Sadece festival değil bir yaşam biçimi ve miras: Rock Werchter’ın 50 yılı

Rock Werchter kampındayız. Festivalin ikinci günü, her sene olduğu gibi kardeşimle bir gece önceden kampa yerleştik. Son dakika çadır arama derdine girmeden, güzel bir uykunun ardından duşumuzu alıp, kahvaltımızı sakin sakin ederek konserlere gitmek gibisi yok. Efendi ve pahalıca kamp ortamı Hive Resort’da kahvaltımızı ettik. 

Kampta çeşit çeşit konaklama seçenekleri var: Bizimki örneğin iki kişilik Sahara adlı çadırlar; içinde iki yatak, yorgan, yastık, yerde jüt halısı, önünde oturmak için iki şezlongu var. Kalabalık gruplar için bungalovlar, otağ gibi olanları da mevcut. Kendi çadırını getirenler için kamp yerleri ise Hive’ın dışında ama orada da duş, yemek gibi her türlü imkan bulunuyor. 

Müzik hiç susmuyor burada, bu yüzden uyurken kulak tıkacı takmak şart. Yıllar içinde gide gele herkes arkadaş oluyor; yıl boyunca neler yapıldı, kim boşandı, kim kovuldu, kimin hayatında ne yenilik var hepsi konuşuluyor.

^{Sabah yogasından.}

Kardeşim kahvesini içerken ben sabah yogasına katılıyorum. Her sabah iki seans yoga var burada. Bütün gün festival alanında hoplayıp zıplarken sağımız solumuz ağrımasın, daha hafif bir kafayla günü karşılayalım diye. Benim gibi 50 yaşın üzerindeyseniz esnemek çok önemli. Çünkü dört gün boyunca gece gündüz birbirini kovalayan konserleri yakalamak kolay değil. Enerjinizi doğru kullanmanız, kendinize iyi bakmanız lazım. 

50 demişken, bu sene festivalin 50. yılı. Bu yıl açılıp kapanan kamp tabureleri de satın aldık; böylece özellikle Barn’daki konserlerde istediğimiz yerde oturabileceğiz.

Festivalin evrimi: Rock ‘n’ Roll rüyasından Glamping’e

Festivali festival yapan, orada sahne alan ünlü müzisyenler değil yalnızca. Orada tıpkı sizin gibi bütün yıl gün sayan ve kalbi yalnızca müzik için atan insanlarla kurduğunuz o özel bağ. 

1975’te yaklaşık 1.000 müzikseverin katılımıyla bir günlük bir etkinlik olarak başlayan Rock Werchter de işte bu özgün ruhla düzenlendi. İlk yıllarda bugüne kıyasla çok daha basit imkanların olduğu ve daha küçük toplulukların katıldığı bir buluşma yeriydi. Peki nasıl oldu da bu sade başlangıçtan glamping’e evrildi?

^{Festivalin kurucusu Herman Schueremans.}

Woodstock ve Glastonbury’den ilham alan organizatör Herman Schueremans tarafından Belçika’nın Werchter kentinde kurulan Rock Werchter, Avrupa’nın en uzun soluklu ve en sevilen müzik festivallerinden biri olarak bu yıl 50. yılını kutluyor. Günümüzde günde 90.000 ziyaretçiyi ağırlayan bu dev etkinlik, 1999’a kadar Werchter ve Tornhout olmak üzere iki alanda düzenlenirken sonrasında yeniden Werchter’deki tek konumuna döndü. 

2003’te Live Nation’ın işe dahil olması ve dört güne çıkmasıyla festival, bugünkü formunu aldı. Günümüzde Rock Werchter; yeşil, mavi ve pembe olmak üzere üç bölgeye yayılmış durumda. Ana Sahne, 20.000 kişilik kapalı konser salonu The Barn, diğer kapalı salon KluB C, The Slope ve daha çok DJ’lere ayrılan The Towers Jupiter olmak üzere beş sahnesi var. Ayrıca kampçılara özel devasa bir yazlık disko olan Central Park da festival deneyiminin ayrılmaz bir parçası hâline geldi.

Bugün The Hive ve bizim de kaldığımız The Hive Resort dedikleri yerler herhangi bir tatil köyünden farksız. İsterseniz altılı biranızı ve hatta Albert Heijn market alışverişinizi bile siz gelmeden önce çadırınıza yerleştiriyorlar. Ürün tanıtımları ve promosyonlar sonsuz; Schwarzkopf ve Fa gibi markalar ürünlerini çadırın içine bırakıyorlar.

Festivalin popülerleşmesiyle birlikte ana akım medya ve kurumsal sponsorluklar da bu işin ayrılmaz bir parçası hâline geldi. Markalar, festivalleri tutkulu genç kitlelerle etkileşim kurmak için büyük bir fırsat olarak görüyor. Örneğin Deloitte, 2017’den bu yana Rock Werchter’in sponsoru; yalnızca onlara ayrılmış bölümler ve localar var. Belçika radyosu Studio Brussel ve Hollanda radyosu Kink FM ise medya sponsorları arasında yer alıyor.

• Yıllar içinde Iggy Pop, The Cure, Jeff Buckley, Björk, Sonic Youth, Lou Reed, Radiohead, Blur, Nine Inch Nails, Oasis ve The Chemical Brothers gibi efsanevi isimleri ağırlaması ve David Bowie’nin üst üste iki yıl sahne alması da festivalin başarısında büyük rol oynuyor. R.E.M. ise 1985’ten itibaren her Avrupa turnesinde festivali programlarına dahil ederek Rock Werchter’da tam yedi defa sahne aldı.

Belçika televizyonu VRT’de yayımlanacak Sanatçıların Gözünden Rock Werchter’in 50. Yılı belgeselinde Mike Mills, Rock Werchter’ın kışın tüm izlerini silen, her olasılığa açık, kolektif bir ruhunun olduğunu, bunun hem sanatçılar hem de katılımcılar için değerini anlatıyor.

Werchter halkı: Eskiler ve yeniler

Rock Werchter, Avrupa’nın en köklü festivallerinden biri. Festival sezonu açıldığında aşağı yukarı aynı gruplar ülkeleri dolaşmaya başlıyor; bu malum. Glastonbury’nin hemen ardından ayağının tozuyla benzer bir kadro burada da sahne alıyor. Yalnızca müzisyenler değil, müzikseverler de öyle. Evet, bu bir yaşam biçimi. Bazı insanlar müzik için yaşıyor, bütçelerini ayarlayıp yazı böyle geçiriyorlar.

1990’lara kadar festival, ağırlıklı olarak Flaman katılımcıları çekerken son yıllarda Hollandalı, Fransız, Valon ve İngiliz ziyaretçilerin yoğun akınıyla daha da uluslararası bir hâle geldi. Avustralya, Güney Afrikalı katılımcılar da var. Çalışanlar ise Werchter ve çevresinde yaşayan gönüllüler. 

Birkaçına mikrofon uzatıyoruz...

Kwinten Mathijssen (54) ve Johan Mathijssen (24) / Belçika

Kwinten: Bu sene oğlumla ilk Rock Wechter’imiz. Birlikte gelmek harika. Linkin Park’ı beraber izleyeceğiz. Chester Bennington’lı hâlini izlemiştim. Bakalım yeni kadın solistleri Emily Armstrong’la nasıl olacaklar?

Johan: Ben beş senedir buraya arkadaşlarımla geliyorum. Ama bu sefer başka bir deneyim. Linkin Park için heyecanlıyım. Ama onun dışında elbette Fontaines D.C.’yi bekliyorum.

Theo (52), Nikos (51), Yorgos (50) – Yunanistan/Almanya/ Hollanda

Theo: Üçümüz de Atina’da doğduk, birlikte büyüdük sonra farklı ülkelere dağıldık. Her sene burada biraraya gelmek bizim için bir gelenek. Bu 12. senemiz.

Nikos: Bütün sene ne yaşarsak yaşayalım sonunda burada buluşuyoruz ya, işte o zaman hayatta olduğumuzu, hâlâ umut olduğunu anlıyoruz.

Yorgos: Bu sene line-up çok şahane değil mesela. Hani Deftones falan fena sayılmaz ama çok yükseldiğim bir şey yok. Gene de hiç önemli değil. Tüm dünyadan benzer kalplerle, ruhlarla biraraya gelmek gibisi yok.

Temizlik Gönüllüleri Wendy (50), Steven (26), Donan (52) / Belçika

Wendy: Buraya 1 km. uzaklıkta bir yerde yaşıyorum. Oğlum Steven da benimle birlikte gönüllü olarak çalışıyor. 

Steven: Dört gün boyunca alanda çalışacağız. Ama sanma ki konserleri kaçırıyoruz. Yarın Fat Dog var mesela. En önde olacağım. Beklerim!

Donan: Biz aslında bu işten hiç para almıyoruz. BBC Haacht basketbol kulübüne üyeyiz. Buradaki çalışmamızın karşılığında festival yönetimi takıma bağış yapıyor. Bulunduğumuz bu mıntıkada da yalnızca bizim kulüpten insanlar gönüllü olarak çalışıyor. Festival alanında her kulübe ayrılmış bölgeler var. 

Peki siz Wendy ve Donan kimi dinlemek istiyorsunuz en çok? 

Wendy, Donan: Her zaman her yerde Iggy Pop! Bizi hiç hayal kırıklığına uğratmadı.

Lucas (35), Gabriel (32) / Belçika

Lucas: Biz her sene buraya kalabalık bir erkek grubu olarak geliyoruz. Kurtlarımızı döküp pamuk gibi dönüyoruz eşlerimizin yanına. Bu firavun kostümlerini de ucuz parti kıyafetleri satan bir yerden aldık.

Gabriel: Kostüm sentetik olduğu için güneşin altında epey terletiyor aslında. Ama ne yapalım giydik bir kere. Umarım zıplarken kimse ayağıma basmaz. Bütünlüğü bozmamak için sandalet giydim çünkü.

Festival modası ve hayatta kalma rehberi

Bu dört günlük bir maraton. Coachella fotoğraflarını, ünlülerin Instagram paylaşımlarını unutun. Rahatınız her şeyden daha önemli. Ben ve kardeşim, üstü ve altı aynı renk olan koyu renk eşofmanın ve rahat spor ayakkabıların dünyanın en güzel kıyafeti olduğunda hemfikiriz artık. Şortsuz yapamam diyorsanız gece üşüyebileceğinizi unutmayın; belki onun uzun ve bol versiyonu olan jort giymeyi düşünebilirsiniz. 

Tişört elbette festivalin en önemli kıyafeti; kim hangi müziği dinliyor, kim arkadaşınız, kim değil buradan anlıyorsunuz. “Merch standından alırım” diyenlere gelince, aslında o siparişleri de önceden internetten verip teslim almak en akıllısı. Standa binlerce kişi üşüşüyor, aradığınız grup tişörtünü kaçırmamanız için diyorum. Festival yaldızsız, taşsız tuşsuz olmaz; ama siz siz olun önce güneş kreminizi sürün. 

Bunların dışında yanınıza almanız gerekenler ise şöyle özetlenebilir:

• Kampta kalanlar için: Eşyaları rahatça kamp alanına taşımak için tekerlekli bir araba ya da tekerlekli bavul. (Çöp konteynerı kullananları da gördü bu gözler.) Kulak tıkacı, karanlıkta uyuyabilmek için göz maskesi, Powerbank, saatlerce kampa döndükten sonra aranmamak, çadırı ayırt etmek için bir şey (LED ışık, uçurtma, bayrak vb.). Ve zıplamaktan ağrıyan bacaklar için bengay.
• Herkes için: 50 SPF güneş kremi (Çamurda batmaktan daha kötü ne olabilir? Güneşte yanmak. Terletmeyen sporcu çorapları, çapraz takılan çanta.

Yeme-içme meseleleri

Festival alanında ve kampta para geçmiyor. Dijital bir bilekliğe para yüklemeniz lazım. Asya mutfağından pizzaya, taze sebze-meyvelerden döner dürüme sayısız yemek standı var. Burası Belçika, dolayısıyla patates kızartması her yerde. Üstüne biftek koydukları tas kebabını andıran geleneksel Belçika yemeği de elbette burada. Ağırlıklı olarak festival alanında bej rengi yemekler hâkim olduğundan arada yoğurt ya da taze bir şeyler yemeyi unutmamanızı öneririm.

• Biralar sulu, alkol oranı düşük. Ama şarap, prosecco ve başka sert içkiler içmek isteyenler için çeşitli barlar mevcut. Tavsiyem içkiyi çok abartmamak ve her fırsatta su içmek. 

Kampta cam yasak. "Yanımda bir şişe içki getirir orada içerim" diye bir şey yok. Teneke kutulara bir şey demiyorlar. Günü bitirdikten sonra kampa döndüğünüzde yetişkin usulü içki içeyim derseniz kamp barını tavsiye ederim. Cam bardakta gerçek Belçika birası içebiliyorsunuz orada.

'Filistin’e Özgürlük' sloganları

Gazze'deki soykırım, tüm festivallerde olduğu gibi burada da önemli bir gündem maddesi. Rock Werchter’da bu sene sahne alan Fontaines D.C., Lambrini Girls ve Goldband gibi gruplar, organizatörlerinin İsrailli yatırımcılarla bağlantısı olan festivallerden çekildiler. Festivalde Filistin bayraklarının taşınması ve açılması serbest. 

^{Fontaines D.C.}

İsrail’i protesto etmeyen bir grup ise yok neredeyse. Amyl and the Sniffers’dan Lambrini Girls’e, Fontaines D.C.’den Nia Archives’a herkes ama herkes bu konuyla ilgili sert açıklamalar yapıyor. Festival yönetimi, Filistin de dahil olmak üzere bayrakların nefret söylemi içermediği sürece serbest olduğunu belirtirken başkalarının görüşünü engellememesini ve güvenlik nedeniyle sopasız olarak açılmalarını şart koşuyor. 

Kim var kim yok? 

Dün ana sahnede 16.00’da Amyl and the Sniffers ile başladık. 16.50’de The Slope’ta (burası tam kudurmalık bir yer) The Lambrini Girls’le patriyarkaya ve transları dışlayan açıklamaları yüzünden J.K Rowling’e sövdük. Sonra İstanbul’dan ayağının tozuyla buraya gelen Fontaines D.C.’ye koşturduk. 

^{Amyl and the Sniffers}

Arada The Barn’da günün sinirli olmayan tek grubu London Grammar’ı izledik ve yeniden Deftones dinlemek üzere ana sahneye döndük. Iggy Pop’u iki sene önce izlemiştik ama saygıda kusur edecek hâlimiz yok yani, geri gittik. 

Dün gecenin headliner’ı Linkin Park’tı, çok bizim olayımız değildi açıkçası. O yüzden Klub C’de Nia Archives’a gidip binlerce kişiyle dansettik. 

Bugün 15.00’te açılışı canım benim Wet Leg’le yapacağız, The Barn’da yeni albüm çıkaran Lola Young var (yine benim pek olayım değil). 22.05’te Underworld’e kadar gücümü toplayayım ki danslarımla hakkını verebileyim. 

^{Iggy Pop}

Yarın Beth Gibbons var! Hemen ardından BBC6’de programlarını kaçırmadığım Bal Mahmut Guy Garvey’nin grubu Elbow. Pazar günü de Olivia Rodrigo ile "Blood Sucker Fame Fucker" diye bağırıp, 1999’da ilk kez burada sahne almış olan David ve Stephen Dewaele biraderler ile kapatacağız. Bu kardeşler 2004’te son dakika David Bowie iptal olunca sahne almışlardı. 

• Bu arada milyon tane keşfedilmeyi bekleyen grup var; ben aşağı yukarı nelere takıldığımı söylüyorum. O kadar çok seçenek olan bir etkinlikte elbette bir şeyleri kaçıracaksınız. 

Rock Werchter, zaman içinde benzerleri gibi idealist bir başlangıçtan bilet fiyatlarının cep yaktığı, influencer’ların cirit attığı bir etkinliğe dönüştü. Artan maliyetler, modern çağın talepleri ve ticari büyüme kaçınılmaz olsa da festival, müziğe olan tutkusunu ve bir topluluğa ait olma hissini koruyor.

Dünyanın her yerinden müzikseverlerin sabah-akşam müzik konuştuğu, birbirine tatlılıklar yaptığı bir yer burası. Yıl boyunca harala gürele içinde kendi yalnızlığında kaybolmuş tüm ruhlar burada buluşuyor. Yağmur, çamur, toz, saatlerce yürümek, akşamları ibuprofen ve Bengay’la bitirmek de bunun bir parçası. Festival bittikten sonra birbirimize yine hoyratça davranmanın kuvvetle muhtemel olduğunu bilmemize karşın, dört gün boyunca o nezaket, birbirini kollama hali ve müzik kardeşliğini yaşamak her şeye bedel. 

Festivalin ve benim 50. yaşımızda burada olmak, müziğin insanları biraraya getirme gücünün zamana meydan okuduğunu görmek, bu coşkuyu hissetmek; benim için sadece bir etkinlik değil. Bir yaşam biçimi ve miras.