Seçim Anketlerinin Haber Değeri

Ülkelerde seçim dönemine girildiği zaman en çok konuşulan ve paylaşılan haberlerin başında seçimlere dair yapılan anketler ve bu anketlere dair analizler geliyor. Artık bu tür haberleri normalleştirmiş olsak da bunların ne kadar faydalı olduğu ya da ne kadar doğru bir şekilde haberleştirilebildiği önemli bir sorun.

Buna dair güncel örnekleri hem Brezilya'da hem de ABD'de görme şansımız oldu. Brezilya'da seçimi kaybeden Bolsonaro hem seçimler öncesinde hem de ilk turun sonunda bu anketleri kendisine hedef olarak seçti ve hatta partisinin vekilleri gerçekle uyuşmayan seçim anketlerine ceza verecek bir yasa tasarısı bile hazırladı.

Brezilya örneğinde anketlerin toplumun bakışını biçimlendirme konusundaki potansiyel gücü konunun merkezinde. Bu anketlerin haberleştirilmesi insanların seçimlerden beklentisini ve ileriye dönük bakışlarına etki edebilir, hatta bu etkiler sonucunda verecekleri oylar da değişebilir. Bolsonaro da buna yukarıdan müdahale ederek etkiyi kendisinden yana çekmeyi denedi.

ABD'de ise seçim anketlerine dair tartışmaların merkezinde bunların ne kadar faydalı ve gerekli olduğu vardı. Buradaki argümanın altında yatan fikir ise çoğu zaman haberlerin anket yöntemine ve verilerin okumasına dair incelikleri ve detayları yansıtmakta zorlanıyor olması. 

Bu aslında ciddi bir problem çünkü çoğu zaman anketleri kesin veriler gibi tartışıyor ve üzerine konuşuyoruz. Özellikle de köşe yazarları ve yorumcular bu konuda en sorumlu kesim. Anket yöntemine asla iddia etmediği bir kesinlik ve doğruluk atfederek aslında verinin üzerine tehlikeli bir sorumluluk yükleniyor. Veriler gerçekle kaçınılmaz olarak uyuşmadığı zaman da yanlış haber yapılmış gibi bir durum ortaya çıkıyor.

Anket ve verileriyle ünlü FiveThirtyEight'in son dönemde yaşadıkları veriyle çalışmanın zorluğunu en iyi gösteren örneklerden birisi. Eğer bu anket sonuçlarını haberleştirirken bütün bu ince detaylar ve belirsizlik durumu okura aktarılmazsa sorun giderek büyüyüp gazetecilere ve habere duyulan güvene zarar verebilir. Brezilya'da gördüğümüz gibi bunun politik amaçlarla da kullanılması kaçınılmaz.

Peki gazeteciler ne yapabilir? Veriye dair bu detayları ve anket yönteminin kapasitesini okura net bir şekilde aktarabilmenin yolları aranabilir. Eğer böyle bir yol tasarlanırsa okurlar da gerçekten bu veriden faydalanabilirler. Ancak şu anda izlenen yol, hem topluma hem de gazeteciliğe zarar verme riski taşıyor. Seçim dönemine doğru girdiğimiz şu günlerde bunun üzerine düşünmekte fayda var.