15. yılda ikinci büyük çöküş hikayesi

ABD menşeli, 2022'nin dördüncü çeyreği itibarıyla 212 milyar dolar varlık bildiren, 8.500 çalışana sahip Silicon Valley Bank (SVB), geçtiğimiz Cuma günü Federal Deposit Insurance Corporation (FDIC) tarafından kapatıldı. Bankanın iflası, ABD tarihinde 2008 krizinden sonra ikinci en büyük iflas olarak tarihe geçti. Banka, ülkenin en büyük 16. bankası konumundaydı.

Kendisini kurucuların bankası olarak nitelendiren SVB, geçtiğimiz 40 yıl boyunca Silikon Vadisi'ndeki teknoloji girişimlerinin önde gelen finans kurumu olarak görüldü. Banka, 2019'da 60 milyar dolar mevduat sahibiyken, pandemi dönemiyle birlikte artan Seri A yatırımlarıyla 2022'de bu rakamı 190 milyar dolar seviyesine yükseltmişti.

Birden artan yüklü mevduat miktarı ile, SVB ortalama %1,5'luk faiz getirisiyle 80 milyar dolar değerinde ipoteğe dayalı menkul kıymet ve ABD Hazine tahvili satın aldı. Faiz oranlarının tarihi düşük seviyelerde seyrettiği bir dönem için %1,5'luk getiri fazlasıyla pozitifken, ABD Merkez Bankası Fed'in agresif faiz artırımları başladı. Artırımlar devam ettikçe 80 milyar dolarlık yatırım da zamanla erimeye başladı. 

SVB bu noktada bazı varlıkları "zararına" satmaya karar verdi; amaç, daha fazla sermayeyi serbest bırakarak likidite görünümünü iyileştirmekti. Böylece SVB, 20 milyar dolarlık menkul kıymeti 1,8 milyar dolar zararla satmış bulundu ve 2,25 milyar dolar sermaye toplamaya çalışacağını açıkladı. Fakat bu hareket, aslında bir likidite sorunu yaşamayan Silicon Valley Bank'in durumunda, yatırımcıları korkutmaktan başka bir işe yaramadı. Banka, yalnızca iki işlem gününde hisse senetlerinde %70'i geçen bir değer kaybı yaşamasının ardından sermaye artırımını iptal etti. Bu esnada birçok üst düzey yönetici, bankadan mevduatları çekmenin faydalı olacağı yönünde açıklamalar yapmaya başlamıştı. Ancak SVB mevduatlarının yalnızca %2,7'si FDIC tarafından sigortalı idi; sonuç olarak, FDIC 2008'den beri ilk kez bir bankanın kontrolünü ele almak durumunda kaldı.

Silicon Valley Bank'in çöküşünden etkilenen birçok firma oldu. Olayın ardından, 100'den fazla girişim sermayesi ve yatırım şirketi, Silicon Valley Bank'i destekleyen bir bildiri imzaladı. Bildiride, "derin bir hayal kırıklığı yarattığı" belirtilen yaşanan olaylar "endişe verici" olarak nitelendirildi ve yatırımcıların başka bir kuruluş tarafından satın alınması hâlinde kurumla ilişkilerini sürdürecekleri belirtildi. 

Risk sermayedarları ve teknoloji yöneticileri, Silicon Valley Bank'in ani çöküşünün potansiyel yansımalarını anlamlandırmak ve bunlardan korunabilmek için çabalıyor.

Olayın ardından haftalık bazda incelediğimizde; ABD endeksleri ortalama %4,5 değer kaybetti.

Bir adım geriden: 2008 yılında, Lehman Brothers, dünya çapında 25 bin çalışanı ve 639 milyar dolarlık varlığıyla ABD'deki dördüncü en büyük yatırım bankasıydı. Bankanın 15 Eylül tarihli iflası, 2008 küresel finans krizinin simgesi oldu. Çöküş, yüksek riskli kredileri bir araya getiren ipoteğe dayalı menkul kıymetler yükünün yarattığı konut piyasası balonuyla başlamış ve ABD konut sektörünü 10 trilyon dolarlık bir büyüklüğe ulaştırmıştı.

Ek bilgi: Silicon Valley Bank'te İdari İşler Direktörü (CAO) olarak görev yapan Joseph Gentile, Lehman Brothers'ta da finans direktörü olarak çalışmıştı. Gentile, 2008'deki iflasından bir yıl önce, 2007'de Lehman'dan ayrıldı.