28 Years Later: ‘Ölümü hatırla’

Film: 28 Years Later
Yönetmen: Danny Boyle
Yapım yılı: 2025
Süre: 115 dakika

Britanya sinemasının en heyecan verici filmografiye sahip yönetmenlerinden biri olan Danny Boyle’un yazar Alex Garland ile yaratıcı işbirliği, onun The Beach romanını 2000 yılında sinemaya uyarlamasıyla başlamıştı. İki yıl sonra ikili, bu kez Garland’ın senarist olarak dahil olduğu zombi filmi 28 Years Later... ile adlarını sinema tarihine ve korku sineması tarihine altın harflerle kazıdılar. 2007’de aynı etkiyi yaratamayan minimalist bilimkurgu Sunshine son ortaklıklarıydı; aynı yıl ikisinin de sadece yapımcı olarak dahil olduğu, Juan Carlos Fresnadillo’nun yönetmenliğindeki 28 Weeks Later... öncülü kadar ilgi görmedi. Boyle, türlerarası yolculuğuna farklı işbirlikleriyle devam etti, Garland kendi senaryolarını yönettiği (Ex Machina, Annihilation, Men, Civil War...) bir kariyer gelişimine doğru yöneldi. 

28 Years Later, serinin ilk filmden 23 yıl sonra, üstelik bir üçleme olması planlanarak hayata geçen ve Boyle-Garland ikilisini yeniden biraraya getiren bir proje. Zamanlamada Sony’nin serinin haklarıyla ilgili uzunca süredir devam eden pürüzleri gidermesinin de etkisi var tabii ki, fakat birkaç yıldır, özellikle The Last of Us’ın televizyon uyarlamasının yakaladığı başarıyla zombi hikayelerine olan ilginin ivme kazanmasını da görmezden gelmemeliyiz. Kaldı ki Garland da bir röportajında bu filmde göreceğimiz daha derin ve duygusal anlarda, filmin daha yavaş temposunda ve enfektelerin daha karmaşık yapılara sahip olmasında The Last of Us’ın büyük bir ilham kaynağı olduğunu söylüyor. 

Film, adı üstünde, 28 Days Later’daki salgının 28 yıl sonrasında geçiyor. “Öfke virüsünün” kıta Avrupa’sında yok edildiği, fakat Büyük Britanya’da hâlâ karantina altında ve ölüm korkusuyla iç içe bir yaşamın sürmesine neden olduğu bir dönemde... Anakaraya sadece suların yükseldiği dört saatlik bir zaman diliminde bağlanan küçük bir adada yaşayan topluluğun genç üyesi Spike (Alfie Williams), önce babasına (Aaron Taylor-Johnson) ve köyüne kahramanlığını kanıtlamak için, ardından hasta annesini (Jodie Comer) sağlığına kavuşturmak için çabalarken ölümle burun buruna geliyor.

^{28 Years Later | Kaynak: TME Films}

2002’deki 8 milyon doların altındaki bütçeye kıyasla 70 milyon dolar civarındaki dev bütçenin 28 Years Later’a dair sevdiğimiz şeyleri bizden götürmemesi bana büyük bir mutluluk verdi: 28 Days Later’da CGI kullanmamak için sabahın kör saatinde Londra’nın boş görüntülerini yakalamak üzere el kamerasıyla gerilla çekimler yapan Boyle, bu filmin de benzer bir his yaratması için elinden geleni yapmış. CGI yerine optik ve pratik efektlere başvuran yönetmen, birçok sahneyi sadece iPhone kameraları kullanarak çekmiş. (Film, ağırlıklı olarak akıllı telefon kameraları kullanılarak çekilmiş en büyük bütçeli film ünvanını kazandı.) 

180 derece çekimler, derinlik ve genişlikle oynayan akıllı telefon lensleri ve drone kameralarla desteklenen zekice bir formül ve son yılların en iyi film kurgusu çalışmalarından birine imza atan Jon Harris’in katkısıyla Boyle izleyicisini sadece aksiyon sahnelerinin tanığı kılmakla kalmıyor, bizzat tehlikenin hedefi hâline getiriyor. Filmin jump-scare’lerden arındırılmış, kademeli yükselip alçalan fakat asla sıfırlanmayan gerilimi etraftaki ölümün varlığını bir an olsun unutturmuyor.

“Ölümü hatırlamak” ya da ölüm korkusu, tematik olarak da filmin odağında yer alıyor. Filmin ilk yarısında, eğitimini tamamlayan 12 yaşındaki Spike’ın rüştünü ispatlamak için babasıyla beraber ilk kez, enfektelerin bulunduğu anakaraya doğru “ava” çıktığı yolculuğu izliyoruz. Onun yolculuğu, biz izleyici için de “kahramanlık” kavramını ameliyat masasına yatırdığımız bir farkındalık yolculuğuna dönüşüyor sanki. 

Spike’ın “kahramanı” babasıyla birlikte tanık oldukları, “saldıran”dan “savunan”a ve nihayetinde “kaçan”a dönüştükleri macera, onu sadece kendi korkularıyla yüzleştirmekle kalmıyor, kahraman bellediği babasının da korkabildiğini ya da kaçabildiğini göstererek onu şaşırtıyor da. Adaya dönüşlerinde ölümle burun buruna geldikleri ve sadece ikisinin tanık olduğu tüm o anların çarpıtılarak, abartılarak ve korkulardan arındırılarak anlatılması ve kutlanması ise tarihteki birçok kahramanlık hikayesinin muhtemel sahteliğine dair ipucu veriyor. Kahraman ilan edilmesine rağmen gerçekleri bilmenin vicdan muhasebesini 12 yaşındaki yüreğine sığdıramayan Spike, aynı gece babasının gerçek yüzünü gördüğü anlara tanık olunca “kahramanının ölümünü” iyice kabullenmiş oluyor.

^{28 Years Later | Kaynak: TME Films}

Filmin ikinci yarısında ise Spike, doktorsuz köylerindeki kimsenin tanı koyamadığı bir hastalık nedeniyle zihin bulanıklığı yaşayan ve fiziksel acı çeken annesini anakaraya sürüklüyor. Hedeflerinde salgından önce tanınmış bir doktor olan, daha sonra çıldırdığı söylenen ve korkulan bir figüre dönüşen Dr. Kelson (Ralph Fiennes) var. Spike ve annesinin yolculuğunda aksiyon dolu anlar tabii ki yok değil fakat filmin ikinci yarısı daha çok ölümü hatırlamanın, ölüm korkusunun, ölümü kabullenmenin psikolojik ve spiritüel etkileri, sebepleri ve sonuçları üzerine. 

• Filmle ilgili yaşadığım tek hayalkırıklığı, bu bölümde ikilinin yollarının kesiştiği İsveçli asker karakterinin (Edvin Ryding) baştan savma yazılmış olması. 

Dr. Kelson’ın “memento mori” (ölümü hatırla) ve “memento amoris” (sevildiğini hatırla) kavramlarını açıkladığı monoloğu, Spike’ın annesiyle ilişkisini ve hikayesini tatmin edici bir sona ulaştırıyor. Spike, babasıyla çıktığı güç gösterisinden sağ kurtulduğu için kazandığı kahramanlık mertebesinin sahteliğini kabullenemezken, aynı mertebeye annesini “iyi ölüm”le kavuşturabildiği için hak ederek ulaştığını hissediyor.

Üniversitedeki sanat tarihi derslerimden, katedrallerin o yüksek tavanlar ve sesin yankılandığı devasa boşluklarla görkemli bir mimariye sahip olmasının başlıca nedenlerinden birinin insanların Tanrı ve sonsuzluk karşısındaki acizliğini, küçüklüğünü ve ölümlülüğünü hatırlatması olduğunu hatırlıyorum. Filmin “28 Years Later” ibaresi belirmeden önceki açılış bölümünün bir katedralde sonlanması da bu açıdan tesadüf değil. Bir saat sonra, ikinci yarıda artık harabeye dönmüş bu katedrale geri dönen kamera, artık insanın ölüm korkusunun kaynağının Tanrı ya da sonsuzluk olmadığını hatırlatıyor. Öte yandan Dr. Kelson’ın kendi elleriyle, insan kemikleri ve kafataslarından inşa ettiği (ve ikinci filme adını armağan edecek) tapınak, ölümün ve ölüm korkusunun yeni kaynağının ne olduğuna işaret ediyor.

^{28 Years Later | Kaynak: TME Films}

Danny Boyle ve ekibinin kusursuz teknik işçiliği, Alex Garland’ın yer yer anaakım sinemanın tuzaklarına düşse de özünü kaybetmeyen iyi senaryosu ve başta Jodie Comer ile genç oyuncu Alfie Williams olmak üzere güçlü oyuncu kadrosuyla 28 Years Later, yıllar sonra 28 Days Later serisine hak ettiği halka olarak ekleniyor. 

Üçlemenin ikinci filmi 28 Years Later: The Bone Temple’a (2026) bağlanması için yaratıldığı belli finalin, Guy Ritchie’nin çekebileceği bir Teletubbies bölümüne doğru giden sürpriz ton değişimi, heyecan verici Jack O’Connell cameo’su ve yersiz mizahıyla beni sinema salonundan karmaşık hislerle uğurladığını inkar edemesem de, seri böylesi bir filmle geri döndüğü için mutluyum.

Nerede izleyebilirsin? 28 Years Later, bugün gösterime girdi.

Benzer işler:

• The Village (2004, M. Night Shyamalan)
• A Quiet Place Part II (2020, John Krasinski)