<p dir="ltr" fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;">Yeni Rakı Global’in 25 Nisan'da "O gün geldiğinde böyle kutlayacağız. Birbirimize sarılıp yeniden başlayacağız." sloganıyla paylaştığı reklam filminin ardından seçim göndermesi tartışmaları yaşanırken herkesin aklına reklamlar başta olmak üzere alkollü içeceklere dair alınan yasaklar geldi. Önce rakının, ardından genel çerçevede alkollü içecek sektörünün son 15 yılını kuş bakışı inceliyoruz.&nbsp;</p><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;"><strong fr-original-style="" style="font-weight: 700; box-sizing: border-box;"><em fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Rakının önlemez yükselişi</em></strong></h2><p dir="ltr" fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;">Türkiye Gıda ve İçecek Sanayii Dernekleri Federasyonu’nun yayımladığı 2023 Yılına Doğru Alkollü İçki Sektörü isimli <a fr-original-style="" href="https://www.tgdf.org.tr/wp-content/uploads/2022/01/TGDF-2023-yilina-dogru-alkollu-icki-sektoru.pdf" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">rapor</a>a göre rakı üretimi son 15 yılda %60’dan fazla oranla 46 milyon litreden 31 milyon litreye geriledi. Üretilen toplam rakının sadece %9,8'ine denk gelen rakı ihracatıysa son 15 yılda 2,1 milyon litreden 3,3 milyon litreye kadar çıkabildi. Rakı üretimindeki daralma suma için gereken kuru üzüm üretimine de etki etti. 2007’den sonra kuru üzüm ekim alanlarında başlayan daralmayla 2004’te 1,5 milyon dekarlık kuru üzüm alanı 2022’de 1,28 milyon dekar oldu.&nbsp;</p><p dir="ltr" fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;">Alkollü içeceklere gelen zamlarda bayrak tutan pozisyondaki rakının yıllar içinde fiyat değişimi de incelemeye değer: 2002’de 70’lik rakının fiyatı 8,25 lira civarındayken son 20 yılda %2000 artarak 255 liraya ulaştı. 2002 yılında alkollü içecekler ÖTV tahsilatının toplam vergi gelirleri içindeki payı %5,4 iken 2021 yılında %19,6’ya yükseldi. Şu anda rakı fiyatının %296’sı vergilerden oluşuyor.</p><p dir="ltr" fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;">Diğer yandan yılda iki kez gelen Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) zammından dolayı artan fiyatlarla kaçak üretim her geçen yıl artış gösteriyor. Sadece 2019 yılında 796 bin litre kaçak içki ele geçirildi çok sayıda insan hayatını kaybetti. Son 14 yılda alkollü içeceklerden devletin elde ettiği ÖTV geliri 116 milyar liradan fazlayken kaçak üretim sebebiyle 3 milyar liraya yakın vergi kaybedildi.</p><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;"><strong fr-original-style="" style="font-weight: 700; box-sizing: border-box;"><em fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Son 15 yılda alınan kararlar</em></strong></h2><p dir="ltr" fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;">Son 15 yılda Türkiye'de sektöre yönelik alınan kararlar; torba yasadan çıkanlar, yılda 2 kez gelen ÖTV zamları, reklam yasakları ve sınırlandırmalar, her ne kadar yalnızca alkollü içecek endüstrisini değil; buna bağlı olarak restorancılık, gastroturizm, tarım ve katma değerli ürün kategorisini de dolaylı olarak ve kimi zaman doğrudan etkiliyor. Bu sebeple konuyu yalnızca yaşam tarzına müdahale ya da kısıtlamalar olarak görmek de yeterli değil. Alkollü içecekler sektörü sunduklarıyla gastronomik deneyimin bir parçası olmasının ötesinde Türkiye’nin tarımsal hammaddesini oldukça yüksek katma değerli bir ürüne dönüştürdüğünü hatırlatmak gerekiyor. Bunun ötesinde hâlihazırdaki vergilendirme sistemiyle de devlet adına önemli bir gelir kaynağı. Tarladan kadehe yaratılan değer zincirinin devamlılığında her yıl binlerce çiftçinin anasondan şerbetçiotuna, üzümden arpaya yoğun emeği söz konusu. Kadehtekinin nereden geldiğini göz ardı ettiğimiz noktada hiçbir alkollü içeceğin bugün şişede durduğu gibi durmayacağını anımsamak elzem. Dolayısıyla konuyu tüketici-kurumsal üretici ikiliğinden çıkarılması ve sektörde faaliyet gösteren firmaların koşullarıyla birlikte tarımsal üretim tarafının da en az onun kadar gelişmesi ve destek görmesi gerekiyor.</p><div data-qa="slack_kit_scrollbar" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;"><div data-qa="slack_kit_list" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;"><div data-item-key="1683287403.722059" data-qa="virtual-list-item" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;" tabindex="0"><div data-qa="message_container" data-qa-placeholder="false" data-qa-unprocessed="false" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;"><div data-qa-hover="true" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;"><div data-qa="message_content" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;"><div data-qa="message-text" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;"><div data-qa="block-kit-renderer" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;"><div dir="auto" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;"><b data-stringify-type="bold" fr-original-style="" style="font-weight: bolder; box-sizing: border-box;"><i data-stringify-type="italic" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Son olarak 2011'den beri alınan kararlara bakacak olursak:</i></b></div></div></div></div></div></div></div></div></div><ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">7 Ocak 2011 tarihli <a fr-original-style="" href="https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2017/08/20170804-1.htm" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">yönetmelik</a>le alkollü içeceklere dair çeşitli yasaklar yayımlandı. Reklam yasağı maddesi gereğince Efes Pilsen Spor Kulübü’nün adı 29 Haziran 2011’de Anadolu Efes Spor Kulübü olarak değiştirildi. 2012 Eylül’den itibaren Yükseköğretim Kurulu tarafından üniversite kampüslerindeki sosyal alanlarda içki satışı yasaklandı.</li></ul><ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">31 Mayıs 2012’de <a fr-original-style="" href="https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.4760.pdf" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Özel Tüketim Vergi Kanunu</a>’na getirilen bazı düzenlemelerle alkollü içeceklerdeki vergi tutarına Ocak ve Temmuz aylarında olmak üzere yılda 2 kez enflasyon oranında zam geliyor.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">24 Mayıs 2013’te getirilen alkollü içeceklere dair reklam ve promosyon yasaklarını kapsayan <a fr-original-style="" href="https://archive.is/emRyU" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">torba yasa</a> 11 Haziran 2013’te yürürlüğe girdi. Bu kapsamda; 22.00-06.00 saatleri arasında perakende alkollü içki satışı yasaklandı. Alkollü içeceklerin yanında hediye verilen logolu ürünler yasaklandı. Alkollü mekanların ve tekel bayiilerin tabelalarındaki reklamlar kaldırıldı. Televizyon, dizi, film ve müzik kliplerinde alkollü içecek görüntüsü yasaklandı.&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Aralık 2017’de Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı’na bağlanan Tütün ve Alkol Piyasası Denetleme Kurulu (TAPDK) tarafından 2015’te getirilen <a fr-original-style="" href="https://sputniknews.com.tr/20151105/yilbasi-tapdk-alkol-tutun-1018828487.html#:~:text=Abone%20ol-,T%C3%BCt%C3%BCn%20ve%20Alkol%20Piyasas%C4%B1%20D%C3%BCzenleme%20Kurumu%20(TAPDK)%20karar%C4%B1na%20g%C3%B6re%2C,mamulleri%20ve%20alkoll%C3%BC%20i%C3%A7ecekler%20olmayacak." style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">yasak</a> sebebiyle yılbaşı sepetlerinde alkollü içeceğe yer verilmiyor.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">2 Şubat 2023’te <a fr-original-style="" href="https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2023/02/20230202-2.htm" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Resmî Gazete</a>’de yayımlanan yönetmelikte yapılan değişikliklere göre 5 cl’den küçük ambalaj hacmine sahip alkollü içeceklerle bira hariç 300 cl’den büyük ambalaj hacmine sahip alkollü içecekler ithal edilemeyecek, üretilemeyecek ve piyasaya arz edilemeyecek.</li></ul>

apéro

Torba yasadan çıkan yasaklar, düzenlemelerle gelen vergiler.

Kuş bakışı: Türkiye'de alkollü içeceklerin son 15 yılı

Bu yazı İngilize olsa sürmanşeti “London’s Mangal II makes Turkish food cool again.” olurdu.

Hakiki Londralı modern bir restoran: Mangal II

<p fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><em fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Michelin Rehberi</em>, İstanbul'a geliyor — dünyanın en önde gelen yemek değerlendirme organizasyonu, 37 coğrafyasına son eklemesi için İstanbul'u seçti. Michelin, rehberinde restoranlara bahşettiği yıldızları İstanbul için 2022'nin ekim ayında verecek.</p><p fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;">Bunun Türkiye için anlamı büyük. Michelin yıldızları ve rehberinde yer alan öneriler yerli ve yabancı restoran misafirleri için önemli bir kıstas. Ne kadar rehber son yıllarda prestij kaybetse, rekabet karşısında zayıflasa ve Kore'deki paralı danışmanlık ithamı gibi skandallarla boğuşsa da hâlâ başka rehber şirketlerden, Google aramalarından veya gezmeyi seven ama yemesini bilmeyen dostların önerilerinden fersah fersah öte bir kalite damgası.&nbsp;</p><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;"><strong fr-original-style="" style="font-weight: 700; box-sizing: border-box;">Ekonomik getiri</strong></h2><p fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;">Bu kalite damgasının en büyük getirisi tabii ki ekonomik olacak. Turizme muhtemel etkisi şimdiden Turizm ve Kültür Bakanı tarafından kıvançla dile getirildi. Turist kapanları, ucuz oryantalist mekânlar ve nargile kafeler İstanbul gastronomik sahnesinden yakın zamanda ayrılmayacak. Fakat sayıları artacak turistlerin gastroturizm için seyahat eden, katma değeri yüksek deneyimler peşinde olan, turizm bakanlıkları tarafından arzulanan turistler olacağı kuvvetle muhtemel. Beraberinde getirdikleri dövizleri bırakacakları yerleri de rehber sayesinde daha kolay bulacakları da kesin.</p><p fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;">Kolaylığın ötesinde yabancı misafirler için yüksek değer üreten restoranlar daha albenili hâle gelecek. Michelin Rehberi, sadece bir ödül mekanizması değil, aynı zamanda gastroturizm motivasyonu. Nadir ve İstanbul'un durumunda mümkünatı düşük de olsa üç yıldız alan bir mekân, <em fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">"Sadece bu restoranda yemek için bu ülkeye gidilir,"</em> anlamına geliyor. Yemek düşkünleri için harekete geçirici olduğu bariz bir değerlendirme sistemi.&nbsp;</p><p fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2022/3/2/1650967907195.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.71" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"></p><p fr-original-style="text-align: center;" style="text-align: center; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><em fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İllüstrasyon: <a fr-original-style="" href="https://guide.michelin.com/kr/en/article/features/history-michelin-guide" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Michelin Guide</a></em></p><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom-style: none; clear: both; -webkit-user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;"><strong fr-original-style="" style="font-weight: 700; box-sizing: border-box;">İstanbul'da yıldız almaya müsait restoranlar</strong></h2><p fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;">Peki İstanbul dünya sahnesinde nasıl bir konumda? Ne kadar yıldız almaya müsait restoranı var? Yıldız verilmesinde esas kriterler ürün kalitesi, teknik beceri, şefin kendisini yemeğe yansıtmış olması, fiyat/performans ve istikrar, benim deneyimimde, İstanbul'da nadiren karşılaşılan özellikler — hele de Michelin'in <em fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">fine-dining</em> odaklı, şaşalı perspektifinde.&nbsp;</p><p fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;">Ürün kalitesi, özellikle son dönemdeki gıda enflasyonu, yıllardır süregelen kötü tarım uygulamaları ve tüketici nezdinde üründen ziyade biçime verilen önemle yerlerde. Şef restoranlarının sayısı bir elin parmakları kadar. Bunlar arasında da teknik beceri ve ürünü işleme tecrübesi yüksek olanlar muallak. İstikrar desek, istikrarı sadece istikrarsızlıkta gösteren bir ülkede lezzet sürdürülebilirliği aramak da bulunduğumuz dönemde abesle iştigal. Fiyat/performans, liranın değer kaybetmesiyle belki de yabancı misafirler için artı hanemize yazılacağı kesin tek kıstas.&nbsp;</p><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;"><strong fr-original-style="" style="font-weight: 700; box-sizing: border-box;">Kültürel elitizm eleştirileri</strong></h2><p fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><em fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Michelin Rehberi</em>, hâlihazırda kültürel elitizm oklarının hedefi. Gastronomiyi Fransız <em fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">haute-cuisine&nbsp;</em>(yüksek mutfak) bakış açısından ele alışıyla başka ülkelerin ve özellikle küresel Batı'nın dışındaki ülkelerin mutfaklarına yaklaşımının kusurlu ve eksik olduğu sık dile gelen eleştirilerden. Nobel Edebiyat Ödülü'nün Batı diline uygun kültürel anlatımları yeğlemesi gibi, Michelin de yerelin yerel şekilde değil kendi bakış açılarından tanımlanmış global bir anlayışa uygun hâlini değere layık buluyor.&nbsp;</p><p fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><strong fr-original-style="" style="font-weight: 700; box-sizing: border-box;">Olası senaryo:</strong> Lokal ürünlere ve lezzetlere eğilim gösterme çabası olsa dahi <em fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Rehber</em>’in İstanbul’dan dâhil edeceği restoranlar yüksek ihtimalle menülerinde Batı’ya yönelik teknik ve biçimleri ön plana çıkaran yerler olacak. <em fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Rehber</em>’in ekonomik başarıya aç bir ülkede ekonomik başarı getirme potansiyeli bir şef neslinin de haritalarını bu yöntemlere doğru tekrar çizecek.</p><p fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2022/3/2/1650978547398.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.79" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"></p><p fr-original-style="text-align: center;" style="text-align: center; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><em fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Fotoğraf: Michelin Guide</em></p><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom-style: none; clear: both; -webkit-user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><p fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><em fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Michelin Rehberi</em>'nin yıldız dışında Bib Gourmand damgası verme veya basitçe restorana rehberde yer vererek önerme ihtimalleri de mevcut. Yıldız ödülü, bunlara göre nadir. Tahminim iki veya üç restoranın birer yıldız alacağı ve daha geleneksel mutfakların, şık meyhanelerin ve Türkiye mutfağını tabaklarına özenli (ve Batı'ya uygun) şekilde yansıtan lokantaların rehberde yıldızsız şekilde yer alacağı yönünde. Temennim, bu restoranlar arasında özenle özentiyi karıştırmayan, hikâyecilikten ziyade emekçiliğe yakın olanların ağırlıklı yer alması.&nbsp;</p><p fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;">Karanlık bir gökyüzü nasıl birkaç yıldızla aydınlanmıyorsa Türkiye gastronomisi de şehre inecek bu yıldızlarla yolunu bulmayacak. Hatta yanlış yıldızları pusula bellerse yolunu şaşırması da olası.</p><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;"><strong fr-original-style="" style="font-weight: 700; box-sizing: border-box;">Daha fazlası:</strong></h2><ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Birbirimizi kutlayıp gelecek turistler için sevindiğimiz köşe yazılarına alternatif bir ses için Besim Hatinoğlu'nun <a fr-original-style="" href="https://www.mizanplas.com/yazilar/2022/4/22/michelin-ile-istanbula-gelen-yalanci-bahar" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">bu yazısı</a>, Michelin'in değer yargıları ve İstanbul açılımının zor koşullarla boğuşan bir sektörün lezzet yozlaşmasına yol açma potansiyeline dair iyi sorular ortaya koyuyor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;"><em fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Michelin Rehberi</em>'ne Kore'de açılan dava hakkındaki <a fr-original-style="" href="https://www.gastromondiale.com/food1/2019/11/26/speaking-of-whistleblowers-michelin-gets-caught-red-handed-in-korea-an-unfolding-saga" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">bu yazı</a>, opak bir sistemin ya yolsuzluk ya da kötüye kullanıma ne kadar açık olduğunu gösteriyor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Şu ana kadar Türkiye'den sadece iki şefin restoranı Michelin tarafından yıldız aldı. 2007'de Ali Güngörmüş'ün mutfağını yönettiği Hamburg'daki Le Canard; 2021'de Ahmet Dede'nin Baltimore'daki dede isimli restoranı birer yıldıza layık görüldüler. 2021'de aynı zamanda Londra'daki Trivet Restaurant'ın <em fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">sommelie</em>r'si İsa Bal, Michelin Sommelier Ödülü'nü alan kişi oldu.&nbsp;</li></ul>

gastroturizm ile ilgili hikayeler