Rusya'dan çekilme kararları nasıl sonlanıyor?

Nike, Rusya’daki faaliyetlerini durdurmasının ardından geçen hafta, ülkedeki faaliyetlerini tamamen sonlandırma kararı aldığını ve önümüzdeki aylarda operasyonlarını küçülteceğini açıkladı. Reuters’ın haberine göre şirket, “Önceliğimiz, önümüzdeki aylarda operasyonlarımızı sorumlu bir şekilde küçültürken çalışanlarımızı desteklediğimizden emin olmak,” dedi.

Rusya’daki operasyonlarına son verme kararı aldığını belirten başka bir şirket ise mart ayında Rusya ve Belarus'taki satış ve hizmet operasyonlarını durdurduğunu açıklayan Cisco oldu. Böylece 26 Haziran itibarıyla bin 200’den fazla şirket, Rusya’daki operasyonlarını sonlandıracağını açıkladı.

Aynı gün gelen Cisco ve Nike haberleri, önümüzdeki haftalarda Rusya’da yürürlüğe girmesi beklenen ve yabancı şirketlerin ülkeden çıkışını zorlaştıracağı belirtilen yeni yasa ele alındığında daha anlamlı hâle geliyor. Ancak farklı kaynaklar, şirketler için sürecin çok pürüzsüz ilerlemediğini gösteriyor. Rusya'dan çıkmakta zorlanan şirketler de var.

Philip Morris: Martın sonunda Rusya’dan çıkmak adına somut adımlar atacağını açıklayan Philip Morris, Rusya vatandaşı olmayan çalışanlarını ülkeden çıkarmaya başladı.

• "Karmaşık süreç": Philip Morris, bu süreçte operasyonlarını satmak için potansiyel alıcılarla görüştü. Fakat Wall Street Journal'ın haberine göre, satın alım sürecini onaylayacak yetkili kurum veya kişilere dair belirsizlik şirketi adım atamaz hale getirdi. Şirketin CEO’su Jacek Olcza, sürecin karmaşıklığını “Deniyoruz; neyi onaylayacaklarını, nasıl yanıt vereceklerini bilmiyoruz,” sözleriyle ifade etti. 
• Büyüklük: 2021’de Rusya, Philip Morris'in küresel sigara ve ısıtılmış tütün ürünleri hacminin neredeyse %10'unu ve 31,4 milyar dolarlık net gelirinin yaklaşık %6'sını oluşturuyordu. 2022’nin başında ülkede 3 bin 200'den fazla çalışanı vardı.
• Perspektif: Rusya hükümeti, söz konusu yasa ile üretimi azaltan veya belirli sayıda çalışanı işten çıkaran şirketlerin varlıklarını kamulaştırabilir veya el koyabilir. Ayrıca yetkililerin, ülkeden çıkacağını açıklayan şirketler ile iletişime geçtiği ve uyarı mektupları, tebligatlar gönderdiği belirtiliyor.

Renault: Rusya’da %30 pazar payına sahip Renault, ülkeden çekilme kararı doğrultusunda mayıs ortalarında Avtovaz'daki %68 payını, altı yıl içinde geri alabilme opsiyonuyla NAMI isimli enstitüye, Renault ve Nissan marka araçlar üreten fabrikasıyla birlikte devretti. Mali detayları açıklanmayan anlaşma, konuya yakın kaynaklara dayandırılan habere göre, Renault için oldukça maliyetliydi. 

• Uzman görüşü: Uzmanlara göre bu durumun nedeni, yaptırımlara tabi şirketlere satış yapılamaması ve dünya ekonomisinden izole bir ekonomide şirketlerin değerlerinin belirlenmesindeki zorluktu.

Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin ardından üç aydan uzun süre geçti. Bu süreçte pek çok şirket, Rusya’dan çekilme kararı alsa da Rusya hükümetinin sürece müdahalesini kolaylaştıran yasanın iş dünyasına yansımalarını önümüzdeki günlerde hep birlikte göreceğiz.