Fonların tasfiyesi için hangi senaryolar öne çıkıyor?

Cumhurbaşkanı Erdoğan başkanlığında fonların tasfiyesine ilişkin yapılan toplantıda, tasfiyesine karar verilen yatırım fonları için bir Fon Koordinasyon Kurulu oluşturulması kararı alındı. Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) da fonların malvarlığı ve likidite durumuna göre hak sahipliği mutabakatı tamamlanan yatırımcılara ödeme yapılmasına ilişkin yol haritasını sundu.

• 17 Eylül’de tasfiye kararı verilen 131 fonda 455 bin 758 tekil yatırımcı bulunuyor. Tera Portföy’ün altı fonunu İş Bankası, diğer altı portföy şirketinin toplam 125 fonunu ise Ziraat Bankası tasfiye edecek.

Sabah yazarı Dilek Güngör’ün 26 Eylül’de aktardığı bilgilere göre, yatırımcılarının parasını ödeyebileceklerini ileten Bulls, Pardus ve A1 Capital’in toplam 66 fonunun tasfiye listesinden çıkarılması değerlendiriliyordu. 

Bu fonlar listeden çıkarılırsa tasfiye edilecek fon sayısı 65’e inecek. Ancak TEFAS verilerine göre, bu 66 fon tasfiye kapsamındaki fonların büyüklüğü tasfiye edilecek toplam büyüklüğün %8,6’sını oluşturuyordu. Aynı verilere göre tasfiyeye kalan en büyük 10 fonun payı %80,7, Tera’nın altı fonunun payı ise %69,1 düzeyindeydi. Dolayısıyla listedeki fon sayısı yarıya inse bile bankaların satması gereken büyük portföyler tasfiye kapsamında kalacak.

Peki bu tasfiye süreci için ne tür senaryolar ön plana çıkıyor?

İlk ödemeler için eldeki nakit 

Bankaların ilk ödemeler için fonlarda bulunan serbest nakdi kullanması, vadesi gelen alacaklardan ve devlet tahvillerinin satışından da para sağlaması bekleniyor. Ancak fonların repo yoluyla borçlanırken teminat verdiği kıymetlerin satış bedelinden ödeme yapılabilmesi için ilgili borcun da kapatılması gerekiyor. Bankalar her fonun borç ve alacaklarını kesinleştirip dağıtılabilecek nakdi belirledikten sonra, bütün portföyün satılmasını beklemeden yatırımcılara kademeli ödeme yapabilecek.

Özel sektör alacaklarının tahsilinde ise borçlu şirketin ödeme gücü belirleyici olacak. Şirketin kendi parasının da tasfiye edilen fonlarda bulunması, vadesi gelen borcu ödemesini zorlaştırabilir. 

• Örneğin Peker GYO’nun 30 Haziran tarihli bilançosuna göre şirketin Tera Portföy Birinci Serbest Fon’a (TLY) 1,8 milyar TL’lik yatırımı mevcuttu. Şirketin finansmanı için çıkarılan 13 Kasım vadeli 7,5 milyar TL’lik kira sertifikaların tamamı ise TLY ve Tera Portföy Para Piyasası Katılım Fonu’nun (TLV) Ağustos portföy raporlarında yer alıyordu. Peker, TLY’den tahsil edebildiği parayı Kasım ayında yapacağı sertifika ödemesinde kullanabilir. Ancak fondan gelecek para vade gününe kadar tahsil edilemezse, şirketin sertifika ödemesini diğer kaynaklarından karşılaması gerekecek. 

Fonların başka fonlarda tuttukları paylardan gelecek para da bu fonların tasfiye ödemelerine bağlı. TLY’nin portföy dökümünde, Ziraat Bankası’nın tasfiye edeceği Hedef Portföy Mavi Hisse Senedi Serbest Fon’a (HMV) ait 12,5 milyar TL değerinde pay yer alıyor. HMV’nin tasfiyesinden TLY’nin payına düşen para ödendikçe, İş Bankası da bu tahsilatı TLY’nin ödemelerinde kullanabilecek.

Hisseler hangi hızla satılabilir?

Eldeki nakit ve alacak tahsilatının ödemelere yetmediği fonlarda, bankaların büyük hisse pozisyonları için de alıcı bulması gerekecek. Büyük fonlarda yatırımların az sayıda şirkette yoğunlaşması, satış için alıcı bulunmasını da zorlaştırıyor. Örneğin Tera’nın en büyük fonu TLY’nin 9 Eylül’de yayımlanan portföy dökümünde, Destek Faktoring, Özata Denizcilik, Tera Yatırım Teknoloji Holding, Tera Finansal Yatırımlar Holding ve Peker GYO hisseleri net fon değerinin %74,85’ine karşılık geliyordu.

Bu büyüklükteki paylar borsada satışa çıkarıldığında, mevcut fiyatlardan alım yapmak isteyenlerin talebi bütün satışları karşılamaya yetmeyebilir. Bu hisselerin satışının süreceğini bilen alıcılar ise daha düşük fiyat bekleyerek alımlarını erteleyebilirler. Bankalar ödemeleri hızlandırmak için mevcut fiyatlardaki talebin karşılayabileceğinden fazla hisse sattığında ise fiyat düşer ve ellerinde kalan hisselerin değeri de azalır.Böylece banka ödemeleri hızlandırmak için daha fazla hisse sattığında, portföyün geri kalanından daha az para elde edebilir.

Bu fiyat kaybını sınırlamak için bankalar satışları zamana yayarak piyasada oluşan talebe göre işlem yapabilir. SPK da hisselerin daha uygun koşullarda satılabilmesi için tasfiye süresini üç aydan altı aya çıkardı. Ancak borçlanarak yatırım yapmış fonlarda satış ertelendikçe faiz gideri de artacak. Beklerken ödenecek faiz, daha yüksek satış fiyatından sağlanacak kazancı aşarsa, yatırımcıya dağıtılacak para azalabilir.

Büyük paylar için özel alıcı düşüncesi

Satışları zamana yaymak yerine büyük paylar için tek bir alıcı bulunması da bankaların seçenekleri arasında. Örneğin Tera Yatırım Teknoloji Holding’in ortaklık yapısında tasfiye kapsamında olan TLY, Tera Portföy Hisse Senedi Fonu (THF) ve Hedef Mavi Fonu’nun toplam payı %51,57 seviyesinde. İş Bankası ile Ziraat Bankası bu payların birlikte satışında anlaşırsa, oy imtiyazı bulunmayan şirkette alıcıya oy çoğunluğu sağlayabilecek büyüklükte bir paket hazırlanabilir.

• Ancak serbest fonların özel emir ve toptan satış işlemlerinde satıcı olması mevcut düzenlemeyle yasaklandığından, bu yöntemin tasfiyede kullanılabilmesi SPK’nın ilgili kısıta ilişkin ayrıca karar almasına bağlı.

Belirli şirket payları için alıcı olarak kamu da devreye girdi. Türkiye Emlak Katılım Bankası, Katılımevim, Birevim ve İktisat Katılım Bankası’nın devri için 25 Eylül’de ilgili kurumlara, 30 Eylül’de ise Rekabet Kurumu’na izin başvurusu yaptı. Satın alma fonların elindeki payları kapsarsa, bu payların bedeli de fonlara ödenecek. Böylece ilgili fonlar borsada alıcı beklemek yerine devir işlemiyle tahsilat yapabilecek.

Ödemelerde öncelik kimde?

Dilek Güngör’ün aktardığı bir diğer öneri ise 1 milyon TL’nin altında parası bulunan yatırımcılara Takasbank teminatları ve devlet iç borçlanma senetleri kullanılarak erken ödeme yapılmasıydı.

Mevcut tasfiye kararında ise 16 Eylül ve öncesinde TEFAS’a iletilip fonun temerrüdü veya fiyat açıklamaması nedeniyle tamamlanamayan satış taleplerinden doğan alacaklara ödeme önceliği tanınıyor. Bu tutarlar fon borcuna kaydedilerek varlık satışlarından elde edilen nakitle öncelikle ödenecek.

17 Eylül’de iletilen talimatların tamamı ise iptal edildi. Bu yatırımcılar da paylarını elinde tutanlarla birlikte, fonun yükümlülükleri karşılandıktan sonra kalan paradan sahip oldukları pay oranında ödeme alacak. Kalan para payların tasfiye öncesindeki değerini karşılamaya yetmezse, bu yatırımcıların alacağı tutar da o değerin altında kalacak.