Goncharov'u İzlediniz mi?

Sosyal medya platformlarına ve kullanıcılara dair genellikle sorunları ve kötü gelişmeleri konuşup tartışıyoruz. Elbette bunun haklı sebepleri var ama bu durum bazen internetin ne kadar eğlenceli olabileceğini ve insanların bir araya gelince ne kadar yaratıcı olabileceğini unutmamıza neden olabiliyor. Bu yüzden bu hafta farklı bir yerden yaklaşıp internetin yarattığı iki güzel olaydan bahsetmek istedim.

Bunlardan ilki Tumblr'da ortaya çıkan kayıp Martin Scorsese filmi Goncharov (1973). Bundan birkaç yıl önce bir Tumblr kullanıcısının internetten aldığı botların üzerindeki sahte etiketin geçtiğimiz günlerde hatırlanması ve bir diğer kullanıcısının film için afiş tasarlamasıyla birlikte bir anda herkes filmle ilgili konuşmaya başladı.

Böyle bir film hiç yapılmamış olmasına rağmen insanlar karakterler ve senaryo üzerine analiz yapıyor, fan art üretiyor, filmle ilgili teoriler yazıyor. Eğer bu bülteni veya Goncharov'u açıklayan başka bir yazıyı okumamış olsanız, büyük ihtimalle herkesin gerçek bir filmden bahsettiğini düşünebilirsiniz. Hatta Goncharov'u izlemediğinizi söylerseniz aşağılanma ihtimaliniz bile var.

Bahsetmek istediğim diğer internet fenomeni ise TikTok ile ortaya çıkan dabloon ekonomisi. 16. yüzyıl İspanyol parası doubloon isminden ilham alan bu sahte para birimi TikTok üzerinden oynanan bir rol yapma oyununa dönüştü. İsteyen herkes birilerine dabloon hediye eden veya dabloon karşılığı eşya satan videolar çekip internete koyabiliyor, hatta sizi soymayı bile deneyebiliyor. Oyuna dahil olmak için tek yapmanız gereken hesabınızı iyi tutmak ve alışverişe dahil olmak. 

Uzun zamandır internet kullananlar için bu tarz internet fenomenleri ve oyunları yabancı bir konsept değil. The Game bunun en eski ve yaygın örneklerinden birisi olabilir (evet, oyun hâlâ devam ediyor ve şu anda kaybettiniz). Bir grup internet kullanıcısının bağımsız bir şekilde bir araya gelmesi ve hiçbir kurala veya anlaşmaya ihtiyaç duymadan organize olabilmesi, günümüz internet kültürünün temelindeki dinamiklerden birisi.

Ancak internetin evrimiyle birlikte bu doğal dinamiklerin yerini algoritmalara göre optimizasyon, viral olma ve platformların içerik kontrolüne takılmama çabaları almaya başladı. Bu da gün geçtikçe bu yaratıcı ve eğlenceli fenomenlerin yerini sosyal medya fenomenlerinin almasına neden oldu. Diğer yandan devletlerin giderek internette daha fazla kontrolü dayatması da insanların kendilerini özgürce ifade edebilmesini zorlaştırdı.

Her ne kadar internetin giderek yaygınlaşması ve ticarileşmesi bu tarz dinamiklere yer kalmadığı hissine sebep olsa da Goncharov ve dabloons bunun aksini kanıtlıyor. İnternetin özel ve yaratıcı bir ortam olmasını sağlayan şey tam olarak böyle doğaçlama fenomenlerin ve esprilerin ortaya çıkmasına imkan vermesi. O yüzden insanların sosyal medya platformları yüzünden internete dair karamsarlaştığı bir dönemde bu iki örneğin birden ortaya çıkmasını da kesinlikle iyi yönde bir işaret olarak görmek lazım.