Türkiye’de Son Dönemde İklimle İlgili Gelişmeler

Dr. Çağla Kettner 

• Don Olayları Tarımı Vurdu

2025 Nisan ayının ortasında Türkiye, son yılların en ağır don olaylarından birini yaşadı. Bazı bölgelerde sıcaklık eksi 15 dereceye kadar düşerken, özellikle İç Anadolu ve Doğu Anadolu’daki tarım arazileri ciddi şekilde zarar gördü. Çiftçiler don nedeniyle ürün kaybı yaşarken, Tarım ve Orman Bakanlığı zarar tespiti ve destek süreci başlattı. Uzmanlar, bu tür ani hava olaylarının iklim değişikliğinin etkilerini daha da görünür hale getirdiğini belirtiyor.

• Müsilaj Bulut Kümelerine Dönüştü

2024 Ekim ayının sonlarında Marmara Denizi'nde yeniden ortaya çıkan müsilaj, gerekli önlemlerin alınmaması nedeniyle hızla yayıldı ve şu anda büyük bulut kümeleri hâline geldi. Prof. Dr. Mustafa Sarı’nın sosyal medya hesabı üzerinden aktardığına göre, Sedef Adası'nın doğusunda yüzeyde minik parçacıklarla başlayan müsilaj, 12 ila 18 metre derinlikte göz gözü görmeyecek kadar yoğunlaşmış durumda. 44 metre derinlikte yaşayan deniz kalemleri (yumuşak mercan türü), müsilajın etkisi altında kalmış durumda. Müsilaj, deniz çayırlarının fotosentez yapmasını engelleyerek oksijen üretimini durduruyor ve pinaların nefes almasını zorlaştırıyor. Bu durum özellikle yavru pinalarda yüksek ölüm oranlarına yol açıyor.

Prof. Dr. Mustafa Sarı, Marmara Denizi’ne bir damla bile arıtılmamış su bırakılmaması gerektiğini vurgularken, bireysel farkındalık ve sosyal medya üzerinden kamuoyu oluşturmanın da önemine dikkat çekiyor.

• AB Flufenacet’i Yasakladı, Türkiye’de Kullanımı Sürüyor

Avrupa Birliği ülkeleri, su varlıklarını kirleten ve hormon sistemini bozan PFAS grubu pestisitlerden biri olan Flufenacet’i yasakladı. Ancak bu tarım zehirinin Türkiye’deki kullanımı hâlâ serbest durumda.

Bazı tahıl ve endüstriyel bitki üretiminde kullanılan Flufenacet, doğada kalıcı toksik kalıntılar bırakıyor. Endokrin sistemini bozarak özellikle hamile kadınlar ve bebekler üzerinde olumsuz etkiler yaratabiliyor; beyin gelişimini etkiliyor ve doğal su kaynaklarını kirletiyor. Flufenacet, doğaya karıştığında PFAS grubu kirletici olan triflorasetik aside (TFA) dönüşüyor ve su kaynaklarında kalıcı kirliliğe yol açıyor.

Avrupa Pestisit Eylem Ağı (PAN Europe), yalnızca tekil yasakların yeterli olmadığını vurgulayarak tüm PFAS grubu pestisitlerin kapsamlı biçimde yasaklanması ve çiftçilerin benzer tehlikeli maddelere yönelmemesi için kararlı adımlar atılması gerektiğini belirtiyor. Bu kimyasallar, toprakta ve gıdada birikerek uzun vadeli çevresel ve sağlık sorunlarına yol açıyor. Zehirsiz Sofralar Platformu, doğa dostu tarım politikalarının hayata geçirilmesi ve zehirli pestisitlerin yasaklanması için çağrıda bulunuyor.

Kampanyaya destek olmak için: change.org/zehirsizsofralar

• Türkiye Güneş Enerjisinde Liderler Arasında

2024 yılında Türkiye, güneş enerjisi kapasitesini en çok artıran ülkeler arasında yer aldı. Dünya genelinde güneş enerjisi kapasitesi 2,2 terawatta ulaşırken, Türkiye'nin bu büyümeye önemli katkı sağladığı belirtildi. Bu gelişme, Türkiye’nin yenilenebilir enerji kaynaklarına geçişte kaydettiği ilerlemeyi ve fosil yakıtlardan uzaklaşma çabasını yansıtıyor.

• İklim Yasası Tartışmaları Kamuoyunda Yeterince Yer Bulamıyor

Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulan ve karbon ticaret sistemi oluşturmayı hedefleyen yeni iklim yasası, çevreci gruplar ve muhalefetin tepkileri üzerine geri çekildi. Yasanın gözden geçirilerek daha kapsayıcı bir biçimde tekrar gündeme gelmesi gerektiği belirtiliyor. İklim Haber ve KONDA’nın gerçekleştirdiği “2024 Türkiye İklim Değişikliği Algı Araştırması” ise, toplumda iklim krizine dair yüksek farkındalık ve endişe olduğunu gösteriyor. Katılımcıların yüzde 72’si iklim değişikliğinden endişeli olduğunu belirtirken, yüzde 70’ten fazlası bu değişimin insan faaliyetlerinden kaynaklandığını düşünüyor. Ancak bu farkındalığa rağmen, “İklim Yasası” gibi kritik bir konuda halkın yalnızca yüzde 12’si bilgi sahibi olduğunu ifade ediyor. Yüksek farkındalık seviyesine rağmen kamuoyunda daha fazla kamusal tartışma, bilimsel yayın ve fikir üretimine ihtiyaç duyulduğu vurgulanıyor.