ABD’de enflasyon neden yükseliyor?

ABD’de tüketici fiyatları, Mayıs 2022’de geçen yılın aynı dönemine göre %8,6 yükselerek 1981’den bu yana görülen en yüksek seviyeye ulaştı. Enflasyondaki aylık artış ise %1’e çıktı. Bu durum, enflasyonla mücadele kapsamında son iki ayda 75 baz puanlık faiz artışına giden ABD Merkez Bankası’nın (Fed) eylül ayına kadar faiz artırımlarına devam etmesi ihtimalini güçlendiriyor.

Detaylar: ABD’de enflasyon, sene başında %7 ile 40 yılın zirvesine ulaşırken uzmanlar, bu raddeden sonra düşüşe geçeceği yorumunda bulunmuşlardı. Fakat piyasa beklentilerinin üstünde açıklanan rakamlar, aksini ortaya koydu. En hızlı yükseliş, enerji ve gıda fiyatlarında görülürken Rusya-Ukrayna savaşı ve Çin'in sıkı kapanma önlemlerinin tedarik zincirlerinde yol açtığı aksama, fiyatlardaki artışın sorumlusu olarak görülüyor. Veriler şöyle:

• Gıda endeksi, aylık bazda %1,2; yıllık bazda %10,1 artış kaydetti.
• Enerji fiyatları, aylık %3,9 ve yıllık %34,6 arttı. Son dönemdeki yükselişiyle dikkat çeken benzin fiyatları ise aylık %4,1 ve yıllık %48,7'lik artış gösterdi.
• Barınma maliyetleri, aylık %0,6; yıllık %5,5 arttı.

Şimdi ne olacak? Birçok kategorideki fiyat artışlarının devam etmesi, Fed’in faiz artırımı ve bilanço daraltma planlarını uygulamaya devam edeceğine işaret ediyor. Fed’in ilk toplantısı, bu hafta çarşamba günü gerçekleşecek. Piyasalar, şimdiden haziran, temmuz ve eylül ayı için 50 baz puanlık faiz artışını fiyatlandırmaya başlarken ekonomistler, yüksek enflasyon sonrası sıkılaşma döngüsünün resesyona yol açabileceğini belirtiyor.

Kim, ne diyor? ABD Hazine Bakanı Janet Yellen, geçen hafta yaptığı açıklamada odak noktalarının enflasyon olduğunu belirtirken resesyon ihtimalini reddetti:

“Önümüzdeki dönemde daha yüksek enerji ve gıda fiyatları riskleri görüyorum. Ekonomik büyümenin de yavaşlamasını bekliyorum; ancak resesyon yaşayacağımızı düşünmüyorum.”

Geniş perspektif: Resesyon tartışmaları devam ederken Dünya Bankası da 2022 için küresel ekonomik büyüme tahminini %4,1’den %2,9’a düşürdü. Yüksek enflasyon ile durgunluğun bir arada görülmesi anlamına gelen "stagflasyon” riski konusunda uyaran kurum, dünyanın “önümüzdeki birkaç yıl boyunca ortalamanın üzerinde enflasyon ve ortalamanın altında bir büyüme” için hazırlanması gerektiğini belirtti. Dünya Bankası Başkanı David Malpass, şu açıklamada bulundu:

"Ukrayna'daki savaş, Çin'deki kapanmalar, tedarik zincirlerindeki aksamalar ve stagflasyon riski, büyümeye darbe vuruyor. Birçok ülke açısından resesyonu önlemek zor olacak.”