Yannick: Gösteri devam etme(me)li

Film: Yannick

Yönetmen: Quentin Dupieux

Süre: 67 dakika

Yapım yılı: 2023

“Pardon! Affedersiniz! Böldüğüm için özür dilerim. Doğru değil, biliyorum. Daha fazla rahatsızlık vermeden diyeceğimi diyeyim. Öncelikle iyi akşamlar. Ben Yannick. Söylemeden edemeyeceğim. Gücenmeyin ama bence hiç eğlenceli değil bu. Açık sözlülüğüm için kusura bakmayın. Söylediklerim hoşunuza gitmeyebilir ama ben eğlenceli bir şey izlemek için para verdim ve iyi hissetmek istiyorum. Ama durum tam tersi. Dertlerimi unutturmak yerine derdime dert katıyorsunuz. İyi bir şey değil bu, değil mi? Burada bir sorun var.”

Fransa’da son yıllarda Wrong (2012), Deerskin (2019) ve Daaaaaali! (2023) absürt komedileriyle öne çıkan yönetmen Quentin Dupieux’nün yeni filmi Yannick’e adını veren karakter, Paris’in tiyatro sahnelerinden birinde oynanan komediyi bu monologla bölüyor. Derdini olabildiğince nazik bir şekilde anlatmaya çalışan bu adamın kendince çok haklı sebepleri var: Haftanın yedi günü gece bekçisi olarak çalıştığını, bu oyunu izlemek için patronundan izin almak ve yerine bakacak birini ayarlamak zorunda kaldığını, 45 dakikalık tren yolculuğu ve 15 dakikalık yürüyüş gerektiren bir saatlik bir yoldan geldiğini; kısacası orada olabilmek için çok hazırlık yaptığını söylüyor. Hakkını arıyor. 

^{Yannick | Kaynak: İstanbul Modern Sinema}

Hakkını arayan bu insanın isyanını ve davranışını yadırgamamızın ve onun saygısızlık yaptığını düşünmemizin sebebi ise memnun kalmadığı duruma bir “ürünün” ya da “hizmetin” değil bir sanat eserinin sebep olması. Yannick farkında olmadan, birçoğu kendisini ondan üstün gören bir salon dolusu insanın sorgulamasına neden oluyor: Eğlenmek beklentisiyle gidilen bir tiyatro oyununu bir hızlı tüketim ürünü ya da restoranda yenen bir yemekten farklı kılan nedir? Dümenin başında olmayan bir kaptan ya da şefin her gece çalışmadığı bir restoran düşünülemezken, bir tiyatro oyununda her şeyin yolunda gittiğine emin olmak için yönetmeninin her gece orada bulunmasına gerek olmadığını normalleştiren nedir? Bir sanat eserinden memnun kalınmadığında paramızı (hatta orada bulunmak için yağtığımız hazırlığın tazminatını) geri talep etme hakkımızın olmaması sadece sanatın öznelliğiyle açıklanabilir mi?

Quentin Dupieux kısacık filmine sadece sanat, sanat eserleri ve sanatın öznelliği üzerine bir tartışmayı sıkıştırmakla kalmıyor. Sanatın öznelliğini algılayamayan ve bir oyunu durdurarak hoşnutsuzluğunu dile getirme ‘cüretini’ gösteren bir kişiyi küçümseyenler (çoğunluğu üst sınıftan seyirciler ve oyuncular) ile Yannick arasındaki çatışma, bizi toplum ve sanat, sınıf ve sanat ilişkisi üzerine de düşünmeye itiyor. Sanata tepki gösteren kişiye bakışımız mensubu olduğu sınıfa ya da elinde bir silah olup olmadığına göre değişebilir mi? Gece bekçiliği yapan Yannick’in yerinde tiyatronun hamilerinden biri olsaydı oyuncular ve seyirciler onunla dalga geçebilir miydi? 

Yannick, tahmin edilemez yönde gelişen olayları ve absürt mizahıyla, süregelen “sanat sanat için midir, toplum için mi?” sorusuna özgün bir yorum katıyor. Hatırlamadan ve söylemeden edemiyorum; aklıma bir de 2011’de izlediği sessiz ve siyah-beyaz Michel Hazanavicius filmi The Artist’e yönelik tepkisini filmin yarısında çıkışı ve sosyal medyadaki “no diyalog no konuşma” yorumuyla gösteren Demet Akalın’ı getiriyor.

Nerede izleyebilirsin? Yannick, bugün MUBI kataloğuna eklendi.

Benzer işler:

• The Square (2017, Ruben Östlund)
• La belle époque (2019, Nicolas Bedos)