Fed’in “dijital dolar” hamlesi

ABD Merkez Bankası (Fed), “Dijital dolar çıkarılmalı mı?” sorusuna dair önemli cevaplar barındıran yeni bir rapor yayımladı. Dijital doların potansiyel faydaları ve risklerini inceleyen raporda, Fed’in nasıl bir yol izleyeceği açıkça belirtilmezken dijital para çalışmalarının ancak Beyaz Saray ve Kongre’nin “açık desteği” olduğu takdirde devam edeceği açıklandı.

Nedir? Bir merkez bankasının dijital para birimi (CBDC - Central bank digital currency), o ülkenin banknot ve madeni paralarının merkez bankası garantörlüğündeki elektronik versiyonları olarak tanımlanabilir. Yani, “merkeziyetsizlik” vaadiyle ortaya çıkan Bitcoin gibi kripto para birimlerinin aksine CBDC’ler, merkez bankaları tarafından destekleniyor.

Neden önemli? Atlantic Council’a göre, hâlihazırda 90 ülke kendi dijital para birimlerini çıkarma yönünde araştırmalar yapıyor. Bunlardan 23’ü pilot uygulamalara başladı veya resmî olarak piyasaya sürme aşamasında. 2014’ten bu yana dijital yuan üzerinde çalışan Çin, bu ayın başında dijital yuanın kullanımı için bir dijital cüzdan uygulaması piyasaya sürdü. Uygulama, şu anda Çin’in 12 şehrinde kullanılıyor.

Raporda neler var? Fed, her ne kadar raporda dijital doların gerekliliği konusunda “tarafsızlığını” korumaya çalışsa da kullanılan dil, bu fikre oldukça açık olduğunu gösteriyor. Raporda belirtilen potansiyel avantajlar ve risklerden bazıları şöyle:

• Avantajlar: ABD dolarının resmî bir dijital versiyonunun oluşturulmasının; ödemeleri hızlandırabileceği, ödeme teknolojisi geliştikçe hane halklarına güvenli bir seçenek sunabileceği ve CBDC çalışmalarını başlatan Çin gibi ülkelerin para birimlerine karşı ABD dolarının hâkimiyetini korumaya yardımcı olabileceği öngörülüyor.
•  Riskler: Fed’in endişeleri arasında ise dijital doların finans sektörü üzerindeki olası olumsuz etkisi, finansal sistemin güvenliği ve para politikalarının etkinliğinin korunup korunamayacağı, yasa dışı kullanımlar ve kişilerin mahremiyetinin korunamaması ihtimali yer alıyor.

Şimdi ne olacak? Fed, önümüzdeki 120 gün boyunca dijital dolar projesini hayata geçirip geçirmeme konusunda 20’den fazla soru yönelttiği kamuoyundan görüşlerini sunmalarını bekleyecek. Fed Başkanı Jerome Powell, “Fed olarak dijital para biriminin olumlu ve olumsuz yönlerini incelerken halk, seçilmiş temsilciler ve çeşitli paydaşlarla etkileşim kurmayı dört gözle bekliyoruz,” derken raporda, dijital doların fiziki doların yerine geçmeyeceği de vurgulanıyor.