin “engel ve engelleri ortadan kaldırmakla ilgili mimar, plancı, peyzaj mimarı, kamu çalışanı gibi sorumlu kişilerin doğru yerden ilham almamaları” olduğunu belirtiyor. Bir başka yansıma da yeşil alanların “gidip oturulması” gereken alanlar olarak görülmesinden kaynaklanıyor olabilir mi? Çünkü bir süreliğine gıcır gıcır duracak salıncak, oturmalık ve bitki saksıları gibi kent mobilyaları üzerinden tanıtım yapılıyor. 

Engelsiz park projesi: 2016’dan beri aralıklarla duyduğumuz engelsiz park projesi, erişilebilirlik tasarım kriterlerine uygun kamusal alanları kapsıyor. Bu tasarım projelerinden bizlerin beklemesi gereken ise kabaca söylemek gerekirse geniş kaldırımlar, sağlıklı aydınlatılmış yollar, hissedilebilir yol dokusu, yüksek olmayan kaldırım rampaları, rahatça geçilebilir rampa eğimleri, işaretlenmiş ve yol üstünde bulunmayan kent mobilyaları gibi bir dizi ilke. Detayını merak edenler evrensel standart kılavuzuna göz atabilir. 

Engelleri kaldırma: Engelli sözcüğünün geçtiği her yerde bunu engelsiz kılmakla ilgili bir misyon bulunuyor. Yani erişilebilirlikle sınanıyoruz. Erişilebilirlik ise “engelli bir bireyin, gündelik yaşamında diğer sağlıklı bireyler gibi hiç yardım almadan ya da kısmi yardım alarak, evinden (yürüyerek, toplu taşıma veya özel aracıyla) her çeşit binaya gidebilmesi, bina içindeki mekânlarda dolaşabilmesi, binaya ait tüm hizmetlerden yararlanabilmesi" anlamına geliyor. Erişilebilirlik ve mobilite konusuyla ilgili kitapları bulunan Vincenza Scherrer’ın bir sözü bu konunun nasıl ve kimler için dönüştürücü olabileceğini anlatıyor: “Herhangi bir yetersizliği olan kişi, erişilebilirliği olan mekânda sakat değildir. Sağlam bir kişi, erişilebilirliği olmayan bir mekânda engellidir.” 

İstanbul'un katılımcı ve kapsayıcı tasarımlarla donatılacağı günlerde görüşmek dileğiyle...