2024'te şirketlerde kârsız büyüme: Satışlar enflasyon üstü büyürken, kâr marjları eridi

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) 2024 yılına ilişkin sektör bilançolarını ilan etti. Yayımlanan verilere göre 2024 yılında firmaların net satışlar, aktif toplamı, özkaynaklar gibi metrikleri hızla büyürken, faaliyet kârı ve net kâr marjları bir önceki yıllara kıyasla hızla daraldı. 

TÜİK tarafından açıklanan verilere göre 2024 yılında Türkiye'de faaliyet gösteren toplam firma sayısı %3,93 artışla 1 milyon 104 bin 27’ye yükselirken, bu firmaların aktif toplamı %145,4 artışla 95 trilyon 835 milyar TL’ye, özkaynak toplamı ise %358,1 artışla 48 trilyon 604 milyar TL’ye çıktı. 

Söz konusu dönemde bütün bu firmaların yaptığı toplam net satışlar yıllık bazda %65,78 artışla 78 trilyon 245 milyon TL’ye yükselirken, faaliyet kârı %9,87 artışla 3 trilyon 746 milyar TL’ye, net kâr ise %9,03 artışla 1 trilyon 947 milyar TL’ye ulaştı. Satışlar artarken kârlılığın sınırlı artış göstermiş olması, faaliyet kârı marjının 2,44 puan azalışla %4,79’a, net kâr marjının ise 1,30 puan azalışla %2,49’a kadar gerilemesine neden oldu.

• 2024 yılında Yİ-ÜFE'deki artış %28,52 düzeyinde olmuştu. Buna göre 2024 yılında net satışlardaki enflasyondan arındırılmış toplam reel artış %29,0 düzeyinde olurken; faaliyet kârında %14,5'lik, net kârda ise %15,2'lik reel daralma kaydedildi.

Toptan-perakende ticaret sektörü toplam satışların %45’ini aldı

Sektörlerle ilgili alt detaylara da bir bakalım.

2024 yılında faaliyet gösteren 1 milyon 104 bin 27 firmanın %32,3’ü toptan ve perakende ticaret ile motorlu kara taşıtları ve motosikletlerin onarımı sektöründe faaliyet gösterirken, %16,8’i imalat sanayi, %11,6’sı inşaat sektörüne faaliyet gösteren firmalardan oluştu.

Toplam net satışlarda liderlik yine %45,2 pay ile toptan ve perakende ticaret ile motorlu kara taşıtları ve motosikletlerin onarımı sektöründe oldu. Bu sektörü %28,0 pay ile imalat, %6,4 ile ulaştırma/depolama ve %5,2 pay ile inşaat sektörleri takip etti.  Aktif ve özkaynak büyüklüğü alanlarında ise imalat sektörü sırasıyla %26,8 ve %27,3 pay ile liderliği korudu. Onu %19,4 ve %15,2 ile toptan-perakende ticaret sektörü takip etti. 

Firma başına en çok kâr madencilikte, en yüksek kâr marjı ise bilimsel ve teknik faaliyetlerde

Toplam kârdan ziyade firma başına kârlılık metriklerine bakıldığında ise tablonun tamamen değiştiği görüldü. TÜİK verilerinden yola çıkılarak yapılan hesaplamaya göre 2024 yılında firma başına en çok kâra sahip olan sektör, 10,7 milyon TL ile madencilik ve taşocakçılığı sektörü oldu. Bu sektörü 9,9 milyon TL ile elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme üretimi, 3,9 milyon TL ile ulaştırma ve depolama, 3,3 milyon TL ile mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler ve 3,2 milyon TL ile bilgi ve iletişim sektörleri takip etti. 

Satış kârlılığı, aktif kârlılığı ve özkaynak kârlılığı tarafında ise bambaşka bir tablo oluştu. 

2024 yılında satış kârlılığı marjı en yüksek olan sektörler %23,98 ile mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler, %11,04 ile madencilik ve taşocakçılığı ve %10,82 ile gayrimenkul faaliyetleri sektörleri oldu. Onları %9,44 ile bilgi ve iletişim, %6,71 ile insan sağlığı ve sosyal hizmet faaliyetleri, %5,04 ile konaklama ve yiyecek içecek hizmetleri ve %4,5 ile kültür, sanat ve eğlence faaliyetleri izledi.

Aktif kârlılığı tarafında ise %5,04'lük marj ile bilgi ve iletişim sektörü öne çıktı. Onu %3,84 ile insan sağlığı ve sosyal hizmet faaliyetleri sektörü takip ederken, %3,80 ile madencilik ve taşocakçılığı sektörü ve %3,14 ile kültür, sanat ve eğlence faaliyetleri onların arkasından geldi. Aynı dönemde mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler %3,01, konaklama ve yiyecek içecek hizmetleri %2,96, ulaştırma ve depolama ise %2,62, imalat sektörü ise %2,18 ile kayda değer aktif kârlılığı üretti.

Özkaynak kârlılığı tarafında da yine çoğunlukla hizmet sektörleri yoğunluklu bir tablo oluştu. TÜİK verilerine göre 2024 yılında en yüksek özkaynak kârlılığı oranları %8,49 ile insan sağlığı ve sosyal hizmet faaliyetlerinde kaydedilirken, onu %7,86 ile bilgi ve iletişim, %6,70 ile madencilik ve taşocakçılığı ve %5,56 ile kültür, sanat ve eğlence faaliyetleri sektörleri takip etti.