Üçüncü çeyrekte yabancı borsada neleri tercih etti, nelerden vazgeçti?

Borsa İstanbul'da üçüncü çeyrek, kademeli parasal gevşemenin başlaması, küresel ticaret belirsizliklerinin artması, dezenflasyonun yavaşlaması ve birtakım yargı süreçleri gibi birkaç olgunun etrafında geçti. Bu dönemde özellikle yabancı yatırımcının borsada nasıl hareket ettiği ise büyük merak konusu oldu. 

TÜYİD-Yatırımcı İlişkileri Derneği tarafından Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) verilerinden yola çıkılarak hazırlanan Borsa Trendleri Raporu’nun 2025 üçüncü çeyrek sayısı bize bu dönemde yerli ve yabancı yatırımcıların tercihin ne yönde hareket ettiğini gösteriyor. Raporda yer alan verilere göre üçüncü çeyrekte yerli yatırımcının portföyü büyümeye devam ederken, yabancı yatırımcı portföyündeki erime de çeyreklik bazda durmuş vaziyette. Ancak söz konusu dönemde hem yerli yatırımcının portföyü daha hızlı büyütmesi, hem de yabancının alım için daha az iştah gösteriyor olması nedeniyle ana endekslerdeki yabancı payları bir önceki yıla kıyasla hızla geriledi. 

Toplam portföy değeri  TL bazında büyürken, dolar bazında sabit kaldı

TÜYİD raporuna göre 2025’in üçüncü çeyreğinde BIST TÜM’de işlem gören şirket sayısı 15 adet azalışla 548’e gerilerken, toplam piyasa değeri 355 milyar dolar seviyesinde sabit kaldı. Bu dönemde şirketlerin halka açıklık oranı da %43’te sabit kalırken, toplam portföy değerinde yabancı payı da %36 ile aynı düzeyde seyrini sürdürdü.

Üçüncü çeyrekte Borsa İstanbul’da saklanan toplam portföy değeri ise bir önceki çeyreğe kıyasla %17,1 ile hızlı büyüyerek 7 trilyon 67 milyar TL’ye yükseldi. Bu portföy büyüklüğünün 4,5 trilyon TL’lik kısmı yerli yatırımcıların portföyünden oluşurken, 2,5 trilyon TL’lik kısmı ise yabancı yatırımcının portföyünden meydana geldi. 

• Rapor verilerine göre üçüncü çeyrekte yatırım fonlarında toplam piyasa değeri çeyreklik bazda %22,0 büyüyerek 7,2 trilyon TL’ye yükselirken, borsa yatırım fonlarında %36,3 büyüyerek 236,1 milyar TL’ye çıktı. 

Toplam portföy büyüklüğü ile zıt olarak, yatırımcı sayısında önceki çeyreklerden bu yana süregelen düşüş eğilimi, üçüncü çeyrekte de devam etti. Bu dönemde toplam yatırımcı sayısı çeyreklik bazda %1,4; yıllık bazda ise %10,7 azalarak 6 milyon 388 bin kişiye geriledi. Aynı dönemde yerli yatırımcı sayısı yıllık bazda %10,8 azalışla 6 milyon 359 bin kişiye inerken, yabancı yatırımcı sayısı ise %2,5 azalarak 29 bin 105 kişiye geriledi.

Yabancı yatırımcı teknolojide güçlü pozisyon alırken, diğer sektörlerden çıktı

BIST TÜM’de işlem yapan yabancı yatırımcı sayısındaki düşüşe paralel olarak ana sektörel endekslerdeki yabancı yatırımcı sayıları da düşüş kaydetti. Bu süre zarfında yabancı yatırımcı sayısı en çok azalan endeks bin 803 ile BIST Sınai Endeksi olarak kaydedildi. Sınai Endeksi’ni bin 162 yabancı yatırımcı çıkışıyla BIST Ticaret Endeksi, bin 37 çıkışla BIST Hizmetler Endeksi, 853 çıkışla BIST Mali Endeksi, 631 çıkışla BIST Holding ve Yatırım Endeksi ve 117 çıkışla BIST Sürdürülebilirlik Endeksi takip etti. Aynı dönemde BIST Teknoloji Endeksinde yatırımda bulunan yabancı yatırımcı sayısı 22 kişi artarken, bu artış BIST Kurumsal Yönetim Endeksinde ise bin 40 kişilik artış kaydedildi.  

Rapor verilerine göre yabancı yatırımcı üçüncü çeyrekte çoğu ana endekste portföyünü TL bazında büyüttü. Söz konusu dönemde BIST Holding ve Yatırım Endeksinde toplam yabancı portföyü %9,8 daralırken, BIST Ticaret Endeksi’nde yalnızca %0,5 küçüldü. Aynı dönemde BIST Mali Endeksi’nde yabancı yatırımcı portföyü %5,2 büyürken, BIST Banka Endeksinde ise %5,8, BIST Hizmetler Endeksi’nde %14,0 BIST Sınai Endeksi’nde %14,1 büyüdü. Yabancının ana endeksler arasından portföyünü çarpıcı şekilde en çok büyüttüğü endeks ise %300 ile BIST Teknoloji Endeksi olarak kaydedildi. 

Rapora göre üçüncü çeyrekte ana endekslerdeki yabancı portföy değeri payında da belirgin değişimler yaşandı. Örneğin bir önceki yılın aynı çeyreğinde %31,1 düzeyinde olan BIST Holding ve Yatırım Endeksi’ndeki yabancı payı, 2025’in üçüncü çeyreği itibarıyla %21,9 düzeyine kadar geriledi. Bu dönemde BIST Mali Endeksi’nde yabancı payı yıllık bazda 6,5 puan düşüşle %28,0’e kadar gerilerken, BIST Banka Endeksi’nde 3,0 puan düşüşle %39,1’e, BIST Hizmetler Endeksi’de 2,5 puan düşüşle %33,9’a, BIST Ticaret Endeksi’nde 2,8 puan düşüşle %49,9’a, BIST Sınai Endeksi’nde ise 0,5 puan düşüşle %26,9’a indi. Aynı dönemde BIST Teknoloji Endeksi’ndeki yabancı payı, %300 büyüyen portföyün etkisiyle yıllık bazda 17,7 puan artarak %41,9 düzeyine yükseldi. 

Katarlılar portföyünü hızlı büyüterek tekrar birinciliğe yerleşti

Üçüncü çeyrekte BIST TÜM üzerinde en fazla portföy değerine sahip olan yabancı yatırımcı grubu ise 15,4 milyar dolarlık portföy ile Katarlı yatırımcılar oldu. Katarlı yatırımcı grubu, üçüncü çeyrekte bu portföy büyüklüğü ile toplam yabancı portföyün %25,3’ünü tek başına karşıladı ve birinciliği tekrar ABD’lilerden aldı. Aynı dönemde Katarlı yatırımcıları 12,2 milyar dolar ve %20,0 pay ile ABD’li yatırımcılar, 8,0 milyar dolar ve %13,2 pay ile Birleşik Krallık merkezli yatırımcılar ve 6,8 milyar dolar ve %11,1 ile İspanyol yatırımcılar takip etti.

• İkinci çeyrekte Katarlı yatırımcılar 11,5 milyar dolarlık portföyle birinci sıradaydı ve bu yatırımcı grubu toplam yabancı portföyünden %21,3 pay alıyordu. Üçüncü çeyrekte birinci sıraya yükselen Katarlı yatırımcılar ise 10,6 milyar dolarlık portföy ve %19,7 pay ile ikinci sırada yer almıştı. Katarlı yatırımcı portföyünü çeyreklik bazda %34,2 büyütürken, ABD’li yatırımcı %5,8 büyütebildi. 

Raporda yabancı yatırımcı gruplarının yıllık bazda portföy büyüklüğü değişimlerine de yer verildi. Buna göre üçüncü çeyrekte portföyünü yıllık bazda en fazla büyüten yabancı yatırımcı grubu %40 ile Cayman Adaları merkezli yatırımcılar oldu. Onları, portföylerini daha ılımlı bir hızla büyüten Birleşik Krallık ve İsviçre merkezli yatırımcılar takip etti. Üçüncü çeyrekte bu yatırımcı gruplarının portföyleri sırasıyla %17 ve %12 büyüme kaydetti. 

Söz konusu dönemde ABD’li yatırımcıların toplam portföy değeri yıllık bazda %9 daralırken, Avusturyalı yatırımcıların portföy değeri tam %46 küçüldü. Bu sırada İspanyol yatırımcıların portföyü yıllık bazda %7, Lüksemburg merkezli yatırımcıların portföyü %13, İrlandalı yatırımcıların portföyü ise %16 daralma kaydetti.