Gümüş çılgınlığı stokları eritti

Uzun süredir devam eden savaşlar, Trump tarifelerinin küresel büyümeye yönelik tehdidi, ABD ve Çin arasındaki ticaret savaşının gelecekte nasıl şekilleneceğini bilememek gibi çoklu belirsizlik ortamı, merkez bankalarının altın alımları, altına olan talebi küresel ölçekte zaten artırmıştı.

Dünya’da altın çılgınlığı yaşanıyor derken, Pazartesi (20.10.2025) günü ekonomi haber sitelerine düşen bir haber, asıl çılgınlığın gümüşte olduğunu gözlerimizin önüne serdi.

Bloomberg International haberine göre, Hindistan'ın en büyük kıymetli maden rafinerisi olan Vipin Raina'nın şirketi, Hintli müşterilerden gelen yüksek talep nedeniyle tarihinde ilk kez gümüş stoklarını tüketti.

Hindistan'daki Diwali Festivali nedeniyle yapılan satın alımlara, ABD dolarının kırılganlığına karşı yatırım yapmak veya değerli maden piyasasındaki önlenemez yükselişi takip etmek için değerli metallere yönelen uluslararası yatırımcılar ve hedge fonlar da katıldı.

Geçtiğimiz haftanın sonuna doğru bu çılgınlık, küresel fiyatların belirlendiği ve dünyanın en büyük bankalarının büyük miktarlarda alım satım yaptığı Londra gümüş piyasasına da sıçradı. Londra piyasasında da mevcut metal tükendi ve tüccarlar piyasanın “neredeyse çökmüş olduğunu” belirtti. Böylece gümüş çılgınlığı küresel bir krize dönüştü.

Gümüş piyasası krizi; uzun yıllardır devam eden güneş enerjisi patlaması, olası gümrük vergilerini aşmak için ABD'ye kıymetli metal gönderme telaşı ve özellikle Diwali tatil sezonunda Hindistan'dan gelen ani talep artışı gibi bir dizi faktörün birleşimiyle tırmandı.

Traderlar ve analistler, 2025’teki gümüş krizinin nedenini belirlemeye çalıştıklarında, kaçınılmaz olarak Hindistan’ı işaret ediyorlar.

Diwali tatil sezonunda yüz milyonlarca inanan, Tanrıça Lakshmi’yi kutlamak için milyarlarca rupi değerinde mücevher satın alıyor. Asya’daki rafineriler genellikle altını tercih eden bu talebi karşılıyor. Ancak bu yıl birçok Hintli, farklı bir değerli metale, gümüşe yöneldi.

Bu değişim rastgele olmadı. Hindistan’ın sosyal medya yıldızları, aylarca süren altın rallisinin ardından gümüşün yükselişe geçeceği fikrini desteklediler.

Bunlardan biri, yaklaşık 3 milyon takipçisi bulunan, finans ve start-up alanındaki çalışmalarıyla tanınan Hintli yatırım bankacısı, işletme eğitimcisi ve çok satan kitapların yazarı Sarthak Ahuja. Ahuja, Hindistan İşletme Okulu’ndan (ISB) altın madalya kazanmış bir kişi ve aynı zamanda bir TEDx konuşmacısı. Özetle yatırım ve finans alanında dikkatle takip edilen, dinlenen bir figür.

Sarthak Ahuja, 12 Aralık 2024’te Instagram hesabından “Günümüzde hem altın hem de gümüş bu kadar değer kazanırken hangisine yatırım yapmalısınız?” sorusuna cevap verirken şunları söyledi:

“Öncelikle, son 5 yılda gümüş altından daha fazla getiri sağladı. Altın yıllık %14 getiri sağlarken, gümüş yıllık %16 getiri sağladı. Bu bağlamda gümüş son zamanlarda daha iyi performans gösterdi ve bunun nedeni, elektrikli araçlar, güneş panelleri vb. gibi daha fazla endüstriyel kullanım alanının keşfedilmesi olabilir. Ancak uzun vadede gümüşün son derece değişken olduğunu fark edersiniz; fiyatı bazen 10 yıl boyunca aynı kalır. Bu nedenle getiri açısından altın kadar güvenilir ve istikrarlı değildir. Genel bir kural olarak, altın gümüşten 60 kat daha pahalıdır. Bu da 60 gram gümüşün değerinin 1 gram altına eşit olduğu anlamına gelir. Değişkenlik gösterebilir, ancak 60 oranı ortalama ve gayriresmî bir ölçüttür. Bugün itibarıyla bu oran 85:1. Yani 1 gram altına karşılık 85 gram gümüş alıyorsunuz. Bu, gümüşün şu anda bile değerinin altında olabileceği ve oran 60:1'e yaklaştığında satılabileceği anlamına geliyor. Ancak ben şahsen bu tür kısa vadeli hareketlerin peşinden gitmiyorum ve daha uzun vadeli bir yatırımcıyım. Bu yüzden altın benim için kazanıyor.”

Fakat esas heyecan, Sarthak Ahuja’nın yaklaşık 3 milyon takipçisine gümüşün altına göre 100’e 1 fiyat oranının, onu bu yılın en iyi alım fırsatı haline getirdiğini söylemesiyle Nisan 2025’te başladı. Video, 25 Nisan 2025’teki Akshaya Tritiya Bayramı sırasında viral oldu.

Akshaya Tritiya Bayramı, Hindistan’daki Hindu topluluğu için en uğurlu bayramlardan biri. Akshaya kelimesi “ebedi” veya “asla azalmayan” anlamına gelirken, Tritiya “üçüncü günü” ifade eder. Adına uygun olarak, bugünde yapılan her iyi eylemin, yatırımın veya başlangıcın kalıcı başarı ve refah getirdiğine inanılır.

Akshaya Tritiya ile bağlantılı en değerli geleneklerden biri, zenginlik ve güvenliğin sembolü olarak görülen altın satın almak. Yıllar içinde bu gelenek, önemli finansal alımlar yapmak veya yeni girişimlere başlamak için ideal bir gün olarak kabul edilen Hint hanelerinde kök salmıştır. Fakat altın fiyatlarındaki sıradışı yükseliş ve Ahuja’nın sözleri, daha düşük gelir grubunun gümüşe yönelmesine neden oldu.

Hemen ardından 18 Ekim 2025’te Dhanteras Festivali kutlandı. “Dhanatrayodash” olarak da bilinen bu festivalde insanlar iyi şans getirmesi için mutfak eşyaları ve mücevherler satın alır. Kelime, “zenginlik” anlamına gelen Dhan ve “on üç” anlamına gelen Teras’tan türetilmiştir.

Fakat büyük ülke Hindistan’ın şüphesiz en önemli festivali Diwali Festivali.

“Işık Festivali” olarak da bilinir. Ancak Diwali havai fişeklerden çok daha fazlasıdır. Yemekler kutlamalarda başrolde yer alır. Aileler, arkadaşlar ve komşularla paylaşılan çeşitli geleneksel Hint tatlıları hazırlar. Festivale yaklaşan günlerde insanlar evlerini temizler, süsler, yeni kıyafetler satın alır ve hediye amaçlı tatlılar alır. Birçoğu ayrıca şans ve pozitifliği davet etmek için kapılarını rangoli tasarımlarıyla dekore eder.

Diwali’de aileler, Hindu zenginlik tanrıçası Lakshmi’ye ibadet eder. Hindistan’ın şehir ve kasabalarında pazarlar; tatlı, hediye, dekorasyon ve havai fişek alan alışverişçilerle dolup taşar. Her yıl ekonomiye önemli bir destek sağlar. Din-ekonomi ilişkisinin çarpıcı bir örneğidir Diwali Festivali.

Bu yıl cumartesi gününe (18 Ekim 2025) denk gelen Dhanteras ile birleşince, zenginlik ve şans getirdiğine inandıkları altın ve gümüş sikkeler, külçeler ve mücevherler satın almak için pazarlara akın eden yüz binlerce Hintli, bu günleri “uğurlu yatırım fırsatı” olarak gördü.

Bu aşırı talep günün sonunda “Gümüş Kıtlığı”na yol açmış görünüyor.

Hindistan’daki talep artarken, arzın önemli bir kaynağı olan Çin bir haftalık tatil nedeniyle kapalıydı. Bu yüzden külçe altın tüccarları Londra’ya yöneldi. Kısa süre sonra şehrin kıymetli metal kasalarının büyük ölçüde tükendiği anlaşıldı. Küresel piyasayı destekleyen Londra kasalarında 36 milyar dolardan fazla gümüş bulunsa da bu miktarın büyük kısmı borsa yatırım fonu (ETF) yatırımcılarına aitti.

Gümüş ETF’lerine olan talep, ABD dolarının istikrarına dair endişeler nedeniyle son aylarda hızla artmış durumda. Bloomberg verilerine göre ETF yatırımcıları, 2025’in başından bu yana 100 milyon ons gümüş satın aldı. Hindistan’daki ani talep artışının karşılanamamasının bir diğer nedeni de azalan küresel gümüş stokları.

Ekonominin altın kuralı yine işliyor: Arz ve talebin kesiştiği noktada fiyat oluşur.

Fakat altında da durum çok farklı değil. BBC internet sitesinde Anahita Sachdev (Delhi) ve Nikhil Inamdar (Mumbai) tarafından kaleme alınan “Buying More, Wearing Less – Why India’s Diwali Gold Rush is Different” başlıklı makaleye göre:

ABD yatırım bankası Morgan Stanley’e göre, Hintli hanehalkı ülkenin GSYH’sinin %88,8’ine eşdeğer, 3,8 trilyon dolarlık altına sahip. Ekonomistler Upasana Chachra ve Bani Gambhir, yakın tarihli bir notta “Bu, altın fiyatlarındaki yükseliş trendi göz önüne alındığında hanehalkı bilançosu üzerinde olumlu bir servet etkisi anlamına geliyor” diye belirtmişler. Hintli ailelerin, “para politikasının gevşemesiyle daha düşük faiz ödemelerinin döngüsel etkilerinden ve vergi kesintileri yoluyla harcanabilir gelir üzerindeki olumlu etkilerden” yararlandığını da eklemişler.

Servet etkisiyle, Hindistan’da önümüzdeki dönemde —tıpkı bizde olduğu gibi— yüksek hizmet enflasyonu ile karşılaşmak hiç şaşırtıcı olmayacaktır.