OSINT ve Araştırmacılığın Dijital Hâli

2022 yılının şu ana kadar en popüler kelimelerinden birisi OSINT oldu. Açık kaynak istihbarat (Open Source Intelligence) kavramının kısaltması olan bu kelime yıllardır bildiğimiz bir metod olsa da bu yıl içinde faydasını ve önemini daha ciddi bir şekilde gösterdi.

Rusya'nın Ukrayna'yı işgal tehditinin başlamasından itibaren OSINT yöntemleriyle elde edilen veriler devletlerin iddialarından daha fazlasını öğrenmemizi ve propagandanın arkasını görmemizi sağladı. Ardından da yaşananların birçok farklı boyutunda OSINT tekniklerinden ve bu yolla ortaya çıkarılan bilgilerden faydalanıldı. Bunların arasında Rus oligarkların nerede olduğunu takip etmek, Ukrayna'da mahsur kalan yabancı öğrencilere yardım etmek, Ukrayna içerisinde yaşananları göstermek ve dahası var.

Bütün bunların mümkün olmasının altında ise internetin ve dijital teknolojilerin geldiği yaygınlık seviyesi ve bunun sebep olduğu bir tür mecburi şeffaflık var. Hemen her veriyi ve bilgiyi dijitalde derlemeye ve kullanmaya başladığınızda bu bilgilerin farklı bağlamlarda nasıl kullanılabileceğini kestirmek kolay değil. Ancak olaylara ve veriye farklı açılardan bakmaya alışmış birisi Google'ın canlı trafik verilerinden Rus ordusunun nerede olduğunu görebiliyor.

Bunu yapabilmek için iki önemli nokta var: teknoloji bilgisi ve yaratıcı düşünebilmek. Teknoloji bilgisi size verileri bulma, toplama, temizleme gibi konularda lazım olacak. Çünkü çoğu zaman bu verileri direkt alıp kullanabileceğiniz hâlde bulmak zor. Yaratıcılık ise hangi veriye ihtiyaç duyabileceğiniz ya da elinizdeki veriyi nasıl kullanabileceğiniz kısmı için önemli. Bazı veriler yaratıcı bir kişinin elinde hiç beklenmedik şeylerin ortaya çıkmasını sağlayabilir. 

OSINT bu yüzden araştırmacı gazetecilik için de yeni bir boyut demek. Her ne kadar çoğu araştırmacı gazeteci için OSINT ve kullanılan metodlar artık yeni sayılmasa da internet ve teknoloji geliştikçe yeni yollar ve kaynaklar ortaya çıkmaya devam ediyor. Alanı yeni keşfeden gazeteciler için ise OSINT mevcut işlerine yeni bir boyut katma şansı demek.

Her koşulda OSINT ve yöntemlerini öğrenmek, bu alandaki gelişmeleri takip etmek gazeteciler için oldukça önemli. Günümüz koşulları dijital teknolojilerin ve veri kaynaklarının giderek gelişeceğini gösteriyor. Eğer bu alanı takip eder ve kendinizi geliştirirseniz gazeteciliğinize çok şey katabileceğinizden emin olabilirsiniz.