19 yılın zirvesi

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Ekim 2021’de tüketici fiyat endeksinin (TÜFE) bir önceki aya göre %2,39, geçen yılın aynı dönemine göre %19,89 arttığını açıkladı. Üretici enflasyonu (Yİ-ÜFE) ise aylık bazda %5,24, yıllık bazda ise %46,31 ile son 19 yılın yüksek seviyesine çıktı. Böylece üretici ile tüketici enflasyonu arasındaki makas, 26,42 puana çıktı.

Çekirdek enflasyonda durum ne? TCMB Başkanı Şahap Kavcıoğlu, eylül başında yaptığı açıklamada odaklarını manşet enflasyondan "kalıcı fiyat değişimlerini yansıtan ve geçici fiyat şoklarını dikkate almayan" çekirdek enflasyona çevirdiklerini belirtmişti. Ekim ayında çekirdek enflasyon, %16,98’ten %16,82’ye geriledi; ancak yine de %16 olan politika faizinin üzerine gerçekleşti.

Hangi ürünler, ne kadar arttı? Verilere göre, Ekim 2021’de TÜFE'de kapsanan 415 maddeden 331 maddenin ortalama fiyatında artış gerçekleşirken 38 maddede değişim olmadı. Aylık bazda en yüksek artış %7,56 ile giyim ve ayakkabı, %5,97 ile alkollü içecekler ve tütün, %2,43 ile ulaştırmada görüldü. En düşük artış ise %0,17 ile eğitimde gerçekleşti.

Üretici fiyatlarında ne öne çıktı? Sanayinin dört sektörünün yıllık bazda değişimleri; madencilik ve taş ocakçılığında %32,25, imalatta %45,94, elektrik, gaz üretimi ve dağıtımında %53,37, su temininde %32,4 artış olarak gerçekleşti. Yıllık Yİ-ÜFE'ye göre, en yüksek artış %130,59 ile kok ve rafine petrol ürünlerinde gerçekleşirken en düşük artış %10,26 ile giyim eşyasında oldu. 

Gerçek enflasyon daha mı yüksek? Enflasyon Araştırma Grubu’nun (EnaGrup) yayımladığı veriler ise yine TÜİK’den ayrıştı. Verilere göre; enflasyonda aylık artış %6,90, yıllık artış ise %49,97 olarak hesaplandı.

Kim, ne diyor? Enflasyon verilerinin açıklanmasının ardından CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, “Halk, çarşı pazarda gerçeği net görüyor. Gerçek enflasyon %40'ın üzerinde," diyerek önemli adımlar atacaklarını belirtti. CHP Sözcüsü Faik Öztrak ise “Bu yıl kış, ne yazık ki kara kış. TÜİK’in tüm makyajlarına rağmen, hayat pahalılığı milleti ezip geçiyor,” ifadelerini kullandı.

Ekonomistlere göre, enflasyondaki yükseliş trendi önümüzdeki aylarda da devam edecek. BloombergHT’ye açıklamada bulunan Dr. Veyis Fertekligil, “%20’nin biraz altında olması, bizi çok mutlu etmemeli. Çünkü bundan sonra artışlara devam edilecek. Doğalgaza yüksek bir zam yapıldı. Hane halkına zam gelmemiş olsa da elektriğe ve çeşitli mallara yansıyacaktır,” dedi.

Coface Ekonomisti Seltem İyigün ise şu ifadeleri kullandı:

"Enflasyon, beklentilerin altında kaldı ama yükseliş trendinin kırıldığını söylemek mümkün değil. ÜFE’nin beklentilerin üzerinde gelmiş olması da önümüzdeki dönemde TL’nin değer kaybı ve yurtdışında dolarla belirlenen hammadde fiyatlarının artmaya devam etmesi ile yurtiçi tüketici fiyatları üzerinde baskı yaratabileceğine işaret ediyor.”