Metaverse yarışını kim kazanacak?

Facebook’un ismini Meta Platforms olarak güncellemesiyle dikkatimizi çeken “metaverse” kavramı; Microsoft, Nike, Zoom ve Disney gibi yakından tanıdığımız şirketlerin duyurduğu yatırımlarla dünyanın gündemine oturdu. Metaverse; özetle tüm insanların bir araya gelebileceği, oyunlar oynayıp filmler izleyebileceği, ders çalışıp ticaret yapabileceği bir sanal gerçeklik sunuyor. Sosyalleşme alışkanlıklarımızı tamamen değiştirme potansiyeline sahip bu kavrama öncülük etmek isteyen şirketler arasında Facebook’un yer alması konuyu daha ilgi çekici kılıyor. Instagram ve Whatsapp gibi uygulamalara olan bağlılığımız düşünüldüğünde Facebook’un metaverse evrenine ilişkin şüphelerimiz daha da azalıyor.

Şimdiye kadar birçok şirket bu alana yatırım açıklamış olsa da hepsi kendi “metaverse” versiyonlarını ya da donanımlarını oluşturmakla meşgul. Gerçek bir metaverse evreni ise tüm şirketlerin uygulamalarının/yazılımlarının kesiştiği, herkesin bağlanabildiği ortak bir platform ihtiyacı doğuruyor. Intel’in mimari, grafik ve yazılım bölümünün kurucusu Raja Koduri, milyarlarca insanın aynı anda gerçek zamanlı etkileşime geçmesini sağlayacak böyle bir platform/altyapı için bugünkü bilgisayar yapısından 1000 kat daha etkin bir bilgisayar yapısı gerektirdiğini belirtiyor. Peki, bugün olmasa da bu derecede güçlü bir altyapıyı gelecekte kurma potansiyeline hangi şirketler sahip?

Meta Platforms (Facebook)

Facebook, 2021’de metaverse yatırımlarını hızlı bir şekilde artıracağını söyledi. Ardından “Reality Labs” adı verilen yeni bir gelir segmenti duyurdu. Şirket, bu segment altında 3D sanal gerçeklik gözlükleri üretmeye, veri merkezlerine yatırım yapmaya ve metaverse evrenine uyumlu platform/yazılımlar tasarlamaya başladı. 

• Hâlihazırda Reality Labs departmanına milyarlarca dolar kaynak sağlanıyor; 2021 yılında yatırım tutarı 10 milyar doları aştı. Bu yatırım miktarı, şirketin 2014 yılında yaptığı Oculus VR satın almasının beş, 2012’deki Instagram satın almasının ise on katına tekabül ediyor. 
• Facebook, uzun vadede Reality Labs segmentinin, sosyal medya segmenti kadar güçlü bir performansa sahip olmasını hedefliyor.
• Facebook, Şubat 2022'de açıklanan 4. çeyrek bilançosunda ilk kez “metaverse” iş modelinin gelirlerini raporladı. 2019’da 4,5 milyar dolar, 2020’de ise 6,62 milyar dolar zarar yazan Reality Labs birimi, 2020’de toplam 10 milyar dolar zarar yazdı. Fakat tablo tamamen kötümser değildi. 2019’da 501 milyon dolar, 2020’de ise 1,14 milyar dolar olan Reality Labs segmentinin gelirleri, 2021’de 2,27 milyar dolara ulaşmış oldu.

Şirketin isim değişikliği ve yaptığı yatırımların büyüklüğü, CEO Zuckerberg’in bu alana olan inancını ortaya koyuyor. Zuckerberg, yaptığı açıklamalarda; metaverse’ün bilgisayar ve sosyal iletişim arasında yeni bir paradigma anlamına geldiğini, daha önce yapılmamış bir şeyin inşa edilmesinin maliyetli olabileceğinin farkında olduğunu ve mevcut çalışmaların sadece bugüne ait ürün ve teknoloji üretmekten ziyade geleceğin teknolojisini üretmeye odaklandığını belirtiyor. Şirket, bu hedef doğrultusunda yatırımlara devam edeceğini vurgularken güçlü sosyal medya kullanıcı altyapısını, gelecek vaat eden metaverse evreni ile buluşturmayı amaçlıyor.

Microsoft

Eğer metaverse evreninin sadece oyun ve eğlenceden ibaret olacağından korkuyorsanız bu noktada Microsoft devreye giriyor. Facebook, pazarlama stratejisinde daha çok sosyalleşme ve oyun temalarını işlerken Microsoft, konuya ofis teması üzerinden yaklaşıyor. Şirketin CEO’su Satya Nadella, “İnsanların tüm hayatlarını çevrim içine taşıyabileceği bir ortam zaman gerektirse de işletmeler için bunu şimdi mümkün kılıyoruz,” açıklamasında bulunuyor.

• Microsoft, imza Office ürünlerini metaverse evrenine uyarlayarak kullanıcıların bu ortam üzerinden birlikte çalışmalarına olanak sağlıyor. 
• Şirketin mesajlaşma ve konferans programı Teams üzerinden kullanıcılara dijital avatarlar sağlayacağı, kullanıcıların tüm Office dosyalarını ve özelliklerini sanal ortam üzerinden paylaşabileceği belirtiliyor. 
• Microsoft, bu uygulamalarda kullanılacak yazılımları ve donanımları müşterilere sağlamayı da ihmal etmiyor. Şirket, 3 boyutlu evreni deneyimlemek için uygun donanıma sahip olmayan kullanıcılarına, metaverse içeriği ve avatarlarını iki boyutlu olarak sunuyor.
• Yakın zamanda şirket çevrim içi mağazalarda hareket etmeyi ve etkileşime geçmeyi sağlayan “Dynamics 365 Connected Spaces” ürününü duyuran Microsoft,  çevrim içi alışverişi deneyimini de metaverse evrenine taşımayı amaçlıyor.

Her ne kadar ilk ürünler işletme ve çalışma alanı odaklı olsa da CEO Nadella, Xbox oyun platformunun da ilerleyen dönemde metaverse evrenine adapte edileceğini belirtti. Halo, Minecraft ve Flight Sim oyunlarının birer metaverse oyunu olduğunu ve üç boyutlu versiyonlarını oluşturmayı planladıklarını da vurguladı. Şirketin Activison Blizzard’ı satın alma hamlesi de bu büyük planın bir parçası olarak yorumlanıyor.

Sonuç olarak; birkaç yıl içerisinde şirketlerin ve bireylerin hızlı biçimde uyum sağlamaya başlayacağı yeni bir alan doğuyor. İki dev teknoloji şirketi Facebook ve Microsoft bu alana oldukça güçlü yatırım yapmış durumda, Apple’ın da yakın zamanda somut bir adım atacağı biliniyor. Kısa vadede büyük maliyetlere katlanarak metaverse evreninin gelişmesinde rol oynayan şirketler, uzun vadede yatırımlarının karşılığını alma potansiyeli taşıyor.