Oscar’ın kısaları: Geçmiş, yas ve fırsat eşitliğine dair

25 yıla yakın zamandır saplantılı bir şekilde takip ettiğim Akademi Ödülleri’nin en uzak olduğum kategorileri hep üç kısa film kategorisi oldu: En İyi Kısa Film, Kısa Belgesel ve Kısa Animasyon. Bunun öncelikli sebebi kısa filmlerin kendi ülkeleri dışındaki erişilebilirlik sıkıntısıydı. ABD’deki dört yılım boyunca Oscar adayları açıklandıktan sonra üç kategorideki filmlerin üç ya da dört seçki halinde sinema salonlarında gösterime girmesi sayesinde ilk kez bu kategorilere de hakim olmaya ve kısa liste döneminden itibaren bu kategorileri de takip etmeye başladım. Şimdi Türkiye’deki imkanlarım, maalesef yine Netflix ve Disney+ gibi platformlara ve aday olduktan kısa süre sonra hakları satın alınıp erişime kapanana kadar YouTube ve Vimeo gibi servislerde izlemeye açık olan filmlerle sınırlı. Yine de 96. Akademi Ödülleri’nin kısa film kategorilerinde aday 15 filmden bazılarını çeşitli platformlarda izlemek mümkün.

^{The After | Kaynak: Netflix}

En İyi Kısa Film

Aday filmler: 

• The After (yön. Misan Harriman, Birleşik Krallık)
• Invincible (yön. Vincent René-Lortie, Kanada)
• Knight of Fortune (yön. Lasse Lyskjær, Danimarka)
• Red, White and Blue (yön. Nazrin Choudhury, ABD)
• The Wonderful Story of Henry Sugar (yön. Wes Anderson, ABD)

Adaylardan The After ve Knight of Fortune yas üzerine: Kayıplarını kabullenmekte ve yaslarıyla başa çıkmakta zorlanan erkeklerin merkezde olduğu filmlerden ilkinde oldukça travmatik bir an güçlü bir sahneyle ekrana yansıyor; diğerinde ise ifade edilmekte zorlanılan duygular farklı araçlarla açığa çıkıyor. Gerçek bir olaydan yola çıkan Invincible bir ıslahevinden kaçan 14 yaşındaki Marc-Antoine’ın umutsuzluğunu; kürtajın yasaklandığı ABD eyaletlerinden Arkansas’ta geçen Red, White and Blue ise iki çocuk annesi Rachel’ın çaresizliğini konu alıyor. Kategorinin en dikkat çekici (ve muhtemelen ödüle uzanacak) ismi ise ünlü yönetmen, senarist ve yapımcı Wes Anderson. Anderson geçen yıl uzun metrajlı Asteroid City filminin yanı sıra Netflix için Roald Dahl’ın dört kısa hikayesini uyarlamıştı. Bunlardan Ralph Fiennes, Benedict Cumberbatch ve Dev Patel’i buluşturan The Wonderful Story of Henry Sugar, iç içe geçen üç anlatı aracılığıyla seni nesnelerin içinden görme ve geleceği öngörebilme yetisine sahip Henry Sugar ile tanıştıracak. Wes Anderson’ın bu serideki dört kısasından favorim olan Poison’ı da izlemeni ayrıca öneririm.

Nerede izleyebilirsin? The After ve The Wonderful Story of Henry Sugar’ı Netflix’te, Knight of Fortune’ı The New Yorker’ın kısa film platformunda izleyebilirsin.

Aday olmalıydı: Kısa listeye kalan filmlerden The Anne Frank Gift Shop (yön. Mickey Rapkin, ABD) pazarlama dünyasını, sosyal medya çağını ve influencer’lık mesleğini ele alan bir kara komedi. Film, Amsterdam’daki Anne Frank Evi Müzesi’nin Z-kuşağını müzeye çekmek için bir sosyal medya kampanyasına ihtiyaç duyması üzerine bir ajans ve bir influencer ile yaptığı toplantı aracılığıyla önyargılar, anti-Semitizm ve kolektif travma gibi konulara değiniyor. Vimeo’da izleyebilirsin.

^{The Last Repair Shop | Kaynak: Disney+}

En İyi Kısa Belgesel

Aday filmler: 

• The ABCs of Book Banning (yön. Trish Adlesic, Nazanet Habtezghi ve Sheila Nevins, ABD)
• The Barber of Little Rock (yön. John Hoffman ve Christine Turner, ABD)
• Island In Between (yön. S. Leo Chiang, Tayvan)
• The Last Repair Shop (yön. Kris Bowers ve Ben Proudfoot, ABD)
• Năi Nai & Wài Pó (yön. Sean Wang, ABD)

Adaylardan The ABCs of Book Banning’i henüz izleyemedim. Island In Between uluslararası gündemden düşmeyen Çin-Tayvan krizine kişisel bir açıdan bakabilmesine ve Çin kıyılarına çok yakın bir Tayvan adasından haberdar etse de belgesel sinemaya dair kaliteli bir iş çıkarmadığını düşünüyorum; adaylar arasında nasıl yer aldığını anlamış değilim. Năi Nai & Wài Pó, yönetmenin birlikte yaşayan anneannesi ve babaannesini ve hem ikisinin birbiriyle hem de torunlarıyla olan ilişkilerini eğlenceli, duygusal ve çok kişisel bir şekilde ortaya koyan somutlaşmış sevgi yumağı kıvamında bir film. Mucizevi adaylığı beni çok mutlu etti. 

Ödül için şanslı, ABD’deki fırsat eşitsizliğini gündeme taşıyan iki güçlü aday var ve bunu çok farklı örnekler üzerinden yapıyorlar: The Barber of Little Rock, berber Arlo Washington’ın birçok kişiye mesleki beceri kazandırdığı berber okulu ve kapitalizmin dışladığı, bankaların kredi vermediği (dolayısıyla suça, evsizliğe ya da intihara yönlendirdiği) yoksul siyahlara mikro-krediler sağladığı girişimi People Trust’ın hikayesini anlatıyor. Yaratıcıları arasında daha önce A Concerto Is a Conversation adlı kısa belgeseliyle de Oscar adayı olan besteci Kris Bowers’ın olduğu The Last Repair Shop ise Los Angeles’taki devlet okullarının çoğunluğu ırksal ve ekonomik azınlıklardan öğrencilere sağladığı müzik enstrümanlarını onaran atölyenin hikayesini mikrofonu hem hayatı değişen öğrencilere hem de oldukları yere gelene kadar birçok zorlukla yüzleşmiş atölye çalışanlarına uzatarak anlatıyor. 

Nerede izleyebilirsin? The Barber of Little Rock’ı The New Yorker’ın YouTube kanalında, Island In Between'i The New York Times’ın internet sitesinde, The Last Repair Shop’u Disney+’ta izleyebilirsin.

^{Ninety-Five Senses | Kaynak: Documentary+}

En İyi Kısa Animasyon

Aday filmler: 

• Letter to a Pig (yön. Tal Kantor, İsrail)
• Ninety-Five Senses (yön. Jared ve Jerusha Hess, ABD)
• Our Uniform (yön. Yegane Moghaddam, İran)
• Pachyderme (yön. Stéphanie Clément, Fransa)
• War Is Over! Inspired by the Music of John & Yoko (yön. Dave Mullins, ABD)

Adaylar açıklandıktan sonra erişimi en zor kategori En İyi Kısa Animasyon oldu; kısa listedeki filmlerden birçoğunu izleyebilmiştik oysaki. Beş aday arasında Yahudi Soykırımı sırasında bir ahırdaki domuz sayesinde Nazi subaylarından kaçmayı başaran yaşlı bir adamın domuza taşıdığı minnet borcunu anlattığı ders sırasında kendi kimlik sorunlarıyla yüzleşen bir öğrencinin hayal dünyasını konu alan Letter to a Pig, yaşamının son saatlerinde beş duyusunu ve yaşamın güzelliklerini anımsayan bir adamın anlatıcılığındaki Ninety-Five Senses ve çocukluğundaki bir canavar ve yarattığı travmayla yüzleşen bir genç kadını merkezine alan Pachyderme benim izleme fıırsatı bulduklarımdan. İranlı kadınların çarşafla olan ilişkisi üzerine Our Uniform ve John Lennon ile Yoko Ono’dan esinlenen War Is Over!’ı ise henüz ben de izleyemedim.

Nerede izleyebilirsin? Pachyderme’i YouTube’da izleyebilirsin.

Aday olmalıydı: Kısa listeye kalan filmlerden, 1970’lerde geçen Pete (yön. Bret 'Brook' Parker, ABD) minikler beyzbol liginde oynamak isteyen trans bir çocuğun hayallerini ve hayal kırıklıklarını konu alıyor. 7 dakikada ailenin ve arkadaşların desteğinin ve kabullenmesinin LGBTİ+ bireyler için ne ifade ettiğini, toplumdaki büyük ölçekli değişimin buradan başlayacağını anlatıyor. YouTube’da izleyebilirsin.