Tophane'de bir iç çamaşırı dükkanı: The Limited Designs

Tophane’de bir iç çamaşırı dükkanı. Cümlenin içinde barındırdığı tezatlık pek keyifli. İstanbul gibi. Geçtiğimiz ay Tophane’deki dükkanları ve atölyeleri sanatla karşılaşma alanına dönüştüren ARTinSHOP’un onur konuklarından The Limited Designs’tan söz ediyoruz. Kumbaracı Yokuşu’nda ahşap, cam, seramik ve oyuncak atölyelerinin, vintage ürünler satan dükkanların, derneklerin, kahvehanelerin, barların, restoranların, tiyatroların arasında; konsoloslukları, bakkaliyeleri, halıcıları ve kuru temizlemecileri biraz geçince, Karaköy’ü Asmalı’ya bağlayan o hatta bir dükkan yalnızca. Fakat temsiliyeti ve lokasyona yerleşme hali Tomtom’a hatta İstanbul'a dair pek bir söz söylüyor. 

Dükkanın kurucusu ve ticari zihniyetin değil hayal gücünün ürünü iç çamaşırlarının tasarımcısı Ayşegül, kendini “iç çamaşırını kişiye özel zevkli bir kostüme dönüştüren The Limited Designs’ın terzi yamağı” olarak tanımlıyor. Onun hikayesi de Tophane-iç çamaşırı vitrini arasındaki bağlantıyı kurarken kullanacağımız “ne iyi olmuş da” ifadesiyle başlıyor ve tezatlıklar barındırıyor. Üniversiteden sonra yedi sekiz yıl kadar “kurumsal” bir işte çalışıyor. Kendi ifadesiyle kurumsal iş hayatının sıkıcılığına karşı evde kendine keyif aldığı bir hobi alanı inşa ediyor. Dikiş makinesi, çizim kağıtları, boyaları, kumaşları, boyadığı tişörtler… Bir noktada işi bırakıp evde tişört ve etek gibi dikimi kolay ürünlerle üretime başlıyor. Daha sonra hep ilgisini çeken iç çamaşırlarını dikmeyi deniyor ve “neden olmasın” diyerek işe koyuluyor. Bu süreçte yakın arkadaşlarının da teşviğini ve desteğini alıyor. Bugün baktığımız vitrin, bu teşviğin ne kadar yerinde olduğunu kendi başına söylüyor.

Bir kış günü ayaküstü konuşmak ve tanışmak üzere dükkana uğruyoruz. Ayşegül'ün hem terzi hem de terzi yamağı olma sürecini, Tomtom Mahallesi’nin gözden uzak ama gönülden ırak kalamayan Kumbaracı Yokuşu’nda açtığı ve mahallede bir esnaf olarak yerini aldığı The Limited Designs’ının hikâyesini, Kumbaracı Yokuşu’nun ihtiyaçlarını ve atölyeler arasındaki yardımlaşmasını konuşuyoruz. “Zaman, mahallede esnafın nabzını tutma zamanı”, ne de olsa.

Soli: Ayşegül, The Limited Designs’ı kurup bu işe başlarken iç çamaşırı tasarlamaya dair seni heyecanlandıran ve korkutan; bu işe atılma gücünü veren neydi? 

Ayşegül: Korktuğum tek şey hayalimdeki ürünü gerçekte insan bedenine uygun ölçüde dikebilmeyi becerememek, ölçüleri tutturamamaktı. Bu konuda biraz ter döktüm ama gerçekten isteyip, tekrar tekrar çalışınca bunun ne kadar yersiz olduğunu anladım. Heyecanlandıran şey de korktuğum şeyin aslında başarıya ulaştığını, beğenilip takdir edildiğini görmekti. 

S: The Limited Designs senin gözünde nasıl bir dükkan, sorana nasıl anlatıyorsun? 

A: The Limited Designs, harikalar diyarında bir kostüm partisi âdeta. Sınırları ve çerçeveleri olmayan bir yer. İçeride deri kemerlerden jartiyere, pelerinden tütüye, sütyenden tangaya kadar birçok ürünü bulabilirsiniz, yetişirseniz tabii. Tam da bu bağlamda ismini tanımlamak isterim. The Limited Designs’ da bulunan tüm ürünler, seri üretime karşı, kumaş fabrikalarından ve seri üretim atölyelerinden arta kalan parça kumaşlardan üretilir. Dolayısıyla her biri sınırlı sayıda yani limited ve devamı gelmeyecek ürünlerdir. Sıfır atık destekçisi, doğaya ve her canlıya saygılıdır. 

“Kumbaracı Yokuşu bir atölye sokağı. Sokakta neredeyse herkes kendi ürettiği ürünü rafına koyup satışa sunuyor. (...) Benim için en önemlisi de bu atölyelerin önemli bir kısmının arkasında birbirinden yaratıcı, renkli, ilham veren ve çalışkan kadınların olması.”

S: İstanbul’un en kozmopolit yerlerinden biri diyeceğimiz Tophane’de, Tomtom Mahallesi’nde The Limited Designs’ı açmaya karar verme sürecini merak ediyoruz. Neden burası? 

A: Tomtom Mahallesi el yapımı ürünler satan atölyelerin çoğunlukta olduğu bir mahalle. Galata Kulesi’nin yakın çevresi turistik hediyelik eşya dükkanlarıyla doluyken biraz ara sokaklara girerseniz ilginç atölyelerle karşılaşabilirsiniz. Kumbaracı Yokuşu’nu bulmam da böyle oldu. Kendimce evden çalışmaya başladığım dönemde gezmek için tesadüfen girdiğim bu sokakta 10 metrekarelik kiralık bir dükkana denk gelip çalışma masamı oraya taşımaya karar veremle başladı her şey. Tamamen tesadüf. 

S: Kumbaracı Yokuşu’nda komşuların kimler? Mahallede yaşayanlarla ve esnafla nasıl bir ilişki içindesin? 

A: Kumbaracı Yokuşu bir atölye sokağı. Sokakta neredeyse herkes kendi ürettiği ürünü rafına koyup satışa sunuyor. El dikimi deri çantalar, vintage malzemelerle üretilen oyuncaklar, ahşap bebek oyuncakları ve kıyafetleri, takılar, cam ve seramik ürünler, vintage kıyafetler satan birçok dükkan ve atölye burada bir arada. Benim için en önemlisi de bu atölyelerin önemli bir kısmının arkasında birbirinden yaratıcı, renkli, ilham veren ve çalışkan kadınların olması. Birbirimizle her daim yardımlaşıyoruz, yeri gelince fikir alışverişi yapıyoruz. Birbirimizden ilham alıyoruz ve birbirimize destek oluyoruz. Hepsi kendi başına burada bir değer yaratıyor. Her anlamda bir arada olmak da Kumbaracı Yokuşu’nu ayrıca değerli kılıyor. 

“Mahallemizde ihtiyacımız olan tek şey sokağımızın daha bakımlı hâle gelmesi. Kaldırımların düzenlenmesi ve bunun gibi çözümü belli olan basit ihtiyaçlar. Kumbaracı Yokuşu korunması gereken, tarihî dokuya sahip özgün bir sokak olmasına rağmen yukarıdan veya aşağıdan bakıldığında atıl, sanki boş bir sokak gibi görünüyor.”

S: Değer demişken… Yerel seçimler yaklaşıyor. Burada dükkanı olan biri olarak mahallede nelere ihtiyaç olduğunu düşünüyorsun? 

A: Mahallemizde ihtiyacımız olan tek şey sokağımızın daha bakımlı hâle gelmesi. Kaldırımların düzenlenmesi ve bunun gibi çözümü belli olan basit ihtiyaçlar. Kumbaracı Yokuşu korunması gereken, tarihî dokuya sahip özgün bir sokak olmasına rağmen yukarıdan veya aşağıdan bakıldığında atıl, sanki boş bir sokak gibi görünüyor. Buraya ilk defa gelen insanlar bu sokakta böyle atölyelerle ve tarihî binalarla karşılaştıklarında şaşırıyorlar. Sokağın bakımlı hâle getirilmesi ve  tanıtılması, burada her gününü geçiren insanların hayatını iyileştirmenin ve kolaylaştırmanın yanında ziyaretçiler ve turistler için de önemli.

“Mahalleden gelen müşterilerin oranı düşük. Düzenli uğrayan, uzaktan sipariş veren yabancı müşterilerim daha çok.”

S: Senin de dediğin gibi, İstanbul’un en turistik noktalarından birinde ama yaya trafiği görece sakin bir noktada dükkan. Burada dükkan açmayı düşünene ne tavsiye verirsin? Lokasyon ve ürettiğin ürün üzerinden düşünecek olursan senin için dezavantajlar ve avantajlar neler? 

A: Burada dükkan açmak isteyen olursa önce mahalleye birkaç kez gelip sokakların kendi potansiyelini görmesini tavsiye ederim. Büyük beklentiyle bir iş yeri açıp hayal kırıklığı yaşamasınlar. Buranın bana göre dezavantajı, daha çok ailelerin yaşadığı bir mahalle olması sebebiyle ürettiğim tasarımları alenen sergileyememek. Çünkü burası Tophane. Avantajı ise hem komşularımın hem de turist akışının bol olduğu bir sokak üzerinde olmak. Çoğunlukla sokaktan yabancı turistler, bazen de yerli turistler geçiyor. Sokaktan geçen insanların büyük çoğunluğu ise meraktan içeri giriyor ve mutlaka tekrar geliyor. Özellikle Avrupalı turistler Beyoğlu sokaklarını didik didik gezmeyi seviyor, farklı ülkelerden gelen bir sürü insanla samimi iletişim kurabiliyorum. 

S: Bu çerçevede müşterilerin genelde “gel-geç” turist mi yoksa düzenli olarak uğrayan mahalleli müşterilerin de var mı? 

A: Mahalleden gelen müşterilerin oranı düşük. Düzenli uğrayan, uzaktan sipariş veren yabancı müşterilerim daha çok. Hepsinin ölçüleri bende olduğu için “haydi bana yeni bir parça hazırla” diye uzaktan bile olsa heyecanla ve güvenle sipariş verebiliyorlar. Ben de zevkle onlara yeni ürünler tasarlıyorum. 

S: Son olarak müşterilerin ya da yoldan geçen meraklı zihinlerin dükkanın kapısından içeri girip en sık sorduğu soru nedir?

A: “Aa ne ilginç bir dükkan, inanılmaz! Hepsini siz mi yapıyorsunuz?”