Yılan hikayesi: Çin merkezli otomobil şirketlerinin Türkiye yatırımları ne oldu?

Bir yıl önce BYD Türkiye, Manisa’da fabrika kurmak için anlaşma yaptı. Chery ise Samsun’u gözüne kestirdi. Ancak daha sonra Manisa’da çalışmalar başlamadan sona erdi. Samsun’dan ise hiç ses çıkmadı. Öte yandan BYD yatırım yapacağını açıkladığı için Türkiye’de vergi avantajından yararlanıyordu. Peki yatırım tamamlanmazsa ne olacak? “Yılan hikayesi"ne dönen Türkiye'ye Çin yatırımları konusunda son gelişmeler...
Yılan hikayesi: Çin merkezli otomobil şirketlerinin Türkiye yatırımları ne oldu?

17 Kasım - DenizBank - Pareto
DenizBank ile birlikte

DenizBank, özel bankacılık hizmetleriyle her an yanınızda

Finansal hedefleri ayrıcalıklarla değerlendirmek için size özel bankacılık hizmetleri özel bankacılık şubelerinde. DenizBank Özel Bankacılık, müşterilerinin finansal hedeflerini gerçekleştirebilmeleri, birikimlerini hem yurtiçi hem de yurt…

Daha fazlasını öğren →

Pareto

Pareto

İş dünyasından içgörü, sektör analizleri ve gelecek öngörüleri her pazartesi ve perşembe e-posta kutunuzda.

Geçen ay Chery’nin davetlisi olarak şirketin genel merkezinin bulunduğu Wuhu’da 9 gün geçirdim. Bölgede yalnızca Chery’yi değil, Çin’in tüm otomotiv sektörünü gözlemleme ve hatta Chery ve BYD yöneticileriyle görüşme fırsatı buldum. Bu görüşmeler, elbette Türkiye’de “yılan hikayesine” dönen Çin yatırımları konusunda da bana taze içgörüler sundu. 

Bir adım geriden: Önce kısa bir geçmişe dönelim. Bir yıl önce BYD Türkiye, Manisa’da fabrika kurmak için anlaşma yaptı. Chery ise Samsun’u gözüne kestirdi. Her iki markanın yöneticileri de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile fotoğraf çektirip bu ilk adımı belgelemiş oldu. Ancak daha sonra Manisa’da çalışmalar başlamadan sona erdi. Samsun’dan ise hiç ses çıkmadı.

Esasında yatırımların durmasında Türkiye’nin ve Türkiye’de faaliyet gösteren şirketlerin hiçbir etkisi yok. Çin’deki söylentiler, Çin hükümetinin yurt dışındaki herhangi bir yatırıma izin vermediği yönünde. Yalnızca Türkiye değil, Avrupa için de aynı karar söz konusu. 

Bilindiği üzere Çin’de hükümet, tüm otomotiv sektörünü yakından takip ediyor ve yönlendiriyor. Chery, zaten tıpkı bizdeki Togg gibi devlet destekli bir marka. BYD de yatırım için devletten izin almak zorunda. Hâl böyle olunca BYD’nin de Chery’nin de Türkiye ile yaptığı yatırım anlaşmaları şu anda donmuş vaziyette. Yani 2026’ya yönelik yatırım kararı Pekin’in iki dudağı arasında. 

Akıllardaki esas soru ise şu: BYD yatırım yapacağını açıkladığı için Türkiye’de vergi avantajından yararlanıyordu. Peki yatırım tamamlanmazsa ne olacak?

Eğer BYD, Türkiye’de yatırım yapmaktan vazgeçerse anlaşmadaki cezayı ödemek zorunda. Çünkü bu madde anlaşmada yer alıyor. Cezanın tutarı henüz bilinmiyor ama az olmayacağı da ortada. Her iki marka için de yatırım kararı olumlu veya olumsuz yönde açıklanacak. Bu arada tabii ki iki marka, Türkiye’deki yoğun rekabetini de sürdürecek.

BYD ve Chery’nin Türkiye’deki sessiz oyunu 

Türkiye otomotiv pazarı, son iki yılda öyle bir ivme kazandı ki adeta sektörde kartlar yeniden dağıtılıyor. Bu yeni oyunun en güçlü hamlelerini ise BYD ve Chery yapıyor. İki marka, bir yandan showroom’larında satış rekorları kırarken diğer yandan bu markalara yönelik “Türkiye’de fabrika kurulacak mı?” sorusu hâlâ net bir yanıt bulabilmiş değil. 

  • 2024’ün ilk yarısında hem BYD hem Chery cephesinde Türkiye’de üretim planları neredeyse tamamen olgunlaşmıştı. Hatta bazı kaynaklar, “Artık imza masası kuruluyor” diyordu. Fakat Pekin, Çin’deki üreticilerin yurt dışındaki büyük ölçekli yatırımlarına karşı temkinli bir fren yaptı.

Bu frenin nedeni ise Çin ve Avrupa Birliği (AB) arasında elektrikli araçlar konusunda yükselen ticaret gerilimiydi. Avrupa, Çin’den ithal edilen elektrikli otomobillere yönelik bir anti-damping soruşturması başlattı. Çin hükümeti de elbette bu süreci yakından izliyor. Böyle bir ortamda hükümetin yeni bir “büyük üretim üssü” kararını ağırdan alması bence sürpriz değil. 

Önemli ayrıntı: Altını çizmekte fayda var ki ne BYD ne Chery, Türkiye yatırımını rafa kaldırdı. Her iki marka da Türkiye’yi stratejik bir pazar olarak görmeye devam ediyor. Sadece zamanlamanın yeniden hesaplandığı bir dönemden geçiyoruz.

Sahada durum: Rekabet çoktan başladı 

Yatırımın nihai sonucu beklenirken showroom’lar boş durmadı. Yalnızca 10 aylık satış sonuçları bile iki markanın Türkiye’de nasıl hızla yer edindiğini gösteriyor. Chery, Türkiye’de özellikle SUV ağırlıklı model tercihleri, yüksek oturma pozisyonu ve geniş iç hacim sunan araçlar ve rekabetçi fiyatlar üzerine kurduğu stratejiyle çok geniş bir kullanıcı kitlesine ulaştı. Tiggo ve Omoda ailesi, pazardaki rahat ve ulaşılabilir SUV modeli boşluğunu doldurdu.

BYD ise başka bir yol seçti ve “Biz teknoloji markasıyız” dedi. Bataryayı, motoru ve güç elektroniğini kendisi üreten marka, elektrikli araç pazarına mühendislik odaklı bir kimlik kattı. Atto 3 ve Dolphin gibi modeller, günlük yaşam, düşük işletme maliyeti ve sade teknoloji üçlüsünü biraraya getiren formülü iyi yakaladı. Şirket ayrıca, yakın zamanda hayata geçirdiği bir basın toplantısında Sealion 7 ve Atto 2’yi de Türkiye’ye getireceğini açıkladı. 

Kısacası Chery, fiyat-performans ve konfor üzerinden ilerlerken BYD, bir verimlilik ve teknoloji hikayesi anlatıyor. Bu iki farklı yaklaşım, pazarın iki farklı beklentisini aynı anda besliyor.

Kazanan şimdilik tüketici 

Bu rekabetin en görünür sonucu, fiyatların esnemesi, kampanyaların çoğalması ve yerleşik markaların ürün stratejilerini gözden geçirmek zorunda kalması oldu. Türkiye’de otomobil alanlar için belki de son yılların en avantajlı dönemlerinden biri yaşanıyor. 

2026 yaklaşırken Çin-AB ticaret ilişkilerinin seyri ve Türkiye’nin yerli üretimdeki teşvik mekanizmalarının çerçevesi netleşirse BYD ve Chery’nin yatırım sürecinin yeniden hızlanması bekleniyor. Aksi takdirde ise markalar, ithalat ve güçlü bayi ile servis yapılanması ekseninde yoluna devam edecek. 

Ama BYD ve Chery’nin bu pazara “uğramaya” gelmediği artık netleşmiş oldu. Bu pazar, iki markanın da planlarının merkezinde. BYD’nin hem Ekim ayında hem de yılın ilk 10 aylık döneminde bariz bir satış başarısı var. 

  • Alınan teşvikin de bu başarıdaki payı büyük. Şirket, teşvikler sayesinde daha uygun fiyatlandırma yapabiliyor ve aylardır bazı modelleri hiç zam yapmadan satabiliyor. 

BYD iddialı geliyor

BYD Türkiye Genel Müdürü İsmail Ergun da geçen haftaki basın toplantısında Türkiye pazarında büyümeye yönelik kararlılıklarını şu şekilde ifade etmişti: 

“BYD olarak Türkiye’de kısa sürede geniş bir model yelpazesine ulaştık. Bu yeni modellerin de eklenmesiyle birlikte ürün sayımız 9’a yükseliyor. Her biri kendi segmentinde güçlü bir alternatif oluşturan bu modellerle Türkiye pazarında büyümeye devam edeceğiz. 

Çin’de meydana gelen Ragasa Tayfunu nedeniyle gemi sevkiyatlarında geçici bir aksama yaşadık. Bu süreçte elimizdeki stoklarla ilerledik. Önümüzdeki iki ayda yeni modellerimizin gelişiyle birlikte bekleyen müşteri taleplerini hızla karşılayabileceğiz. Kasım ayında müşterilerimize bir teşekkür niteliğinde özel bir dönem yaşatmak istedik. Bu kapsamda fiyatlarımıza zam yapmadık; hatta bazı modellerde fiyatlar geri geldi. Özellikle Seal U DM-i modelimizin fiyatını tam 6 aydır sabit tutuyoruz. Dolphin, Seal ve Han modellerimizde de kredi kampanyaları ve avantajlı finansman seçenekleri sunuyoruz.”

BYD’nin Türkiye’de yeni enerjili araç pazarının lideri olduğunu vurgulayan Ergun ayrıca, “BYD Türkiye olarak, yeni enerjili araç ve şarj edilebilir hibrit otomobil pazarında lider konumda bulunurken elektrikli otomobil pazarında da ilk 3 içerisinde yer alıyoruz” dedi. Ocak-Ekim ayları arasına ilişkin binek otomotiv pazarı verilerine göre BYD’nin Türkiye’nin en hızlı büyüyen markası olduğuna dikkat çeken Ergun, Türkiye’de şarj edilebilir hibrit araç teknolojisini BYD’nin erişilebilir hâle getirdiğini belirtti. 

BYD’nin hem dünya genelinde hem de Avrupa ve Türkiye’deki büyümesini hız kesmeden sürdürdüğünü ifade eden Ergun, markanın bugüne kadar 14 milyon yeni enerjili araç üreten ilk şirket olduğunu da sözlerine ekledi. 

‘Türkiye elektrikli araç pazarı her geçen gün daha da büyüyor’ 

Türkiye otomotiv pazarına ilişkin görüşlerini de paylaşan Ergun, sözlerini şöyle tamamladı: 

“Türkiye pazarı, elektriklileştirme sürecinde Avrupa’ya kıyasla daha hızlı ilerliyor. Geçtiğimiz yılı yaklaşık 100 bin adet seviyesinde tamamlayan elektrikli otomobil pazarı, bu yıl iki kat büyüyerek 200 bin civarında kapanacak gibi görünüyor. Binek otomobiller içinde elektrikli araçların payı %17-18 seviyelerine ulaştı. Bu eğilimin önümüzdeki dönemde de devam etmesini bekliyoruz. BYD’nin sunduğu ileri teknoloji ve geniş ürün gamıyla Türkiye’de elektrikli araç pazarının büyümesine ve dönüşümüne önemli katkılar sağladık.” 

Hikâyeyi paylaşmak için:

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

Pareto

Pareto

İş dünyasından içgörü, sektör analizleri ve gelecek öngörüleri her pazartesi ve perşembe e-posta kutunuzda.

NEREDE YAYIMLANDI?

ParetoPareto
∙

BÜLTEN SAYISI

🚘 Çin yatırımları, AB’de maaş ortalaması

AB’de maaş ortalaması, yıllık bazda %5,2 artarak 39 bin avroyu aştı. ABD’de Starbucks’ın 1000’den fazla baristası greve gitme kararı aldı. Verizon’ın 15 bin çalışanını işten çıkaracağı bildirildi. Pfizer, Metsera satın alımını tamamladı.

17 Kas 2025

DenizBank ile birlikte
🚘 Çin yatırımları, AB’de maaş ortalaması

YAZARLAR

Ahmet Çelik

Ahmet Çelik

Otomobil Gazetesi ve OtoDergi’de yazar.

Pareto

Pareto

İş dünyasından içgörü, sektör analizleri ve gelecek öngörüleri her pazartesi ve perşembe e-posta kutunuzda.

İLGİLİ OKUMALAR

ParetoPareto
∙

HİKAYE

Seveso Direktifi uygulansaydı Aliağa’da felaket önlenebilir miydi?

Aliağa'da HABAŞ Demir Çelik Fabrikası'nda 19 işçinin hayatını kaybettiği patlama, büyük endüstriyel kazaların önlenmesine yönelik Seveso Direktifi'ni yeniden gündeme taşıdı. HABAŞ'ın kendi kamu bilgilendirme belgesinde Aliağa Şubesi'ni Seveso kapsamında üst seviyeli kuruluş olarak tanımlaması, güvenlik raporlarının, risk analizlerinin ve denetim mekanizmalarının sahada ne ölçüde işlediği sorusunun da sorulmasına neden oldu. Facia mevzuata uyumla işçilerin gerçek güvenliği arasındaki farkın sorgulanmasını da beraberinde getirdi.

Pelin Cengiz

·

16 Kas 2026

Seveso Direktifi uygulansaydı Aliağa’da felaket önlenebilir miydi?
ParetoPareto
∙

HİKAYE

NVIDIA’da casusluk krizi: Çip devi ‘kilit adam’ riskinden kaçabilecek mi?

NVIDIA’nın kurucu CEO’su Jensen Huang’ın, Çin istihbaratıyla bağlantılı olduğu öne sürülen iş insanı Alice Huang ile ilişkisi hakkındaki inceleme sürerken şirket içinden bir yöneticiyle de evlilik dışı ilişki yaşadığı iddia edildi. Yönetim kurulunun Huang’ın geleceğini görüştüğüne ilişkin haberler, çip devinin kurucusuna bağımlılığını yeniden gündeme taşıdı.

Doğa Yurduneri

·

11 Kas 2026

NVIDIA’da casusluk krizi: Çip devi ‘kilit adam’ riskinden kaçabilecek mi?
ParetoPareto
∙

HİKAYE

Uludağ İçecek, Malatya yatırımını COP31’de paylaştı: Yeni tesiste ne hedefleniyor?

Uludağ İçecek, Malatya’da yıllık yaklaşık 140 milyon litre üretim kapasitesi ve 110’un üzerinde doğrudan istihdam hedefliyor. EBRD’nin finansman sağladığı yatırımda enerji ve su verimliliği öne çıkıyor.

11 Kas 2026

Uludağ İçecek, Malatya yatırımını COP31’de paylaştı: Yeni tesiste ne hedefleniyor?
ParetoPareto
∙

HİKAYE

Otomotivde 2026’nın özeti: Büyük beklentiler neden karşılık bulmuyor?

2026 başında yöneticiler, her yıl olduğu gibi yine “Geçen yıl iyi geçti ama seneye işimiz çok zor” demeçlerini verdiklerinde bu açıklamalar, pek ciddiye alınmamıştı. Kasım ayına gelindiğinde ise ne yazık ki o açıklamaların doğru olduğu ortaya çıktı. Ekim ayında satışlar %31 düşerken yılın ilk 10 ayında 160 bin daha az araç satıldı.

Ahmet Çelik

·

10 Kas 2026

Otomotivde 2026’nın özeti: Büyük beklentiler neden karşılık bulmuyor?
ParetoPareto
∙

HİKAYE

Etki Alanı #2 | Novak Djokovic: Başlangıç çizgisini eşitlemek

Bir insanın başarıya nasıl ulaştığını anlatan çok hikaye var. Peki ya sonra? Kazandığı parayı, şöhreti ve söz hakkını ne için kullanıyor? “Etki Alanı” yazı dizisinin ikinci yazısında Novak Djokovic var.

Zeynep Erdoğan

·

10 Kas 2026

Etki Alanı #2 | Novak Djokovic: Başlangıç çizgisini eşitlemek