Yılın son finansal istikrar raporu

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) yılın ikinci ve son finansal istikrar raporunu yayımladı.

Makro görünüm 

Raporda, Para Politikası Kurulu (PPK) karar metinlerinde de vurgulanan küresel durgunluk eğilimine vurgu yapılırken merkez para otoritelerinin bu durumla mücadele etmek için farklı stratejiler benimsediği ifade ediliyor. 

Artan faiz oranlarının gelişen ülke piyasalarına yönelik sermaye girişlerini baskıladığının ifade edildiği metinde küresel ekonomik görünümdeki durgunluk beklentilerine karşın enflasyon oranlarındaki yüksek seyrin devam ettiğini hatırlatılıyor. Bu noktada, tahıl anlaşması ve benzeri uygulamaların jepolitik risklerin ekonomik görünüm üzerindeki baskıyı sınırladığı ifade ediliyor. 

Salgın döneminin ekonomik aktivite üzerindeki etkilerinin dengelenmesi adına atılan adımların kamu borçluluğu üzerindeki olumsuz etkisinin de vurgulandığı değerlendirmede, küresel kırılganlığın bir mayıs ayında yayımlanan bir önceki rapora göre arttığı ifade ediliyor. 

Yurt içi değerlendirme bölümünde, büyüme görünümümün de üçüncü çeyrekte yavaşlama işaretleri gösterdiği ifade belirtiliyor.

Metinde, cari işlemler dengesindeki bozulma önceki yorumlara paralel olarak ihracattaki ivme kaybı ve enerji fiyatlarına bağlanıyor. Cari açığın finansmanın da ağırlıklı olarak banka dışı özel sektör borçlanması ve yurt dışı yerleşiklerin mevduat hacimleri ile finanse edildiği ifade ediliyor. 

Enflasyon görünümüne dair yorum da yine önceki değerlendirmelere paralel. Metinde konu ile ilgili olarak, “enflasyonda yakın dönemde gözlenen yükselişte, enerji maliyeti artışlarının gecikmeli ve dolaylı etkileri, ekonomik temellerle uyumsuz fiyatlama oluşumları ile küresel enerji, gıda ve tarımsal emtia fiyatlarındaki artışların oluşturduğu güçlü negatif arz şokları etkili olmaktadır” ifadesi yer alıyor. 

Bunun yanında, güçlü işgücü piyasası, vergi gelirlerindeki artış ile korunan bütçe disiplini ve  reel sektörün olumlu seyreden likidite performansı da vurgulanan diğer unsurlar olarak öne çıkıyor. 

Hanehalkı 

Raporda, ülkemizin hanehalkı borçluluğunun 10 çeyrektir azalmaya devam ettiği ve mevcut seviyenin emsal ülkelere kıyasla çok düşük seyrettiği ifade ediliyor. Hanehalkının finansal varlıklarındaki güçlü artışın liralaşma stratejisine uygun olarak seyrettiği ifade edilen metinde mevduat harici varlıklara gösterilen talep olumlu olarak değerlendiriliyor. 

Devreye alınan önlemlerin, borçlu kişi sayısını azalttığı, kişi başı borç hacmindeki artışın enflasyonun altında kaldığı ve borç ödeme performansının çok güçlü olduğu da metinde yer verilen diğer değerlendirmeler arasında yer alıyor. 

Raporun hanehalkı bölümünde kredi kullanım detayları, dolarizasyon eğilimi ve varlık dağılımlarında dair başka bir çok detaya yer verilmiş durumda

Finansal kesim 

Raporda, bankacılık sektörünün aktif kalitesinin tarihin en güçlü seviyesinde olduğuna vurgu yapılırken, yabancı para cinsinden borçluluğun azalması ve likidite tamponlarının güçlenmesinin risk azaltıcı etkileri sıralanıyor. 

Banka bilançolarındaki TL kredi büyümesinin TL mevduat hacmindeki artışın gerisinde olması da liralaşma stratejisinin olumlu bir sonucu olarak ifade edilmiş durumda. Burada, bankaların TL aktiflerinin ortalama vadelerinin uzun vadeli ve sabit faizli menkul kıymetlere yönlendirilmesinin de hem vade hem de faiz riski açısından olumlu olarak değerlendirilmiş. 

Sektörün gündemden düşmeyen yüksek kârlılığının ise sermaye yeterliliğini desteklemesi son derece olumlu bir unsur olarak vurgulanıyor. Burada, sermaye tamponlarının stres dönemlerinde gereken likiditeyi karşılaması ve olası zararları karşılayabilmesinin önemi bir kez daha hatırlatılıyor. 

Kredi büyümesinin planladığı ve yönlendirildiği şekilde devam ettiği, toplam hacimdeki hızlanmanın azaldığının ifade edildiği metinde TL ticari kredi talebinde şirketlerin işletme sermayesi ve stok yatırımlarının ana güdüler olduğu ifade ediliyor. Burada, sabit yatırımlar kaynaklı kredi talebindeki azalma ise uzun vadeli büyüme eğilimine etkisi açısından önemli. Krediler tarafında, faiz oranlarının da düzenlemelerle birlikte düşmeye başladığı ifade edilen diğer bir unsur. 

Kredi riski gelişmeleri bölümünde ise düşen tahsili gecikmiş oranına vurgu yapılıyor. Sorunlu alacaklardan yapılan tahsilat performansının genel ortalamanın üzerinde seyrettiği, yakın izleme hacmindeki düşüş ve bu eğilimin genele yayılması olumlu birer unsur olarak vurgulanmış durumda. 

Sendikasyon kredilerindeki maliyet artışları ve yenileme oranındaki düşüş de raporda kendine yer bulmuş durumda. Bunun sebebi de bankaların maliyet yönetim stratejileri ile açıklanıyor.