Sosyal Medya Televizyonlaşıyor

Sosyal medya çatısı altında andığımız platformlar için işlerin iyi gitmediğinin bir süredir farkındayız. Genel olarak internette ve onu kullanma biçimimizde bir dönüşüm yaşanıyor ve sosyal medya platformları da bundan etkileniyor. Güncel veriler sosyal medya için zirve noktasını geride bıraktığımızı ve dünyanın hemen her yerinde kullanım oranlarında gözle görülür bir azalma olduğunu söylüyor. Özellikle gençlerde bu durumu daha net bir şekilde görüyoruz. 

Bunda birçok farklı dinamiğin payı var: platformların giderek daha da katlanılmaz hâle gelmesi, toplumsal dinamiklerin bu platformlarda katlanarak kendisini göstermesi, algoritmaların etkisi, propaganda ve yanlış bilgi krizi, YZ ile üretilen içeriklerin akışları doldurması… Sonuç olarak bu platformlar açısından geri dönüş zor gibi görünüyor. 

Peki yerine ne gelebilir? Kullanıcıya daha fazla kontrol imkanı veren ve merkeziyetsiz platformlar bu boşluğu doldurmak istiyor ama hâlâ yeterince iyi bir alternatif olarak kendilerini kanıtlayabilmiş değiller. Böyle bir dönüşüm herkes için iyi olabilir ama bunun gerçekleşmesi için yeterince insanı ikna etmeleri lazım.

Teknoloji devlerine baktığımızda ise karşımıza çok daha garip bir alternatif çıkıyor: yapay zekâ ile doldurulmuş akışlar ve platformlar. Önce Meta’nın tamamen kendi YZ sistemiyle üretilen içeriklerin paylaşılacağı bir akışı duyurması, ardından da OpenAI’ın yeni Sora modelini bir sosyal medya platformu gibi sunmasıyla birlikte devlerin bunu ciddi anlamda bir alternatif olarak düşündüklerini görüyoruz.

Henüz birkaç ülkede davetiyeyle kullanılabiliyor olsa da uygulama büyük bir popülerlik kazandı ve orada üretilen örneklerin internetin farklı köşelerinde paylaşıldığını görüyoruz. Genellikle bildiğimiz YZ video estetiğinde işler olsa da benim özellikle dikkatimi çeken bir detay çoğu insanın ürettiği videolar için OpenAI’ın kurucusu Sam Altman’ı başrol seçmesi oldu. Doğrudan konuyla alakalı değil ama Altman’ın böyle bir kült seviyesine ulaşmış olması da ilgi çekici bir kültürel gelişme — her ne kadar bunun sonucu Sam Altman’ın GPU çalmaya çalışırken görüldüğü videolar yapmaları olsa da.

Onlar açısından bakacak olursak bu kesinlikle makul bir seçenek. İnsanların istediklerini yazıp özgürce kendilerini ifade edebildikleri bir alan yerine sizin denetlediğiniz YZ modeliniz ile üretebildiklerini paylaştıkları bir platformu hem “daha güvenli” tutabilirsiniz hem de daha rahat bir şekilde reklamlarla doldurup bir gelir kaynağına dönüştürebilirsiniz. OpenAI şimdiden büyük markaları da ikna etme çalışmalarına girişti bile. 

Böyle bir yaklaşımın şirketler tarafından cazip görülmesinin bir diğer sebebi de eskiye kıyasla bu platformları kullanma şeklimizin de değişmiş olması. Sosyal medyayı farklı kılan en önemli yanlarından birisi herkesin katılabilmesi ve üreterek bir parçası olmasıydı. Ancak zaman geçtikçe hem platformların yapısı hem de kullanım biçimleri değişti ve çoğu insan için bu platformlar aktif olarak katıldıkları bir yer olmaktan çıkıp pasif olarak izledikleri yerlere dönüştü. Teknik olarak yapısı aynı olsa da çoğu insan artık bu platformları arkadaşlarını takip etmek ya da fikirlerini paylaşmak için değil, ünlüleri takip edip boş zamanlarını doldurmak için kullanıyor. Eğer amaç sadece zaman geçirmekse içeriğin ne olduğunun da önemi azalıyor.

Bütün bu gelişmelere bakınca sosyal medyanın yaşadığı dönüşümü bir tür televizyonlaşma olarak da adlandırabiliriz. İnsanların giderek daha tüketici bir pozisyona geçtiği, ara sıra önemli şeyler çıkarsa da genellikle arka planda zamanı geçirmek için tercih edilen bir medyaya dönüşmesi gayet muhtemel bir senaryo olarak karşımızda duruyor. 

Fakat bunu internette sosyalleşmenin de sona ereceği şeklinde yorumlamak büyük bir hata olur. En başından bu yana internette farklı şekillerde sosyalleştik ve bundan sonra da onu sosyalleşmek ve üretmek için kullanmaya devam edeceğiz. Şu anda platformların ardından bunu nasıl yapacağımız belirsiz ama bu tür belirsizlikler aynı zamanda yaratıcı yenilikler için ihtiyaç duyduğumuz alanı da bize açıyor. O yüzden karamsarlığa gerek yok.