Gri Betondan, Sünger Şehirlere Dönüş

“Seller düşmanımız değildir. Sellerle iyi geçinebiliriz. Suyla arkadaş olabiliriz. Yapmamız gereken tek şey antik dünya bilgeliğini canlandırmak.”

Prof. Kongjian Yu, sünger şehirleri anlatmaya başlarken söze böyle giriş yapıyor. Selle baş etmek için günümüzde kullandığımız yöntemlerin çoğunun yanlış olduğunu vurguluyor. “Nehir kanallarına beton yaparak, şehrin etrafına beton bentler inşa ederek şehirleri selden kurtarabileceğimizi düşündük, sel sularını akıttık; gölleri, şehirler yaratmak için doldurduk; böylece selleri ve kuraklığı tetikledik”, diye devam ediyor. 

İklim krizinin de etkisiyle görülme sıklığı artan seller ve aşırı yağışlar, 1980 yılına göre dört kat daha fazla yaşanıyor. Betonlarla doğal sisteme zarar verip, suya akacak yeterli miktarda alan bırakmadık. Oysa, sürdürülebilir bir gelecek için doğayı baz aldığımız çözümler üretmek zorundayız.

• Günümüzde çoğu şehirde yağmur suyunun sadece yüzde 20 ila 30’u yere sızabiliyor.  Bu sebeple dünyada her sene birçok şehir sel sularıyla karşı karşıya kalıyor. 
• BM Meteoroloji Teşkilatı'na göre son 50 yılda bir milyondan fazla insan fırtına, sel ve kuraklıktan yaşamını yitirdi. 
• 2021 yazında Almanya ve Belçika’da yaşanan sel felaketinde 188 kişi öldü. 
• Türkiye’de bu yaz Karadeniz’de yaşanan sel felaketlerinde 82 kişinin öldüğü belirtiliyor. 
• Su baskınlarının toplam zararı ise yaklaşık 100 milyar euroya ulaşıyor.

Sorun aslında yağmur suları ve sellerle betondan setlerle baş etmeye çalışmamız. Bunun yerine, doğaya uyum sağlamayı öğrenmeliyiz. Eski zamanlarda olduğu gibi…

Prof. Kongjian Yu, Harvard Üniversitesi’nde kent peyzaj mimarisi üzerine doktorasını tamamladıktan sonra ülkesi Çin’e dönüp Pekin Üniversitesi’nde şehir planlaması ve kent peyzaj mimarisi üzerine yoğunlaştı. Sünger şehir çalışması, Çin hükümeti tarafından uygulanmaya başlandı.

• Doğayı baz alan sünger şehrin özelliği, doğal akışı sağlamak. Sulak alanlar ve sünger sistemleri, suyu akıtmak yerine suyu tutabiliyor. 
• Bunun için öncelikle beton bentleri kaldırıp, çevre dostu teraslar kuruluyor.Böylece su ve kara, suyun yüksekliğine bağlı olarak değişik seviyelerde buluşabiliyor.
• Bu teraslar, çok yağışlı zamanlarda sel için bir alan oluşturduğu gibi, kurak zamanlarda ise şehirde kullanılacak yeşil bir park alanına dönüşüyor.
• Ölü beton sisteminden, canlı yeşil doğaya dönüşü sağlıyor. Temiz su, yeşil bitki örtüsü, kuşlara ve balıklara yeni bir yuva olacak bu teraslar, insanlar için de şehrin ortasında huzurlu yaşam alanlarına dönüşüyor. 

Bu teraslara ek olarak su geçirgen kaldırımlar, yeşil duvarlar ve çatılar, yeşil binalar da sünger şehirleri oluşturmada önemli rol oynuyor. Çin’de 20 yıl önce sadece bir tane şehir sünger şehir projesine geçerken, günümüzde 250’den fazla şehir, sünger şehir projesini uygulamaya geçirdi. Prof. Kongjian Yu, Amerika’da, Rusya’da ve Endonezya’da da şehirleri dönüştürmeye başladı.

Sünger şehirler, ekolojik bir çözüm olarak tüm dünyada uygulanabilir. Artan su ve sel baskınlarına karşı betonu çare olarak görmeyi kenara bırakabilir, doğaya doğal çözümlerle yeniden uyum sağlayabiliriz.