Yapay zeka çalıyor mu, 'özümsüyor ve düzenliyor' mu?

Son yıllarda birçok sanatçı, üretken yapay zekanın telif hakkıyla korunan materyalleri kullanarak yaratıcıların haklarını ihlal ettiği gerekçesiyle büyük teknoloji şirketlerini dava etti. Ancak uzmanlar, adil kullanım doktrininin bu davaları şirketler lehine sonuçlandıracağını düşünüyor.
Yapay zeka çalıyor mu, 'özümsüyor ve düzenliyor' mu?

14 Mart - DoktorTakvimi - Pareto
DoktorTakvimi ile birlikte

DoktorTakvimi: 404 aradığımız doktora ulaşılamıyor ! Beyaz Kod verilerine göre yılda ortalama her gün 1 sağlık çalışanı şiddete uğruyor. Aradığımız sağlık çalışanına dilediğimiz zaman ulaşabilmemiz için DoktorTakvimi farkındalık videosuyla “Sağlıkta şiddete dur diyelim!” çağrısı yapıyor. Neler oluyor? B ugün 14 Mart Tıp Bayramı . Sağlık profesyonelleri ile hastaları ve danışanları buluşturan online doktor randevu platformu DoktorTakvimi, bu özel gün vesilesiyle hekimlere ve sağlık profesyonellerine yönelik artan şiddete karşı farkındalığı artırmak ve hepimizi bu mücadelenin bir parçası yapmak için “404 aradığımız doktora ulaşılamıyor” videosuyla “Sağlıkta şiddete dur diyelim” çağrısında bulunuyor. Her gün bu şiddete maruz kalan ve şiddete uğrama riskiyle yaşayan tüm sağlık çalışanlarının yanında olmak için birlikte şiddete dur diyelim. DoktorTakvimi: Online randevu alma platformu olan DoktorTakvimi; hastaları ve sağlık araştırması yapan kullanıcıları sisteminde bulunan 200 binden fazla sağlık profesyoneliyle bir araya getiriyor. Nasıl? Sağlık çalışanlarının uğradığı şiddete hep birlikte dur demezsek ne yazık ki aradığımız doktora ulaşamayacağız. O nedenle DoktorTakvimi sağlıkta şiddete farkındalık yaratmak amacıyla “sayfa bulunamadı” hatası olarak bilinen “404 hatası”nı kampanya dili olarak kullanıyor. Siz de şiddete karşı verdiği mücadelede DoktorTakvimi ’ne destek olmak için “404 aradığımız doktora ulaşılamıyor” videosunu paylaşabilirsiniz.

Daha fazlasını öğren

Pareto

Pareto

İş dünyasından içgörü, sektör analizleri ve gelecek öngörüleri her pazartesi ve perşembe e-posta kutunuzda.

The Economist'in haberine göre geçen yıl boyunca sanatçılar, yazarlar ve komedyenler OpenAI, Microsoft ve Anthropic gibi yapay zeka araçlarının arkasındaki teknoloji şirketlerine dava açtı. Bu davalar, teknoloji firmalarının yapay zeka modellerini eğitmek için telif hakkıyla korunan materyalleri kullanarak yaratıcılarının haklarını ihlal ettiğini iddia ediyor.

Perspektif: Yapay zeka modelleri metin, görüntü, ses ya da videodan oluşan devasa veri tabanları üzerinden eğitiliyor ve çoğu durumda teknoloji firmaları bu materyalleri internetten izinsiz olarak topluyor. 2022 yılında, en popüler yapay zeka görüntü oluşturucularından biri olan Midjourney'in kurucusu David Holz, nereden geldiği bilinmeyen ya da sahibinden izin alınmamış 100 milyon görüntü topladığını itiraf etmişti.

Öte yandan: Yapay zeka geliştiricileri araçlarının ürettiği işlerin telif haklarını ihlal etmediğini savunuyor. Bu argümanı da belirli durumlarda telif hakkıyla korunan materyallerin kullanımına izin veren, ABD Telif Hakları Yasası'nda bulunan "adil kullanım doktrini"ne dayandırıyorlar. Bu doktrin normalde gazetecileri, öğretmenleri, araştırmacıları ve diğerlerini kendi çalışmalarında telif hakkıyla korunan materyalden kısa alıntılar kullandıklarında korur. Yapay zeka araçlarının bu korumadan yararlanamayacağını düşünen yaratıcılara göre bu araçlar, telif hakkıyla korunan çalışmalardan sadece küçük parçalar almak yerine onları özümsüyor ve yeniden düzenliyor.

Yorumlar: Üretken yapay zeka o kadar yeni bir konu ki mahkemelere yol gösterecek hiçbir emsal içtihat yok, bu da bu davaların sonucunu tahmin etmeyi zorlaştırıyor. Bazı gözlemciler, yapay zeka firmalarına karşı açılan toplu davaların çoğunun yüksek ihtimalle başarısız olacağını düşünüyor. Sussex Üniversitesi'nde fikrî mülkiyet hukuku uzmanı olan Andres Guadamuz, adil kullanım doktrininin gücünün, davacıların endişelerine baskın geleceğini düşünüyor.

Sonuç olarak: Davacılar, mahkemelerin yapay zeka şirketleri lehine karar vermesi hâlinde bu araçların insan yaratıcılığının yerini alacağından endişe ediyor. Davalılar ise alternatifinin daha kötü olduğunu belirtiyor: Telif hakkıyla korunan veriler üzerinde eğitim yapmayı bırakmak zorunda kalırlarsa, gelişmiş yapay zeka modelleri var olamaz. 

  • Üçüncü bir yol da konuşuluyor; o durumda da yapay zeka geliştiricileri telifli eğitim verilerini lisanslamak için ödeme yapmak zorunda kalabilir. Sonucu ne olursa olsun, bu gibi davalar teknolojinin geleceğini şekillendirecek.
Hikâyeyi paylaşmak için:

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

Pareto

Pareto

İş dünyasından içgörü, sektör analizleri ve gelecek öngörüleri her pazartesi ve perşembe e-posta kutunuzda.

NEREDE YAYIMLANDI?

ParetoPareto

BÜLTEN SAYISI

PREMIUM'A ÖZEL

🏢 İyimser CEO'lar, 'çok uzaktan' çalışanlar

Bitcoin altı günde dört kere rekor kırdı. Shein, eşik bekçisi şirketler arasına alındı. Rusya'da mahkeme Google'a yaklaşık 44 bin dolar para cezası verdi. Metro Bank 1.000 çalışanın işten çıkarılacağını duyurdu.

14 Mar 2024

DoktorTakvimi ile birlikte
🏢 İyimser CEO'lar, 'çok uzaktan' çalışanlar

YAZARLAR

Pareto

İş dünyasından içgörü, sektör analizleri ve gelecek öngörüleri her pazartesi ve perşembe e-posta kutunuzda.

İLGİLİ OKUMALAR

ParetoPareto

HİKAYE

Bir üretkenlik tiyatrosu: Cilalanmış angaryalar çağında iyi işler nasıl ortaya çıkacak?

Yapay zeka araçları hayatımıza girdiğinde genel kabul, herkesin bir gecede aynı kalitede iş üretebileceği yönündeydi. Oysa pratikte tam tersi bir tablo oluştu. Var olanları birbirine bağlayamayan, aradaki mantık köprüsünü kuramayan ve yaratıcı düşünemeyen birçok insan, sistemin içinde tıkandı ve ortaya “cilalanmış angaryalar” çıkmaya başladı.

Cem Arıdağ

·

20 Ağu 2026

Bir üretkenlik tiyatrosu: Cilalanmış angaryalar çağında iyi işler nasıl ortaya çıkacak?
ParetoPareto

HİKAYE

Y Combinator, yeni ‘Requests for Startups’ listesini yayımladı: AI, arayüzü terk ediyor

Dünyanın en ünlü girişim hızlandırma programı Y Combinator, yakın zamanda sonbahar dönemi için hazırladığı “Requests for Startups” listesini yayımladı. 13 maddeden oluşan liste, girişim ekosistemindeki yeni trendleri ortaya çıkardı.

Doğa Yurduneri

·

19 Ağu 2026

Y Combinator, yeni ‘Requests for Startups’ listesini yayımladı: AI, arayüzü terk ediyor
ParetoPareto

HİKAYE

Otomobilde vergi sistemi değişiyor: Asgari maktu ÖTV ne anlama geliyor?

Otomobil sektöründe vergi sistemine yeni bir kavram girdi: Asgari maktu ÖTV. Sıfır araç alımlarında tahsil edilecek ÖTV için taban bir tutar belirleyen yeni sistem, Türkiye’de gelecekte kurulacak ÖTV mimarisinin ilk işaretlerini de ortaya koyuyor.

Ahmet Çelik

·

18 Ağu 2026

Otomobilde vergi sistemi değişiyor: Asgari maktu ÖTV ne anlama geliyor?
ParetoPareto

HİKAYE

Otomobilin yeni rakibi: Faiz ve altın

Türkiye’nin otomobil pazarında uzun zamandır alışık olmadığımız bir tablo ortaya çıkıyor. Sorun, artık fiyat yüksekliği ya da krediye ulaşmada yaşanan zorluklar değil. Otomobilin karşısında şu anda çok daha güçlü iki rakip duruyor: Mevduat faizi ve yatırımcının altındaki yükseliş beklentisi.

Ahmet Çelik

·

14 Ağu 2026

Otomobilin yeni rakibi: Faiz ve altın
ParetoPareto

HİKAYE

İstihdam kıyametine doğru: Türkiye işgücünü AI’dan daha hızlı eğitebilir mi?

Tarih boyunca elektrikten bilgisayara kadar tüm yeni teknolojiler, işgücünün önemli bir bölümünü yerinden etti. Fakat tüm bu teknolojiler, işgücü piyasasında ciddi bir çalkantıya yol açarken yeni istihdam alanları da yarattı. Özellikle beyaz yakalı rolleri tehdit eden yapay zeka ise işgücü piyasasını çok daha derinden sarsıyor. Bu noktada Türkiye’nin işgücünü yapay zekadan daha hızlı eğitip eğitemeyeceği de merak konusu oluyor.

Doğa Yurduneri

·

14 Ağu 2026

İstihdam kıyametine doğru: Türkiye işgücünü AI’dan daha hızlı eğitebilir mi?