Para politikasında zorlu dönemeç

Merkez bankamız Ağustos ayında faiz oranlarında herhangi bir değişikliğe gitmeyerek para politikası faizini %50’de sabit tuttu. Bunun ötesinde, piyasaların acaba faiz indirimi ne zaman başlar sorusuna da bunun çok yakında olmayacağına dair bir sinyal de verdi. 

TCMB para politikasının mevcut durumda üç ana bileşeni bulunuyor. Bunları, yurtiçi talepte dengelenme, Türk Lirasında reel değerlenme ve enflasyon beklentilerinin Merkez Bankası’nın tahmin ve hedefleri ile uyumlu bir yakınsamada olması şeklinde özetleyebiliriz. Yakın bir süre öncesine kadar bu üç unsurdan en somut olanı Türk Lirasında reel değerlenmeydi. Bu değerlenme şu anda da devam ediyor.

İç talepte yavaşlama netleşiyor

İç talepte yavaşlama sinyalleri çok yavaş geliyordu. Fakat son iki aydır talepteki yavaşlama sinyalleri güçlenmeye başladı. Dün gelen Merkez Bankası kararında da iç talebin yavaşladığına dair inancın arttığını görüyoruz. Dolayısıyla, Merkez Bankası’nın enflasyon tahminlerini tutturabilmek açısından çıpa aldığı üç unsurdan ikincisini de devreye sokmaya başladığını ve bu konuda kendine güveninin arttırdığını söylemek mümkün görünüyor. 

Hizmet sektörü fiyatları ve enflasyon beklentilerinde katılık sürüyor

Üçüncü konu olan, beklentilerin Merkez Bankası tahmin ve hedefleri ile yakınsaması ise pek  gerçekleşmiş görünmüyor. Profesyonel ekonomistlerin tahminini yansıtan piyasa katılımcıları anketindeki enflasyon beklentileri Merkez Bankası tahminlerine yakın seyrederken, hanehalkı ve reel sektörün tahminleri bu beklentilerin çok üzerinde bulunuyor. Son dönemlerde Merkez Bankası’nın farklı vesilelerle vurgulamaya çalıştığı beklentilerin Merkez Bankası tahminlerine yakınsamasının enflasyonla mücadelede son derece önemli olduğuna dair vurgu, son para politikası basın duyurusuna da net bir şekilde yansımış durumda.

Merkez Bankası “Mal enflasyonu düşerken hizmet enflasyonundaki iyileşmenin gecikmeli olacağı değerlendirilmektedir. Hizmet enflasyonundaki yüksek seyir ve katılık, enflasyon beklentileri ve jeopolitik gelişmeler enflasyonist riskleri canlı tutmaktadır. Kurul, enflasyon beklentileri ve fiyatlama davranışlarının öngörüler ile uyumunun dezenflasyon süreci açısından göreli öneminin arttığını vurgulamıştır” şeklinde bir açıklamayla geldi. Bu açıklama, önceki toplantı kararlarına göre Merkez Bankası’nın hizmet sektöründeki fiyat katılığı ve beklentilerin yakınsamamasına dair kaygılarının arttığını gösteriyor. Bu kaygının haklı olduğu ve enflasyonla mücadelede ciddi bir risk oluşturduğu görüşüne kesinlikle katılıyoruz.

Beklentiler sadece para politikası ile yönetilemez

Para politikasının gücünün en yüksek olduğu yer, talebi sınırlayarak enflasyonu geriletebilmesidir. İç talepteki yavaşlamanın para politikasını bu amaca ulaşmada daha güçlü bir noktaya getirdiğini,  hem baz etkisi hem de bu yavaşlamayla dezenflasyonun önümüzdeki süreçte izleneceğini düşünüyoruz. 

Bununla birlikte, hizmet fiyatları ve genel olarak enflasyon beklentilerindeki katılıkla mücadelede para politikasının yapabilecekleri sınırlıdır. Bu mücadelede para politikası mutlaka gerekli ve önemli bir araç olmaya devam edecektir.  

Beklentilerin kırılması hususunda, kamunun yönettiği-yönlendirdiği fiyatların enflasyon hedef ve tahminleri ile uyumlu olmasından, maliye politikasında kayıt dışı ile mücadeleye, yapısal reformlardan, politikaların sürdürülebilirliğine olan inanç ve güvenin artmasına kadar bir çok unsurun destekleyici bir çerçevede ilerlemesi gerekiyor. İç talep koşullarındaki yavaşlama bir dezenflasyon getirecek fakat bunun ne boyutta ve hedeflerle ne kadar uyumlu olacağı para politikası dışında unsurlara da bağlı olacak. 

Kasım ayından önce faiz indirimi zor görünüyor 

Bu çerçevede para politikasında daha zorlu bir dönemece doğru ilerlediğimizi vurgulamak gerekiyor. Burada bir diğer zorluğun da, TL’nin reel olarak değerlenmesinin ihracat ve sanayiye verdiği artan zararlar nedeniyle uzun süre sürdürülemeyeceği olduğu düşüncesindeyiz.  Beklentilerin yeterince kırılamadığı bir noktada TL’nin reel olarak değerlenmesi de sürdürülemez ise enflasyonla mücadelede zorluk daha da artacaktır. 

Tüm bu faktörlere bağlı olarak, TCMB’nin yakında bir faiz indirimine gitme olasılığı azalmış görünüyor.  Tahminimiz en erken Kasım ayında ve çok ufak adımlarla bu sürecin başlayacağı yönünde. Merkez Bankası’nın belirlediği çerçeve oluşmadıkça ekonomide hissedilir bir faiz indirim süreci görmek kolay olmayacaktır.