Gollerini bağımsızlık için attı: Raşid Meklufi’ye veda

Mayıs 1945’te SSCB’nin Nazileri bozguna uğratması ve Almanya’nın teslimiyetini ilan etmesi sonrası dünya, yıkıntıların arasında bir öfori hâlini yaşar olmuştu. Nazilerin hızla çekildiği Avrupa kasabalarından, Afrika ve Asya kentlerine birçok merkez kutlama alanına dönüşmüştü. Fransa’nın hakimiyeti altındaki Cezayir toprakları da bu noktalardan biriydi. Faşizme karşı zaferin heyecanı, Cezayirli bağımsızlık yanlılarını cesaretlendirmişti. Otoriteyi korkutan bir kitleselliğe ulaşan kutlamalar, kolluk kuvvetlerinin baskısıyla karşılaşmış, “Özgür Cezayir” sloganları şiddetle karşılık bulmuştu. 22 Mayıs’a kadar devam eden, köylerin, kasabaların bombalanmasıyla bastırılabilen eylemler 45.000 kişinin ölümüyle sonuçlanmıştı. Olayların merkezlerinden Setif’te yaşanan acıların tanıklarından biri, o tarihte 8 yaşında olan Raşid Meklufi’ydi.

Savaş sonrası sadece Cezayir değil tüm Kuzey Afrika’da hızla yayılan futbol sevdasına kapılan çocuklardan biri olarak Meklufi, gol atmak için yaratılmış izlenimi veren o acımasız 9 numaralardan biriydi. Golleri leblebi gibi sıralamak sanki DNA’sında vardı. Çocuk yaşta büyüyen bu ünü, Fransa’ya da ulaşmış, 18 yaşında AS St.Etienne teknik direktörü Jean Snella tarafından Yeşiller’e kazandırılmıştı.

Çocuk yaşta tanık oldukları sebebiyle mesafeli olduğu Fransa’ya Meklufi’yi, Fransız futbolunun ilk ve en büyük rekabeti, St. Etienne-Olympique Lyon ihtilafı ısındırmıştı. Kendi deyimiyle “St. Etienne’liler sıcak, Lyon’lular soğuktu” belki de bu -yine kendi ifadesiyle- St.Etienne’nin “madencileri”, Lyon’un “burjuvaları” temsil etmesinden ileri geliyordu. 1954-1958 ve 1963-1968 arasında kulüple geçirdiği 9 sezonda 4 lig, 1 Fransa Kupası şampiyonluğu kazanırken çıktığı 335 maçta da 150 gol attı. Ülkeye ilk geldiği yıllarda Fransa millî takımına seçildi ve 4 maça çıktı.

Kariyeri değil direnişi seçti

Ancak formunun zirvesinde aldığı bir karar kariyerini sekteye uğratırken o dönemin şartlarında da bir servete mal oldu. 1958 Dünya Kupası öncesi Fransa’yla İsveç’e gitmesi beklenen Meklufi, Monaco’da oynayan bir başka Cezayirli Mustafa Zituni'nin de aralarında olduğu 9 futbolcuyla birlikte Cezayir Ulusal Kurtuluş Cephesi’nin oluşturduğu gayriresmi Cezayir millî takımına katılma kararı aldı. L'Equipe'in "9 Cezayirli futbolcunun ortadan kayboluşu" olarak adlandırdığı bu "kaçış" sonrası Meklufi ve Zituni, Fransa’da gördükleri tepkiye ve FIFA’dan aldıkları men cezasına rağmen “sömürgeci ile kariyeri değil vatanlarıyla direnişi” seçti ve Cezayir’in bağımsızlığını kazandığı 1962’ye kadar yeteneklerini ve şöhretlerini “ülkelerinin bağımsızlık talebini dünyaya yayma” ülküsüne adadı. Bu gayriresmi ulusal takım, FIFA’nın engellemelerine rağmen SSCB, Afrika ve Asya’da “futbol diplomasisi” yürüttü ve Cezayir’in bağımsızlık talebini futbol aracılığıyla gündemde tuttu.

Yeşillerin efsanesi

Meklufi bu 4 yıl boyunca futbolun ötesinde hayatı öğrendiğini, çok sayıda devlet lideri, politikacı ve düşünürle tanıştığını, bu tecrübenin de büyük faydasını gördüğünü söylemişti. “1958’den önce sadece gol atmayı düşünürdüm, 1962’den sonra ise bir sihirbazdım” sözleri, bu deneyimin onun saha içindeki performansına etkisini özetliyor. Meklufi, 1962’de Cezayir’in bağımsızlığını kazanması sonrası millî takımla 11 maça çıktı ve 5 gol attı. St. Etienne’e döndü ve kupalar kazandı. Futbolculuk kariyerinin bitmesi sonrası teknik direktörlüğe başladı ve önce sporu bıraktığı Bastia’yı sonra Cezayir millî takımını çalıştırdı. Cezayir, 1982’de ilk kez Dünya Kupası’na katıldığında ve Batı Almanya’yı 2-1 yenerek herkesi şaşkına çevirdiğinde* takımın başında Mahiyeddin Halid’le birlikte o vardı. İkili, bağımsızlığının 20. yılında Cezayir’in Reba Macir (Rabah Madjer), Lahtar Bellumi, Cemal Zidane gibi isimlerden oluşan yeni neslini dünyaya sunmuş ve 1978 Tunus, 1986 Fas takımlarıyla birlikte Mağriplerin bir daha futbolda asla hafife alınamayacağını kanıtlamıştı.

• Bir adım geriden: Cezayir'in 1982 Dünya Kupası’ndan elenmesi için grubun 3. maçında Almanya ve Avusturya’nın milyonların gözünün önünde şike yapması gerekecek, bu müsabaka futbol tarihine “Gijon Utancı” olarak geçecekti.

Kariyerinin ilerleyen yıllarında Tunus’ta AS Marsa’yı, Lübnan’da Nejmeh’i çalıştıran Raşid Meklufi, 8 Kasım’da, 88 yaşında hayatını kaybetti. Hayatının sonraki yıllarına dair bildiklerimiz kısıtlı ama kaytan bıyıklarıyla birlikte yeşil rengiyle özdeşleşmiş St. Etienne ve Cezayir’in en büyük efsanelerinden biri olma özelliklerini koruduğunu biliyoruz. Ölümünün ardından bir St. Etienne taraftarının dediği gibi “Gittiği yerde yine Yeşilleri bulacağı kesin.”