Spor savaşı şekillendirebilir mi?

Rusya Dışişleri Bakanı Lavrov: "Yaptırımlara hazırdık ama sporculara, gazetecilere ve kültür sektörü temsilcilerine karşı yaptırım uygulanmasını beklemiyorduk."

Uluslararası spor organizasyonları, takımları ve sporcular, Ukrayna'yı işgal ettikten sonra hızla Rusya'yı boykot etmek için harekete geçti ve bu, ülkedeki büyük etkinliklerin iptal edilmesine ve millî takımının uluslararası futboldan askıya alınmasına yol açtı.

Neden önemli: Spor dünyasının işgale tepkisi, uluslararası etkinliklere ev sahipliği yapmak için büyük meblağlarda para harcayan Rusya hükümeti hakkında görüş değişikliklerine neden olabilir. 

Fotoğraf: Marcin Suder

Şimdiye kadar ne oldu?

Bu ay Fransa’da düzenlenecek Dünya Artistik Patinaj Şampiyonası’ndan önce ISU'nun aldığı ihraç kararı, — Olimpiyat şampiyonu Anna Shcherbakova ve geçen ayki Kış Olimpiyatları'nda hala çözülmemiş bir doping anlaşmazlığının odak noktası olan 15 yaşındaki takım arkadaşı Kamila Valieva'nın yarışmadan ihraç edileceği anlamına geliyor.

Şu anda Münih 2022 Avrupa Şampiyonaları’nda temsil edilecek dokuz Uluslararası Federasyondan sekizi; — Uluslararası Masa Tenisi Federasyonu, Uluslararası Kano Federasyonu, Uluslararası Voleybol Federasyonu, Uluslararası Bisiklet Birliği, Dünya Atletizm, Dünya Triatlon, Dünya Kürek ve Uluslararası Spor Tırmanışı Federasyonu, Rusya ve Belarus vatandaşı sporcuları yarışmalarından men etti. Yüzme (FINA), bisiklet (UCI) gibi diğer sporlar, IOC'nin Rusya’yı yasaklama önerisine uymadı, sporcuların tarafsız olarak yer alabileceğini ifade etti.

Rusya millî takımları ve ülkeyi temsil eden atletler, Vladimir Putin’in en sevdiği takım sporu olan futbol müsabakalarından ve buz hokeyinden atıldıktan bir gün sonra, Salı günü, uluslararası buz pateni, kayak, basketbol, atletizm ve bazı tenis etkinliklerinde de yarışmaktan men edildi.

Manchester City, Fotoğraf: Daily Sabah

Kim ne söyledi?

Rusya Dışişleri Bakanı Lavrov; "Yaptırımlara hazırdık ama sporculara, gazetecilere ve kültür sektörü temsilcilerine karşı yaptırım uygulanmasını beklemiyorduk."

FIFA başkanı Gianni Infantino; "FIFA, Rusya'nın Ukrayna'da güç kullanmasını ve çatışmaları çözmek için her türlü şiddeti kınıyor. Futbol burada tamamen birleşmiş durumda ve Ukrayna'da etkilenen tüm insanlarla tam dayanışma içinde."

Olimpia Milano'nun başantrenörü Ettore Messina; ''Sporun siyasetten uzak durması gerektiğini söyleyenlere katılmıyorum. Çünkü hayatta yaptığımız her şey, aldığımız her karar politiktir. Euroleague’den daha fazla netlik isterdim."

Robert Lewandowski; "Sporda güzel olan her şey savaşın getirdiğiyle çelişiyor."

Peki, spor dünyası savaşı şekillendirebilir mi?

Spor kuruluşlarının eylemleri veya eylemsizlikleri bir yana, bu çatışmanın insani etkisini akılda tutmak çok önemli. Hem ekonomik hem de kültürel bir yaptırım olarak spor dünyasının tepkisi elbette Rusya’nın jeopolitik konumunu tehdit eden bir etki yaratmayacak. Fakat sporcuların ve takımların elde ettiği başarılar ve görünürlük de azımsanmayacak bir politik sermaye etkisine sahip. 

Putin, gücünü Rusya’nın spordaki başarıları etrafında yansıtan da bir lider, devlet himayesinde doping sisteminin olması ve domine edilen birçok spor alanı bunu spor izleyicisine gösteriyor. Spor sahası sporcu için gayet politik, ideolojik bir yer olabilirken devletlerin kararlarına yaptırım olarak da kullanılması alakasız değil. Sporu anlayabilmenin ya da bu olanların birbiriyle olan ilişkisini açıklayabilmenin yolu toplumun sporla ya da kültürle ilişkisini anlamakla alakalıdır. Bu iki alanla — spor ve kültür—  toplumun kurmuş olduğu bağlantı, kolektif duygusal yatırım içinde sporun yerine getirdiği işlevler önemli. 

Bunların sonucunu hem sahada hem de savaşın gidişatına göre göreceğiz. Mesele; sporu yıllardır politikanın bağlamından ayrı düşünmek yerine, Ukrayna’yı işgal eden Rusya ile Afganistan'ı işgal ettikten iki ay sonra Kış Olimpiyatı düzenleyen ABD'nin eşit şekilde yaptırıma maruz kaldığı bir spor düzenine ulaşmak.