Yapay zekanın PR problemi: OpenAI’ın influencer gezisi neden tepki çekti?

Yıllardır kozmetik, moda ve yaşam tarzı markaları, sosyal medyada ses getirmek ve kendi içerikleriyle varlık gösterebilmek için influencer’ları gösterişli akşam yemekleri, seyahatler ve etkinliklere götürüyor. Daha önce belirli kategorilerdeki markalara özgü olan bu pazarlama kampanyaları, son dönemlerde teknoloji şirketleri tarafından da benimseniyor. 

Özellikle yapay zeka şirketleri için rekabet, artık yalnızca kimin daha güçlü bir model geliştirdiği üzerinden yürümüyor. Milyonlarca insanın günlük yaşamına giren bu şirketler, teknoloji laboratuvarlarından tüketici markalarına dönüşürken insanların yalnızca ürünlerini kullanmasını değil, markalarıyla bağ kurmasını da istiyor. Bu strateji, reklam ve pazarlama çalışmalarının da yeniden gözden geçirilmesine yol açıyor.

OpenAI, bu strateji doğrultusunda markasını bir influencer kampanyasına entegre eden son yapay zeka şirketi oldu. Fakat hâlihazırda Pentagon sözleşmeleri, veri merkezi yatırımları, siber güvenlik vakaları ve intihara yol açma iddiaları nedeniyle eleştiri oklarının hedefinde olan şirket, geniş çapta tepkiyle karşılaştı. Tepkiler, yapay zekaya yönelik yaygın öfkeyi de ayyuka çıkardı. 

Ayrıntılar: OpenAI, Temmuz ayı sonunda “Yaz Kulübü” adını verdiği bir etkinlik düzenleyerek ilk influencer gezisini tamamladı. Etkinlik kapsamında şirket, hafta sonu odaların gecelik 2000 dolardan başlayan fiyatlarla rezerve edilebildiği, doğayla iç içe, lüks bir Hudson Vadisi tesisi olan Wildflower Farms'da 30'a yakın influencer’ı ağırladı. Davet edilen influencer’ların çoğu, Instagram ve TikTok’ta teknoloji, yapay zeka, iş dünyası ve kariyer alanlarında içerik üretiyordu. 

• Avni Barman, Sreya Halder, Megan Lieu, Nat Lucy, Grace McCarrick ve Justyn Berkovits, davet edilen influencer’lar arasındaydı. 

^{Nat Lucy}

Program; yemek, arıcılık ve sağlıklı yaşam gibi farklı kategorilerden aktiviteler ve yeni OpenAI ürünleri üzerine yapılan atölyelerden oluşuyordu. Paylaşılan fotoğraf ve videolar, 140 dönümlük tatil köyünde ağaçların gölgesinde, bistro ışıklarıyla aydınlatılan, uzun bir ahşap masa hazırlandığını ortaya koydu. Burada influencer’lar, şarap eşliğinde akşam yemeği yemek için biraraya geldi. Masanın bir ucunda parlak bir OpenAI logosu bulunuyordu. 

• Ayrıca davetlilere bez çanta ve kavanoz gibi OpenAI markalı ürünler verildi. 

Etkinliğe katılan bir içerik üreticisi, web sitesi oluşturmakla ilgili bir paylaşım yaparken başka bir influencer, üzerinde “Resim Atölyesi” yazan bir broşürün fotoğrafını çekti. McCarrick, gece banyo yapmadan önce küveti doldurduğu sırada süitinden video çekerken Lucy, kulübesinin dışında geyik gördüğü anları kayda aldı. Paylaşılan videolar, estetik ve neşeli olsa da yorumların çoğu son derece negatifti. 

Tepkiler: Paylaşımlar, etkinliği “distopik” olarak nitelendiren yorumlarla dolup taştı. Birçok sosyal medya kullanıcısı, OpenAI ve davetli influencer’ları çevre dostu görünerek çevreye verdikleri zararı gizlemeye çalışmakla suçladı. Dünya genelinde yüksek enerji talebi yaratan devasa veri merkezleri inşa eden OpenAI, pek çok kullanıcıya göre yeşillikler içinde yapılan bu kamp üzerinden sürdürülebilirliğe yakın bir imaj çizmeye çalışıyordu. 

• Reddit’te bir kullanıcı, şirketin içinde bulunduğu ironiye atıfta bulunarak “Distopik’ kelimesini kullanmak için doğru bağlam bu” ifadelerini kullandı. 

McCarrick'in paylaşımını kendi hesabında yorumlayan içerik üreticisi Meredith Lynch ise paylaşımında şu ifadelere yer verdi: 

“Bunu hava ve gürültü kirliliği nedeniyle arka bahçelerine veri merkezi kurulmasın diye yalvaran milyonlarca insana göstermek için sabırsızlanıyorum. Ama bornozun rahat görünüyor.” 

Başka bir kullanıcı da davetlileri “çevresinde olup bitenlerden habersiz olmakla” suçlayarak influencer’lara yönelik lüks bir tatilin, yapay zekanın esas olarak ayrıcalıklı kesimlere hizmet ettiği, buna karşılık istihdamı ve fikrî mülkiyet haklarını tehdit ettiği yönündeki toplumsal kaygıları daha da güçlendirme riski taşıdığını savundu. 

Benzer şekilde: McCarrick’in videosunun altına yorum yapan bir TikTok kullanıcısı, “İnsanlar, resmen bedava, güzel bir otel odası için ruhlarını ve gezegenlerini satacaklar” diye yazdı. Lucy’nin paylaşımındaki bir yorumda “Vay canına! Muhteşem bir yeşillik! Hemen oraya bir veri merkezi kurmalılar!” ifadeleri yer alırken Instagram’da yorum yapan bir kullanıcı, Megan Lieu’yu “açgözlü beyaz erkekler tarafından sömürülen bir araç” olarak nitelendirdi. 

Bir başka kullanıcı ise Lieu’ya “Ruhunun bedeli bu mu? Lanet olası bir influencer gezisi mi?” diye sordu. 

• Bir takipçi, geziyle ilgili bir influencer paylaşımının altında içerik üreticisine “veri merkezi gezme temalı bir ‘Benimle Hazırlanın’ videosu” çekip çekmeyeceğini sordu. Bu yorum, paylaşımın silinmesine yol açtı. 

Bununla birlikte: Bir kullanıcı, Nat Lucy’ye “Yapay zekayı bu kadar seviyorsan git, bir veri merkezinin yakınında yaşa o zaman” yazarken bir başkası, “Veri merkezi için güzel bir yere benziyor” yorumunu yaptı. 

Bir diğer yorumda ise OpenAI, arılara zarar vermekle suçlandı.

Paylaşımlar beklenen etkileşimi almadı

Diğer yandan influencer’lar tarafından yapılan paylaşımların çoğu, beklenen ilgiyi almadı. McCarrick’in videosu, 300’ün altında beğeni alırken Lucy’nin videosu, 15 bin görüntülenmeye bile ulaşamadı. Analistler, bu rakamların diğer markaların düzenlediği influencer gezilerinde elde edilen etkileşimlerle kıyaslandığında oldukça düşük rakamlar olduğuna dikkat çekti. 

Buna karşılık geziye tepki göstermek amacıyla hazırlanan videolar, çok daha yüksek etkileşim sayılarına ulaştı. Yalnızca iki tepki videosu, toplamda yarım milyon görüntülenmeyi aştı.

Cevap hakkı: McCarrick, LinkedIn’de yaptığı bir paylaşımda OpenAI’ın kampına gelen tepkilerin kendisini “internette hızla yayılan şaşırtıcı yapay zeka psikozuyla” tanıştırdığını söyledi ve insanların yapay zekaya bu denli karşı olduğundan hiç haberi olmadığını dile getirdi. İnsanların OpenAI teknolojilerine ilişkin ipuçları ve püf noktalarıyla ilgileneceğini düşündüğünü vurgulayan McCarrick, “Bunun tartışma yaratabileceğini bir an bile düşünmedim” dedi. 

OpenAI sözcüsü Drew Pusateri ise şirketin, insanların ChatGPT’yi pratikte nasıl kullanabileceklerini daha iyi anlamalarına yardımcı olmayı amaçlayan geniş kapsamlı pazarlama faaliyetlerinin bir parçası olarak farklı içerik üreticileriyle çalıştığını vurguladı. Pusateri’ye göre gezinin amaçlarından biri, kısa süre önce kullanıma sunulan ChatGPT Work’ün nasıl kullanılabileceğini öğretmekti. 

• Etkinliğin eğitim odağında tasarlandığını vurgulayan Pusateri, içerik üreticilerinin yapay zeka araçlarını bizzat deneyimlemelerini, ardından takipçilerine bu araçları nasıl kullanabileceklerini göstermelerini istediklerini belirtti.

Tepkiler AI’a yönelik öfkeyi ayyuka çıkardı  

Uzmanlara göre tepkiler, yapay zeka şirketlerine yönelik son dönemlerde artan öfkeyi ayyuka çıkardı. Videolara gelen yorumların büyük bir bölümü, yapay zekanın çevre üzerindeki olumsuz etkilerine, ABD genelinde tartışmalara yol açan veri merkezi yatırımlarına ve şirketlerin iş süreçlerine yapay zekayı entegre etmesi nedeniyle bazı mesleklerin ortadan kalkabileceğine yönelik endişelere atıfta bulundu. 

Öte yandan: Bazı kullanıcılar, geziye katılan içerik üreticilerinin büyük bölümünün neden genç kadınlardan oluştuğunu da sorguladı. OpenAI’ın, özellikle belirli bir demografik gruba, bu kitlenin daha yoğun etkileşim kurduğu sosyal medya içerikleri ve influencer’lar üzerinden ulaşmaya çalıştığı vurgulandı. 

• Pew Research Center’ın 5119 Amerikalı yetişkinle Şubat ayında yaptığı bir çalışma, yapay zeka kullanımında kadınlarla erkekler arasındaki fark neredeyse tamamen kapanmış olsa da kadınların yapay zekaya daha olumsuz bir biçimde yaklaşma eğiliminde olduğunu ortaya çıkarmıştı. Yapılan anket, kadınların yapay zekanın kendilerini kişisel olarak olumsuz etkileyeceğini söyleme olasılığının erkeklerin iki katı olduğuna işaret etmişti. 

Takipçilerin bazıları, kadın içerik üreticilerinin yoğun eleştiri altındaki yapay zeka sektörünün itibarını düzeltmek ve sektörü daha sempatik göstermek için bir tür halkla ilişkiler aracı olarak kullanıldığına dikkat çekti. 

Ek olarak: Tepkiler, OpenAI’ın ABD Savunma Bakanlığı ile yaptığı 200 milyon dolarlık anlaşmaya yönelik öfkenin de sürdüğünü ortaya koydu. Bazı kullanıcılar, OpenAI’ı askerî kurumlar ve hükümetle ilişkilerinden duyulan rahatsızlığın farkında olduğu için çok daha apolitik bir alanda temsil edilen bir yaşam tarzı markasına dönüşmeye çalışmakla suçladı. 

ChatGPT’nin genç kullanıcıların intihar vakalarında rol oynadığına yönelik iddialarla da karşı karşıya olan şirketin, imajını toparlamaya çalıştığı öne sürüldü.

Bir adım geriden: Diğer yandan OpenAI’ın lüks etkinlikler düzenleyerek influencer’ları pazarlama stratejisine dahil etmesi aslında şaşırtıcı değil. Şubat ayında şirket, “ünlülerin dilinden anlayan isim” olarak tanınan Charles Porch’u ilk Küresel Yaratıcı İşbirliklerinden Sorumlu Başkan Yardımcısı olarak işe almıştı. 

• Porch, OpenAI’dan önce Instagram’da benzer bir görev yürütüyordu.

Duyurusunda işinin içerik üreticileriyle konuşarak “onlara en iyi şekilde hizmet edecek ürünleri nasıl geliştirebileceklerini anlamak” olacağını ifade eden Porch, insanların yapay zeka araçlarıyla nasıl bir ilişki kurduğunu daha iyi anlamak için farklı yaratıcı toplulukları dinleyeceği bir tura çıkmayı planladığını da açıklamıştı.

Geniş açı: Influencer’larla işbirliği yapan tek yapay zeka şirketi OpenAI olmadı. Daha önce Anthropic de Claude için influencer’ların davet edildiği bir akşam yemeği düzenlemişti. Benzer şekilde Microsoft da Şubat ayında bazı influencer’ları Copilot sponsorluğunda Super Bowl’a götürmüştü. 

Ancak OpenAI’ın influencer gezisi, rakiplerinden çok daha fazla tepki çekti. Üstelik olumsuz tepkilerin büyük bir bölümü gezinin kendisinden ziyade, OpenAI’a yöneldi. Uzmanlara göre bunun nedeni, şirketin üretken yapay zeka furyasını başlatan ilk büyük aktörlerden biri olması ve dolayısıyla sektöre yönelik eleştirilerle güçlü biçimde özdeşleştirilmesiydi. 

Öte yandan: OpenAI’ın düzenlediği gezinin amacı da dışarıdan bakıldığında oldukça belirsizdi. Etkinlikten şaşırtıcı derecede az içerik çıktığı için influencer’ların gezi sırasında tam olarak ne yaptığı anlaşılamadı. 

• Normal şartlarda bir influencer, bir marka tarafından düzenlenen bir geziye katıldığında otelden yemeklere kadar her ayrıntı, TikTok videolarına ve Instagram paylaşımlarına taşınırdı. OpenAI gezisinden paylaşılan içeriklerde ise ChatGPT’nin yeteneklerinden ziyade, verilen hediyeler ve göz alıcı mekanlar öne çıktı ve arzu uyandıran bir yaşam tarzı estetiği hakimdi. 

Perspektif: Paylaşımlardaki yaşam tarzı estetiği, yapay zeka sektörüne yönelik tepkiler büyüdükçe şirketlerin de kamuoyuyla iletişim kurma biçimlerini değiştirmeye başladığını ortaya koydu. Kullanıcılara kabaca “Yakında işiniz ortadan kalkacak” mesajı vermenin, sektöre güvenmelerini veya şirketlerin vizyonunu benimsemelerini sağlamak için iyi bir yöntem olmadığı açıkça anlaşıldı. Bunun yerine OpenAI ve Anthropic gibi şirketler, yapay zekaya daha insani bir yüz kazandırmaya çalışmaya başladı. 

• Üstelik gezinin zamanlaması da oldukça manidardı. OpenAI’ın Ohio’da bir veri merkezi inşa etmek üzere 500 milyar dolarlık bir anlaşmaya imza atmaya hazırlandığı bir dönemde yapay zeka odaklı veri merkezlerinin toplumsal ve çevresel etkileri kamuoyundaki tartışmaların merkezine yerleşirken doğayla iç içe bir influencer gezisi düzenlemesi, bilinçli bir strateji olarak yorumlandı.

Dolayısıyla tepkilerin hedefi, esasında influencer gezisi değil, bu pazarlama formatının toplumsal ve çevresel etkileri nedeniyle eleştirilen bir teknolojiye yönelik güven inşa etmek için kullanılmasıydı. Fakat yaşananlar, yapay zekaya insani bir yüz kazandırmanın sektörün yarattığı kaygıları ortadan kaldırmaya yetmediğini ortaya koydu. Bu kaygılar doğrudan ele alınmadığında yapay zekayı daha sempatik göstermeyi amaçlayan pazarlama hamleleri, şirketlerle kamuoyu arasındaki mesafeyi çok daha görünür kıldı.