BDDK’dan makroihtiyati tedbirler

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), geçtiğimiz perşembe günü gerçekleştirilen Para Politikası Kurulu’nda politika faizini %14 seviyesinde sabit tutma kararı aldı. Karar metninde, “Kurul, güçlendirdiği makroihtiyati politika setini kararlılıkla uygulayarak gerekmesi durumunda ilave tedbirleri uygulamaya alacaktır,” ifadeleri yer alırken karar sonrası ilk tedbirler Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’ndan (BDDK) tarafından alındı.

• 23 Haziran: BDDK, yurt dışı yerleşiklerle türev işlem gerçekleştirecek finans dışı yurt içi yerleşiklere kullandırılacak ticari nakdi kredilere %500 risk ağırlığı uygulanacağını açıkladı.
• 23 Haziran: 1. el ve 2. el konutlar için konut teminatlı kredilerinde kredi değer oranı, tutar bazlı farklılaştırıldı. Buna göre, enerji sınıfı A olan 1. el konutlar için kredi değer oranı; değeri 2 milyon TL’nin altında olan konutlar için %90, değeri 2 ila 5 milyon TL arasında olan konutlar için %70, değeri 5 ila 10 milyon TL arasında olan konutlar için azami 3,5 milyon TL olarak belirlendi.
• 24 Haziran: İş dünyasını yakından ilgilendiren adımlardan sonuncusu ise cuma günü piyasa kapanışından sonra açıklandı. BDDK, TL kredi kullanımında yeni koşullar belirledi. Yeni düzenlemeye göre, 15 milyon TL üzeri yabancı para nakdi varlığı (altın dahil, efektif döviz ile bankalardaki YP mevduat) bulunan şirketler, bu varlığı aktifinin ya da son bir yıllık satış hasılatının %10'unu aşması durumunda yeni nakdi TL ticari kredi kullanamayacak. 

Ne anlama geliyor? BDDK’nın kararı, kredi kullanımını zorlaştırarak döviz alımını kısıtlama amacı taşıyor. Bir nevi “sermaye kontrolü” olarak da görülen bu kararla, söz konusu şartları karşılamayan şirketlerin, TL cinsinden kredi alabilmek için dövizlerini bozdurmaları gerekiyor. Ayrıca, kullanacakları kredinin vadesi boyunca yabancı para nakdi varlıklarının TL karşılığının 15 milyon TL'yi aşmayacağını beyan ve taahhüt etmeleri de lazım.

Hangi şirketler etkilenecek? Karar, öncelikli olarak ihracatçı, ithalatçı ve kasasında yabancı para pozisyonu yüksek halka açık şirketleri etkileyecek. Bloomberg HT’nin hesaplamalarına göre, Borsa İstanbul’da yabancı para pozisyon fazlası aktifinin ya da son 1 yıllık satış hasılatının %10’unun üzerinde olan 110 şirket bulunuyor.

Piyasalar nasıl tepki verdi? BDDK’nın açıklamasının ardından dolar/TL kuru, 17,36 seviyelerinden 16,40 seviyelerine kadar geriledi. Bu yazının yazıldığı saatlerde, 16,92 seviyesinden işlem görüyor.