Uludağ Ekonomi Zirvesi: Sorumlu ve Duyarlı Liderlik

2024 yılında “Sorumlu ve Duyarlı Liderlik: Teknoloji ve Yapay Zeka Çağında Gezegen ve İnsanlıkla Uyumlu Bir Sisteme Öncülük Etmek” ana temasıyla buluşan Uludağ Ekonomi Zirvesi, 25 - 28 Nisan tarihleri arasında Sapanca’da düzenlendi. Zirvede yapay zekadan duyarlı liderliğe, finans teknolojilerinden gayrimenkule kadar pek çok konu hakkında düzenlenen panellerde iş, ekonomi ve teknoloji dünyasından onlarca konuşmacı söz alarak ufuk açıcı konuşmalar yaptı.

“Piyasa hedefi yakalayacağımızı gösteriyor”

Zirvenin açılış konuşmasını yapan Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Orta Vadeli Program’ın (OVP) çalışmakta olduğunu ve dezenflasyonun yaz aylarında hızlı bir şekilde yaşanmasını beklediklerini ifade etti. 2023 Haziran ile 2024 Haziran dönemini bir dezenflasyon dönemi değil geçiş dönemi olarak gördüklerini kaydeden Şimşek, “Dezenflasyon bu yılın ikinci yarısında başlayacak. Enflasyon yaz aylarında çok hızlı düşecek. Piyasa 3-4 ay gecikmeyle hedeflerimizi yakalayacağımızı gösteriyor. Ekim ayında 12 ay sonrası için enflasyon beklentisi %45’ti, bugün %35. Yaz aylarında hızlı düşüş olacak. Bunda baz etkisi var ama program etkisi de var. Şu anda piyasa 3-4 aylık gecikmeyle hedefi yakalayacaksınız diyor” dedi.

Bakan Şimşek, önümüzdeki dönemlerde özellikle maliye politikası alanında Orta Vadeli Programı güçlendirecek adımlar attıklarını kaydederek, şöyle konuştu:

“Program bizim öngördüğümüz çerçevede sonuç veriyor ama bu programı güçlendireceğiz ve Türkiye’nin her alanda reformla Türkiye’nin dönüşümünü hızlandıracağız. Sadece büyük bir ekonomi değiliz çok da güçlü performansımız var. Enflasyonun düşmesiyle birlikte dışarıdan doğrudan yatırımcıların ilgisi artacak. Türkiye’deki yatırımcılar da dışarıda yatırım yapmak yerine ülkeye yatırım yapacak.”

“Tahmini zor bir dünyada yaşıyoruz”

Zirvenin “Global Ekonomi İçin Yeni Bir Gelecek Arayışı” temalı panelinde konuşan Bilkent Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hakan Kara dünya ekonomisi için zor bir döneme girildiğine dikkat çekerek, henüz yüksek enflasyon karşısında dünyanın zafer ilan edemediğini belirtti. “Kariyerimde hiç görmediğim şeyler oluyor. Sene başında Fed’in 6 kere faiz indirmesi bekleniyordu en son 1 ya da 2 faiz indirimi bekleniyor. Bu kadar kısa sürede bu kadar çok revizyon olması ne kadar tahmini zor bir dünyada olduğumuzu gösteriyor” ifadelerini kullanan Kara, küresel sistemin ve mevcut finansal yapının büyüme anlamında fena bir performans sergilemediğini ancak büyümenin adil dağılımında çok iyi bir sınav vermediğini kaydetti.

“Türkiye lider ülke olabilir”

Yaşadığımız dünyada hem şirketlerin hem devletlerin dayanıklılık ve sürdürülebilirlik üzerine kurgulamalar yapması gerektiğini vurgulayan Kara, bu noktada Türkiye’nin lider ülke olma yolunda öne çıktığını kaydetti. Böyle bir dünyada Türkiye’nin avantajlı olduğunu aktaran Kara, konuşmasına şöyle devam etti:

“Belirsizliklerle dolu bu dünyada Türkiye hem doğuyla hem de batıyla konuşulabilen bir ülke. Fırsatları gerçek anlamda kullanabilmek tehditleri avantaja çevirmek için sürdürülebilir ve öngörülebilir bir makroekonomik istikrara ihtiyaç var. Maalesef Türkiye bu alanda iyi bir sınav veremedi ama yeni ekonomik program bu konuda da önemli bir şans. Bu program uygulanabilirse Türkiye bölgede lider olma potansiyeli taşıyor. Bu yeni programın uygulanabilirliği katbekat önem kazandı.”

“Bu yeni bir soğuk savaş”

Aynı panelde konuşan Yunanistan Maliye eski Bakanı Yanis Varoufakis, Türkiye ile Avrupa arasında derin ticari bağlar bulunduğunu ve Türk sanayisinin Avrupa ile entegre olmayı başardığını söyledi. İki ortak için de birtakım ortak problemler bulunduğunu kaydeden Varoufakis şöyle konuştu:

“Çok yakın bağlarımız var ticari anlamda. Türk sanayi sektörü entegre olmuş durumda. Az önce bahsettiğim zorluklar olunca her iki taraf için de sorun var aslında. Avrupa zaten bir Alman iş modeline dayanıyor. O da korkarım stabilize edici bir şey değil. 'Kaput' diyebilirim kısaca. Neye dayanıyor bu? Ucuz Gazprom doğalgazına. İlk başta Avrupa’nın güneyi, sonra Çin, Avrupa’dan dışlandı. Bu da Washington’ın politikaları yüzünden. Bu yeni bir soğuk savaş; rekabet noktasında her zaman yanlış bu amaç olarak. Avrupa’yı nasıl daha üretken yapabiliriz diye düşünülmedi.” 

“Devlet harcamaları enflasyonu körükledi”

Zirvede konuşma yapan Missouri Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Max Gillman, Covid-19 krizi sonrasında artan devlet harcamalarının enflasyonun bütün dünyaya yayılmasına sebep olduğunu ifade etti.

“Devlet harcamaları bütçe açıklarını kapatmak için kullanılıyor. Merkez bankası da hazine tahvili alıyor. Bu da para basarak oluyor ve para arzını artırıyor. Beraberinde enflasyonu getiriyor. Bu kadar ülke Covid-19 ile mücadele ederken harcama krizine girdi. Türkiye’de deprem de yaşandı Şubat ayında. Bu da bazı parasal ihtiyaçları beraberinde getirdi. Merkez Bankası daha fazla hazine tahvili aldı.”

“Küresel finans sektörünün çöküşünü engellemek istediler”

11 Eylül sürecinin ardından da buna benzer bir dönemden geçildiğini söyleyen Gillman, konuşmasına şöyle devam etti: 

“ABD’de yaşanan terör saldırısından sonra da böyle olmuştu. ABD’de dramatik bir şekilde para arzı artırıldı. Bunun amacı da aslında küresel finans sektörünün çöküşünü engellemekti. Ama bunu 3 yıl boyunca artırmayı sürdürdüler. Faiz oranları da düşüşe geçti. Para arzını artırdığınız zaman faiz oranları düşer. Ama enflasyon oluştuğunda enflasyon oranıyla faiz oranlarının uygun hale gelmesi lazım. Faiz oranı enflasyon oranının altına düştü 3 yıl boyunca, 2002-2004 yıllarında. Sonra da hadi faiz oranlarını artıralım dediler. 3 yıl boyunca %1’den mortgage almışlardı. Sonra değişken faiz oranlı mortgage’lar %4’e çıkınca etkilendi. Bütün bu faiz oranları bir anda artınca 2008 yılında bu kriz yaşandı.”