Erkek ile ilgili hikayeler

Babalar Günü'ne ilk burun kıvıranlar, onu "fazla yumuşak" bulan erkeklerdi. Aradan bir asır geçti; elimizdeki bütün o kitaplar ve filmler, baba denen figürün sertliğiyle değil, hep ertelediği şefkatiyle hatırlandığını gösteriyor. Kuşaktan kuşağa aktarılan travmaları, söylenmemiş sözleri ve yarım kalmış yakınlıkları anlatan yönetmen Joachim Trier bunu tek cümleye sığdırıyor: “Şefkat yeni punk’tır.”

Sıradan anların, sıradan başarıların ve sıradan kaybedenlerin hikayeleri, kültür ürünlerinin dışında bırakılıyor belki ama bu hikayelerden sızan neşe ve hüzün de kaydırılan ekranların arasında anlatılmaya devam ediyor. İddiasız erkeklik akımı, erkekliğin kültürel kodlarına işlenen kalıpları ters yüz ederken dram ile ironi arasında yeni bir dil kuruyor ve hatta bir zihniyet dönüşümü ihtimaline de kapı aralıyor.

İnsan dediğimizde zihnimizde beliren figür çoğu zaman erkektir. Bu tesadüf değil; erkeği “ölçü”, kadını ise o ölçünün istisnası sayan yerleşik bir bakışın sonucu. 8 Mart vesilesiyle bu görünmez varsayılanları konuşuyoruz: Veride, dilde, teknolojide ve edebiyatta “normal” dediğimiz, gerçekten kimin normu?

Erkeklikleri zarar vermeyen özelliklerle, bastırmayan ve bastırılmayan rollerle ve çok boyutlu kimliklerle nasıl düşünebiliriz?

Erkeklikler deyince erkekleri mi kastediyoruz? Hangisiyle derdimiz? Hangisinden konuşuyoruz? Hangisini eleştiriyoruz? Kimse alınmadan, erkolar da kapatılmadan önce tanımlarımızı yapalım.

42. İstanbul Film Festivali'nde Super-8 Yılları belgeseli ve Annie Ernaux söyleşisinden notlar.