Batı ekonomilerinden gelişmeler

ABD

ABD Temsilciler Meclisi Başkanı Kevin McCarthy, federal hükümetin borç limitini 1,5 trilyon USD artırmayı içeren yasa teklifini meclise sundu. Meclisin Cumhuriyetçi kanadında yer alan McCarthy, yasa ile birlikte borçlanma tavanının artırılmasının yanı sıra kamu harcamalarının da sınırlanacağını ve bu yolla vergi mükelleflerinin 10 yıl içinde 4,5 trilyon USD’den fazla tasarruf sağlayacağını ifade etti.

💾 Cep bilgisi: Yasayla birlikte kamu harcamalarındaki artışın yılda %1 ile sınırlanması planlanıyor. Yasa teklifinin gelecek hafta Temsilciler Meclisi'nde oylanması bekleniyor.

💉 Hatırlatma dozu: ABD hükümetinin ocak ayında 31,4 trilyon USD’lik borçlanma limitine ulaşmasının ardından ülkede borçlanma tavanının acilen artırılması ihtiyacı doğdu. Tavanın artırılmaması durumunda federal hükümetin temerrüde düşmesi dahi söz konusu olabilir. Öyle ki yatırım bankası JP Morgan, ABD Hazine tahvillerinde teknik temerrüt riskinin "önemsiz olmadığı" konusunda uyarıda bulundu.

🗣 Tartışmalar: Meclisteki iki siyasi partinin borçlanma tavanı üzerindeki tartışmaları ise tüm hararetiyle sürüyor. Cumhuriyetçiler tavanın artırılmasının yanı sıra kamu harcamalarının da kısılması gerektiğini söylerken, Demokratlar yalnızca borçlanma tavanının artırılmasını, kamu harcamalarına ise dokunulmaması gerektiğini savunuyor.

• Tartışmalar ülkenin temerrüt primlerinde de artışa neden oluyor. S&P Global Market Intelligence verilerine göre ABD 5 yıllık CDS primi 50 baz puan seviyelerine ulaşarak ocak ayındaki seviyenin iki katından fazla arttı. Ayrıca ABD üç aylık bono faizi, borç tavanı tartışmaları nedeniyle gün içinde %5,33 seviyesine kadar yükselerek son 22 yılın zirvesini kaydetti.

👉 Öte yandan: ABD Çalışma Bakanlığı tarafından yayımlanan verilere göre ülkede işsizlik maaşı başvuruları 15 Nisan ile sona eren haftada 5 bin kişi artışla 245 bine ulaşarak beklentilerin üzerinde gerçekleşti. Verinin 15 Nisan haftası ile birlikte dört hafta üst üste beklentilerin üzerinde gerçekleşmiş olması, ABD istihdam piyasasında bariz bir soğumaya işaret ediyor.

Para politikası gelişmeleri

ABD Merkez Bankası'nın (Fed) 12 şubesinden gelen analizlerle hazırlanan Bej Kitap raporu yayımlandı. Raporda nisan ayında ekonomik aktivitenin çok az değiştiği ifade edilirken, fiyat artışlarının ise yavaşlamakta olduğu vurgulandı.

Raporda bazı bölgelerdeki bankaların, bankacılık krizinin ardından artan belirsizlik ortamı ve likidite endişeleri nedeniyle kredi şartlarını sıkılaştırmakta olduğu, bu sebeple kredi hacmi ve kredi talebinde birtakım gerilemeler gözlemlendiği ifade edildi. 

Raporda ayrıca nisan ayında imalat faaliyetlerinin yatay veya aşağı yönlü gelişim gösterdiği, konut ve enerji piyasalarının da bir miktar yumuşadığı belirtildi. 

🗣 Açıklamalar: Geçtiğimiz günlerde bir etkinlikte konuşan New York Fed Başkanı John Williams, ülkedeki bankacılık krizinin etkilerine ilişkin, "Bankacılık sistemi sağlam ve dirençli. Bununla birlikte, bu gelişmeler muhtemelen hane halkı ve işletmeler için kredi koşullarında bir miktar sıkılaşmaya yol açacak ve bu da harcamaları baskılayacaktır." ifadelerini kullanmıştı. Williams'ın açıklamaları, Bej Kitap'ta yer alan verilerle de örtüşüyor.

Williams ayrıca, ülkede manşet enflasyonun Fed'in orta vadeli hedefi olan %2'ye dönmesinin 2 yıl süreceğini tahmin ettiğini, yıl sonunda ise enflasyonun %3,25 seviyesine gerilemesini beklediğini ifade etti.

📖 Perspektif: Ülkede mart ayında gerçekleşen banka iflaslarının ardından bankacılık sektörü, kredi verme konusunda daha temkinli davranmaya başlayarak kredi koşullarını sıkılaştırdı. Bu sıkılaşma, Fed'i daha fazla faiz artışı yapma konusunda geri durmaya zorlayacaktır. Bu emareler doğrultusunda Fed, muhtemelen mayıs ayı toplantısında son bir kez 25 baz puanlık bir artış yapacak ve bunun ardından "bekle, gör" politikasını uygulamaya başlayacaktır.

Avrupa

Avrupa Parlamentosu'nun Strazburg'da düzenlenen Genel Kurul oturumunda, kripto varlık transferlerini yakından izlemeyi içeren yeni kurallar oy çokluğu ile kabul edildi. 

Kabul edilen düzenlemeye göre, "seyahat kuralı" artık kripto varlıklar için de geçerli olacak. Yani kişiler arasında kripto varlık transferini gerçekleştiren kurum, gönderenin ve alıcının kimlik bilgilerinin tespiti, saklanması ve gerektiği zaman paylaşımınından sorumlu olacak.

Ayrıca kripto varlık şirketlerinin AB'nin ilgili kurumlarından lisans alması, AB'nin kara parayı engelleme yükümlülüklerine tabi olması, suçlu kişilerin varlık akışlarını durdurması ve şüpheli işlemleri iptal etmesi gerekecek.

Yeni kurallar, 2024 yılının ortalarından itibaren uygulanmaya başlanacak.

Para politikası

Almanya'daki ZEW Enstitüsü'ne konuşan Avrupa Merkez Bankası (ECB) Yönetim Kurulu Üyesi Isabel Schnabel, “Bir sonraki toplantıda ve özellikle daha sonraki toplantılarda ne karar vereceğimizi söyleyemiyorum. Bankacılık sektöründeki sıkıntılarla durum daha karmaşık bir hal aldı.” ifadelerini kullandı. Bu açıklama, ECB'nin 4 Mayıs'ta düzenlenecek toplantısına ilişkin üyeler arasında görüş birliği bulunmadığı şeklinde yorumlandı.

👉 Öte yandan: Bloomberg tarafından nisan ayında düzenlenen ankettin sonuçlarına göre ECB'nin önümüzdeki üç toplantısında toplam 75 baz puan faiz artırarak nihai politika faizini %3,75'e çıkarması bekleniyor.