"Kira göçü" anketimiz neler anlatıyor?

Geçtiğimiz hafta Dünya gazetesinde yayımlanan "Kira göçü" haberinin ardından okurlarımızla konuya ilişkin bir anket gerçekleştirdik. Daha sonra okurlarımızın bazılarıyla iletişime geçerek yaşadıklarını dinledik. Hem anketimizden çıkan verileri hem de okurlarımızın yaşadıklarını sizler için derledik.

• Konut krizi ve kira göçü: Türkiye'de aylardır inşaat maliyetlerindeki artış ve enflasyonun yükselişi nedeniyle hem kiralık hem de satılık konutlarda önlenemez bir fiyat artışı yaşanıyor. Bu artış konut satışlarının yanı sıra büyük bir oranı kapsayan, kirada yaşayan vatandaşları da ciddi ölçüde etkiliyor. Öyle ki İstanbul, Antalya, İzmir gibi büyükşehirlerde kiraların %100'den fazla yükselişi, vatandaşların farklı şehirlerde yaşamasına yol açtı. Bu durum da "kira göçü" olarak adlandırıldı. 

Anket sonuçları ne diyor? 

Geçtiğimiz hafta gerçekleştirdiğimiz "Kira göçü" anketimize 542 okurumuz katıldı. Katılımcıların %40,8'i 28-34 yaş arası, %26,4'ü 35-44 yaş arası, %19,2'si de 23-27 yaş arasındaydı. 

Katılımcıların çoğu İstanbul, Ankara ve İzmir'de yaşadıklarını belirtirken Adana, Afyonkarahisar, Antalya, Aydın, Balıkesir, Bartın, Muğla, Bursa, Çanakkale, Denizli, Eskişehir, Gaziantep, Hatay, Kayseri, Kocaeli, Konya, Kütahya, Manisa, Mersin, Samsun, Şanlıurfa, Tekirdağ ve Zonguldak illerinden de katılım sağlandı.

Katılımcıların %31,4'ü aylık hane halkı gelirlerinin 15 bin ila 25 bin lira arasında, %31,2'si ise 5 bin 500 ila 15 bin lira arasında olduğunu belirtti. 

Kira bulguları 

Ankete katılanların %95'i kira ödediğini bildirdi. Katılımcıların %48,5'i 3 bin ila 7 bin lira arasında kira ödediğini, %32,1'i ise en çok 3 bin lira kira ödediğini belirtti, %18,1'i ise 7 bin ila 15 bin lira arasında kira ödediğini aktardı. Katılımcılarımıza sorduğumuz "Son dönemde kiranıza ne kadar zam yapıldı?" sorusunun bulgularıysa şöyle oldu: 

Katılımcıların %46,5'i kirasını ödemekte zorlandığını ifade ederken %5'i "kiranın yüksekliği nedeniyle şehir değiştirdiğini" söyledi. 4 kişi Bursa'ya, 3 kişi İzmir'e, 2 kişi Ankara'ya, 2 kişi Kocaeli'ye, 2 kişi Çanakkale'ye taşındığını belirtirken cevaplarda Amasya, Antalya, Diyarbakır, Eskişehir, Aydın, Mersin, Samsun ve İstanbul yer aldı. Öte yandan cevabı "hayır" olanlar için sorduğumuz "Şehir değiştirmeyi düşünür müsünüz?" sorusuna, 506 kişiden 246'sı "evet" yanıtını verdi. 

• Semt değişikliği: Katılımcılarımıza "Kiranızın yüksekliği nedeniyle semt değiştirdiniz mi?" sorusunu yönelttiğimizde ise %13,1'inden "evet" yanıtını aldık. 

Kim, ne diyor? 

Katılımcıların bir kısmı bizimle anket üzerinden iletişime geçerken bazı okurlarımızla da politika editörlerimiz Bartu Özden ve Abdullah Esin görüştü. Ev değiştiren katılımcılarımızın bir kısmı, özellikle "kira artışından ziyade ev sahibinin evden çıkarması nedeniyle" bu değişikliğe gittiğini belirtti. Ev sahiplerinin oturdukları evi satacağını söylediğini veya kendisinin yaşayacağını gerekçe gösterdiğini belirten katılımcılar, bu nedenle ev değişikliğine giden çok sayıda vatandaş bulunduğunu da ifade etti. 

Şu an başka bir evde kiracı olarak yaşayan ev sahipleri de kira zamlarını karşılayamadıkları için kendi evlerine dönmek istiyorlar. Bu yüzden kiracıları daha fazla zam konusunda sıkıştırıyorlar. -Soner Sezgin, Elektronik Mühendisi

Moda'da yaşıyorum, pandemide Moda'da bir sürü kiralık ev boşaldı. O dönemde 2 bin 400 liraya oturuyordum. Sonra küresel de bir çalkantı meydana geldi ve fahiş artış oldu. Önce ev sahibim 3,5 milyon liradan evi satacağını söyledi, sonra 'Ben oturacağım' dedi. Şu anda hukuki mücadeleye devam ediyorum. -Anonim

Acıbadem’de üç kişi yaşıyorduk arkadaşlarımla, tek başıma yaşamak istiyordum. Kiranın yüksekliği sebebiyle işe daha yakın olan daha ucuz bir yere geçtim. Yeni geçtiğim evde de %100'e yakın zam yaptılar. Kabul etmek durumunda kaldım, çıksam da taşınacak yer yok. Yeni düzenleme çıkmadan önce kabul etmek zorunda kaldım. - Finans analisti

Öte yandan, katılımcıların bazıları da son dönemde yapılan kira zammı oranının düşük olduğunu ancak bir sonraki zamda evlerinden çıkmak zorunda kalabileceklerini belirtti. Katılımcıların büyük bölümü de "aile yanına döndüğünü" söyledi. 

İstanbul'da bir üniversitede okuyordum. Pandemi nedeniyle İzmir’e taşınmak zorunda kaldım. Geçtiğimiz yıl tekrar İstanbul'a döndüm ancak fahiş kira artışları nedeniyle ev bulamadım ve İzmir’e döndüm. Okuldaki hocalarım da İstanbul’da ev bulamadığımı bildikleri için bana uzaktan ders alma imkânı sağladılar. Bırakın ev tutmayı oda bile kiralayamadım ve bir daha İstanbul’a dönemedim. İzmir Karşıyaka'da bile evler 6 bin ila 8 bin liradan başlıyor. Dolayısıyla İzmir'de de İstanbul'da da ev bulma imkânım yok. - Üniversite mezunu

İstanbul’da eşimin ailesine ait bir evde yaşıyorduk. Kira vermiyorduk. Bir müteahhit bu binaya çöktü. 'Yıkım kararı aldıracağım' dedi. İnşaat uzun sürecekti, bizim kiralık eve geçme durumumuz ortaya çıktı. Bostancı'yı seviyorduk ama kiralar inanılmazdı. O arada Ankara'dan iş teklifi aldım, çok da aşırı tatmin etmeyen bir işi, kira yüzünden kabul ettim. Mesleki tatmin olarak da çok mutlu değilim, bunun tek sebebi de kira. -Onur, mühendis

Pandemi öncesi ev sahibimiz evi satacağım diyerek bizden çıkmamızı istedi. Apartmandaki tüm daireler kendisinin olduğu için diğer kiracılara da aynı şeyi söylemişti, ancak çıkan dairelere yeni kiracılar geliyordu. Kendisinin bu şekilde bizi çıkaramayacağını, eğer evi satacaksa da yeni ev sahibiyle görüşüp belki kiracı olarak oturmaya devam edebileceğimizi söyledik. Kendisi tahliye davası açtı. Davalar görülürken mahkeme 2. duruşmada delile gerek olmadığını söyleyip, sunduğumuz delilleri dikkate almayarak ev sahibini haklı buldu ve davaları kaybettik. Tabii hızlıca yeni bir ev de bulamadık. Eşyalarımızı depoya koyup anne babamızın evinde eşimle birlikte geçici olarak yaşamaya başladık. Yaklaşık 1,5 yıldır da Antalya'ya göç eden yabancı uyruklu kişiler dolayısıyla kiralar çok arttı. Yıllardır hiç zorlanmadan kira ödeyerek yaşadığımız semtlerde ve şehirde yaşayamaz olduk. Kira göçünü ciddi anlamda düşünüyoruz ancak şehir değiştirmeyi değil, mümkün olan en kısa sürede ülkeyi değiştirmeyi düşünüyoruz. -Turizm sektörü çalışanı