Konut satışları neden düşüyor?

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Türkiye'de konut satışlarının ekim ayında yıllık bazda %25,3 gerileyerek 102 bin 660 olduğunu açıkladı. Böylece konut satışlarında 4 ay üst üste gerileme gözlemlenmiş oldu. Satışlarda aylık bazda ise %9,4 azalış kaydedildi. Konuya ilişkin yayımlanan raporda, ocak-ekim döneminde konut satışlarında bir önceki yılın aynı dönemine göre %6,7 artış olduğu belirtildi. 

Ekim ayında gerçekleştirilen konut satışlarının 13 bin 268'i ipotekli satış, 89 bin 392'si ise diğer türlü satış şeklinde gerçekleştirildi. İpotekli satışlarda geçtiğimiz yılın aynı dönemine göre %52,7 azalış kaydedilirken, diğer türlü satışlarda da %18,2'lik gerileme kaydedildi. 

İlk elden yapılan konut satışları ekim ayında yıllık bazda %22 azalış ile 39 bin 692 seviyesinde gerçekleşirken ikinci el konut satışları ise yıllık bazda %26,7 gerileme ile 69 bin 968 oldu.

Bölgelere göre konut satışları

Ekim ayında konut satışlarında aslan payını İstanbul aldı. Ay içinde İstanbul'da yapılan konut satışları 16 bin 987 olarak toplam satışlar içinde %16,5'lik bir paya sahip. Fakat bu yüksek paya rağmen İstanbul'da konut satışları geçtiğimiz yılın aynı dönemine göre %34,7 azalış gösterdi.

İstanbul'u, ekim ayı satışları içinden %7,9 pay alarak 8 bin 146 satış gerçekleştirilen Ankara izledi. Ankara'daki konut satışlarında da geçtiğimiz yılın aynı dönemine oranla %39,5'lik azalış kaydedildi. En çok konut satılan üçüncü il ise 6 bin 323 konut satışı ile toplam satışlardan %6,2 pay alan Antalya oldu.

En az konut satışının gerçekleştiği iller ise sırasıyla 30 konut ile Hakkari, 42 konut ile Ardahan ve 69 konut ile Bayburt olarak açıklandı.

Yabancılara konut satışı

Ekim ayında yabancılara yapılan konut satışlarının yıllık bazda %8,8 azalışla 5 bin 377 olduğu açıklandı. Toplam satışlar içinde yabancılara yapılan satışların payı %5,2 oldu. Yabancılara en çok konut satışı yapılan il ise 2 bin 123 satış ile Antalya olarak açıklandı.

Ekim ayında ülke uyruklarına göre en çok konut satışı 2 bin 23 adet ile Rusya vatandaşlarına yapıldı. Rusya vatandaşlarının konut alımı için daha çok Antalya ilini tercih ettiği düşünülecek olursa, bölgede konut satışlarında yaşanan artışı bu veriyle açıklayabilmemiz mümkün. 

Ayrıca TCMB eylül ayı konut fiyat endeksi verilerine göre Antalya, Burdur, Isparta bölgesinde yaşanan yıllık bazda %235,6’lık konut fiyatı artışını da Rusya vatandaşlarının konut talebinde yaşanan bu artışla gerekçelendirebiliriz.

Yabancılara yapılan konut satışlarında ikinci sırayı ise 498 konut satışıyla İran vatandaşları aldı. Irak ve Ukrayna vatandaşlarıysa sırasıyla 310 ve 216 konut satışıyla üçüncü ve dördüncü oldu.

Satışlardaki düşüşün sebebi ne olabilir?

TÜİK verilerine göre, konut satışlarında temmuz ayından bu yana düşüş gözlemleniyor. Konut satışlarında temmuz ayında yıllık bazda %12,9, ağustos ayında %12,7, eylül ayında %22,9, ekim ayında ise %25,3 gerileme kaydedildi. Satışlardaki gerilemeyle ilgili pek çok sebep öne sürülse de en çok dile getirilen iki sebep, "yüksek fiyatlar ve krediye erişimde zorluk" olarak öne çıkıyor.

TCMB eylül ayı konut fiyat endeksi verilerine göre, ülke genelinde konut fiyatları yıllık bazda %189,2 artış gösterdi. Ortalama metrekare birim fiyatı ise 15 bin 863 TL olarak açıklandı. Yani TCMB verilerine göre ortalama 70 metrekare bir konut satın alabilmek için 1,1 milyon TL ödemeniz gerekiyor.

İstanbul'da ise durum çok daha farklı. Yayımlanan verilerde İstanbul'da konut fiyat endeksinin yıllık bazda %212,1 arttığı ifade ediliyor. Ortalama metrekare birim fiyatı ise 25 bin 714 TL olarak belirtiliyor. Yani Türkiye genelinde 1,1 milyon TL'ye satın alabileceğiniz ortalama 70 metrekare bir konut için İstanbul'da 1,79 milyon TL'yi gözden çıkarmanız gerekiyor. 

Satışlardaki düşüşün bir başka sebebi de krediye erişimde yaşanan zorluk olarak belirtiliyor. TCMB verilerine göre 4 Kasım ile sona eren haftada konut kredisi faizleri %21,56'ya yükselerek Temmuz 2019'dan bu yana en yüksek seviyesini kaydetti. Konut kredilerinin bireysel krediler içindeki payı ise %40 seviyelerinden %27 seviyesine kadar geriledi. 

Konut kredilerine erişimde uygulanan kısıtlamalar hakkında konuşan Konut Geliştiricileri ve Yatırımcıları Derneği (KONUTDER) Yönetim Kurulu Başkanı Altan Elmas, "Temmuzdan itibaren konut kredi kısıtlaması ve ağustos ayından beri fiilen konut kredisinin aşırı kısıtlanması ile ipotekli satışlar tarihin düşük rakamlarına erişti. Konut fiyatlarının yükselişini önlemeye dönük alınan kararlar, konut üretimini de olumsuz etkilemektedir. 2022 yılı hem ipotekli satışlarda hem de üreticiden birinci el satışlarda rekor seviyede düşük bir yıl olarak kapanmaya aday görünmektedir” ifadelerini kullandı.