AngstHer cumartesi iklimden sağlığa, modadan psikolojiye yeni dünyanın anksiyete yaratan konularına serinkanlı bir mesafeyle çözümler sunuyoruz.
Dünyanın birçok yerinde depolarda "satılamayan" tekstil yığınları birikiyor. Stok fazlası ürünler, endüstrinin en büyük problemlerinden biri hâline geldi. Sadece bir ürün için harcanan enerji kaynaklarını, ham maddeyi ve insan iç gücünü düşünün. Ardından tüm bunların çöpe gittiğini…
Tüketimi durdurmanın mümkün veya gerçekçi bir yaklaşım olmadığını uzun zamandır konuşuyoruz. Sistemi durdurmak değil, sistemin içindeyken sisteme çözümler üretmekten sık sık bahsetmişizdir. Bu yüzden Bilinçli Tüketici Rehberi bugün, geçmişe dönüyor. Bir romantizm için değil, olası bir çözüm için.
Seri üretim, henüz sistemi ele geçirmeden önce terzilik oldukça yaygındı. Belki büyüklerimizden duymuşuzdur; istedikleri kıyafetleri, tercih ettikleri kumaşları satın alarak terzilere diktirmek onlar için olağan bir durumdu. Terziliğin bu kadar kıymetli olmasının sebebi neydi peki? Harcanan emeğe duyulan saygı mıydı? Veya tamamen bizim isteklerimize uygun bir ürün ortaya çıkması mıydı? Muhtemelen bunların hepsi terziliğin kıymetini ve anlamını artıran etkenlerdi. Sonra, dünya nüfusunu ve hayatlarımızın hızını düşündüğümüzde bu kültürün devam etmesine imkân kalmadığına inandık veya inandırıldık. Fakat tam bu noktada ve tam da yukarıdaki sebeplerden dolayı bulunduğumuz konumda geçmişten birtakım örnekleri sisteme adapte etmemiz gerekebilir.
SİPARİŞE YÖNELİK ÜRETİM
McKinsey'nin 2019 Moda Durumu raporunda, siparişe yönelik üretimin 2025 yılına kadar moda endüstrisinde ana akım hâline geleceği; çünkü markaların fazla stoklarını azaltmalarına ve tüketici talebine daha hızlı uyum sağlamalarına imkân sunacak bir yaklaşım olabileceği tahmin ediliyordu. Son birkaç yıldır bu yaklaşıma artan bir ilgi olmasına rağmen, moda endüstrisinde talep üzerine üretim pek yaygın değil. Peki ne yapılıyor? Çoğu marka, bir sezonun tamamına yetecek kıyafetleri tek seferde üretiyor ve hangi ürünlerin popüler olacağına veya öne çıkacağına dair araştırmalara dayalı tahminler yapıyor. Tüm süreçlerin sonunda kalan ve satılmayan mal, yakılmak veya depolanmak üzere bir kenara atılıyor. Normal bir yılda moda endüstrisi için üretilen malların tahmini %30’u satılmıyor.
MÜMKÜN MÜ?
Bu süreçte pandemi de moda sektörünün ne kadar zayıf ve kırılgan hâle geldiğini gözler önüne serdi. Neiman Marcus ve Lord & Taylor gibi meşhur mağazalar iflaslarını ilan etti. Brooks Brothers ve J.Crew dâhil, alışveriş merkezi markalarının sonu gelmeye başladı. Bir zamanlar niş görünen ve tam olarak ölçeklenebilir olmayan yaratıcı iş modelleri, artık moda endüstrisi için çok daha umut verici bir yaşam çizgisi hâline geldi.
Bu noktada tekrar aynı soru gündeme geldi: Talep/sipariş üzerine üretim, moda şirketlerinin 2021 ve sonrasında hayatta kalmasına yardımcı olacak ve aynı zamananda daha az tüketimi teşvik edecek bir strateji olabilir mi?
SENARYOLAR
Evet, hatta hızlı moda markaları için bile, ürünleri talep üzerine üretmek çekici olabilir. Neden mi? Çünkü bu, son trendlere hızlı bir şekilde yanıt verirken, envanterin boşa harcanmasını ve indirimleri önleyecek bir model olarak görülüyor. Bir endüstri raporuna göre , Zara ve H&M gibi markalar, küçük gruplar hâlinde tasarım yapmalarına olanak sağlayacak üretim modellerini araştırıyor.
Tabii bu yaklaşım sonucunda tüketicilerin modaya uygun görünümlere olan ilgisini kaybetmeye başlaması mümkün. Pek tabii de bu durum, uzun ömürlü tasarımların gereken değeri görmesine de yardımcı olabilir. Tüm bu faktörler göz önüne alındığında siparişe yönelik üretimin daha az tüketimle sonuçlanacak bir model olduğunu görülüyor. Bu durumda da "Hızlı moda markaları nasıl bir satış stratejisi edinecek?", "Yeni üretim sistemi için nasıl formüller geliştirilmeli?" gibi soruların cevaplanması gerekiyor.
Tabii sistemin kolay bir şekilde dönüşmeyeceğinin farkındayız; bu sorulara ve daha fazlasına en iyi cevapları bulmanın kolay olmadığını da. Her markanın kendi ürün kategorilerinde kendi stratejilerini geliştirmesi elbet zaman alacak. Fakat sonuçta, hem stok fazlası gibi bir sorun ortada kalmayacak hem de üretici tam anlamıyla kendi isteğine yönelik ürüne ulaşacağı için uzun yıllar kullanabilecek. Her ne kadar kulağa "ütopik" gelse de içinde bulunduğumuz sistemin işlemediği de özellikle hızlı moda markalarının acilen bir B planına ihtiyaç duydukları da ortada.
Kaydet
Okuma listesine ekle
Paylaş
AngstHer cumartesi iklimden sağlığa, modadan psikolojiye yeni dünyanın anksiyete yaratan konularına serinkanlı bir mesafeyle çözümler sunuyoruz.
İLGİLİ BAŞLIKLAR
NEREDE YAYIMLANDI?
Ne kadar saçma bir soru değil mi? Zaten mesele de bu. Bu hafta pandemiyle birlikte değişen hızlı moda trendi; ev giyimi ve arkasındakilere bakıyoruz. Ardından modanın B planı olabilecek siparişe yönelik üretim modelini tartışmaya açıyoruz.
16 May 2021
YAZARLAR
Angst
Her cumartesi iklimden sağlığa, modadan psikolojiye yeni dünyanın anksiyete yaratan konularına serinkanlı bir mesafeyle çözümler sunuyoruz.
İLGİLİ OKUMALAR
İoanna Kuçuradi'nin ardından pek çok şey söylendi: “Hocaların hocası”, bilge”, “filozof”... Onu tanıyanlara sorduğumuzda ise tek bir Kuçuradi çıkmıyor: Birinin hayatında cesaret veren iki sözcük, bir başkasında kavramların sınırlarını doğru çizme titizliği, bir diğerinde değerleri yaşama sorumluluğu... Belki insan öldüğünde geriye kalan tam da bunlardır: Kendisi artık orada olmadığı hâlde başkalarının düşünme, konuşma, davranma, anlama ve kuşkusuz bunların toplamı olan yaşama biçimlerinde yaşamaya devam etmesi.
Okullar açıldı; artık akşamlar, hafta sonları ve evler yeniden ödevle dolacak. “O ödevler yapılacak!” Peki neden? Çocuğun ilgileriyle konuşuyor mu? Ona beceri kazandırıyor mu? Kendi başına bir şeyin peşine düşmesini sağlıyor mu? Uğraş edinmesini destekliyor mu? Eğitimin öğretmeni, okulu, sınavı, müfredatı hatta okulun kendisini tartışmaya açtığımız bir dönemde, okulun en görünmez kurumlarından ödev üzerine düşünüyoruz.
Kadınların hayatının yaklaşık üçte birine yayılan menopoz, yüzyıllar boyunca doğurganlığın kaybı ve toplumsal değerin azalması üzerinden konuşuldu; sağlık boyutu ancak son yüzyılda görünür olmaya başladı. Bugün hormon tedavisinden osteoporoza, çalışma hayatından ayrımcılığa uzanan etkileri daha fazla tartışılsa da birçok kadın hâlâ ne yaşadığını anlamak, doğru teşhisi almak ve tedaviye ulaşmak için kendi başlarına bırakılıyor.
2026 Uluslararası Hrant Dink Ödülü sahibi Süheyla Doğan’a bu ödül başta Kazdağları olmak üzere pek çok yerde ekoloji mücadelesini cesaretle sürdürdüğü, doğayı ve yaşamı savunmaktan vazgeçmediği, kadın hakları için mücadele ettiği, devlet destekli ekokırım projelerine karşı ısrarla ses çıkardığı ve doğayla birlikte yaşam hakkını savunduğu için verildi. Doğan, “Yaşam için mücadele etmek benim hayattaki varlık nedenim. Baskıların da bir sonu olacak. Geleceğe dair umutlarımı da kaybetmiyorum” diyor.
Sabah dolabın karşısında “Bugün bunu mu giysem?” diye düşündüğümüzde aslında yalnızca kıyafet seçmiyoruz; kendimizi nasıl hissetmek, nasıl algılanmak ve hatta kim olmak istediğimize dair de bir karar alıyoruz. Moda bireysel görünür ama kolektif olarak öğrenilir: Kendimizi göstermek isteriz ama bazen başkalarının bakışından saklanmak da, değişmek isteriz ama aynı zamanda ait olmak da. Moda, bütün bu çelişkileri aynı anda taşıyabilen nadir alanlardan...
