Bu Şehirde Bir Yalnızlık Var

İlişki kurma ritmini beş aşamadan oluşan bir döngü şeklinde anlatıyor Uzman Klinik Psikolog Gökhan Çınar: İlişkiye hazırlık – temas – yakın ilişki – iç içe geçme – izolasyon. Ve ekliyor: “Ritmin bozulması sosyal yalnızlığa da duygusal yalnızlığa da neden olabilir.”

İlişki kurma ritmi üzerine düşünürken keyfimi kaçıracak bir farkındalık yaşıyorum. Canım sıkılıyor, çoktan soğumuş çayımı masaya bırakıyorum. “Bizim İstanbul ile ilişki kurma ritmimiz epey bozulmuş.” diye hayıflanıyorum soğuk çayıma. “Demek benim yalnızlık buradan geliyor…” Anlaşıldı. Bugün yalnızlık konusunu konuşmadan kalkmayacağız bu masadan sevgili soğuk çayım.

Yalnızlık epey ilginç bir konu. “Sevmek, insanı yalnızlaştırıyor.” diyen Virginia Woolf’a mı hak vermek gerekir yoksa Charles Bukowski’nin dediği gibi “Çok şey istemiyordum hayattan, sadece yalnız bırakılmak…” diyerek kendi isteğimizle mi bu yalnızlık hissini seçiyoruz, emin değilim. Ancak gönüllü olarak seçtiğimiz ve çoğu zaman yapıcı ve yaratıcı sonuçlar doğuran tek başınalıktan farklı bir yalnızlık meselesi var konuşulması gereken.

Durum ne kadar ciddi? Brigham Young Üniversitesi’nden psikoloji profesörü Julianne Holt-Lunstad’ın “Yalnızlık, insan ömrüne günde 15 sigara içmek kadar zarar verebilir.” diyen araştırması kulağınıza hiç de abartılı gelmesin. 2018’de Birleşik Krallık’da bir Yalnızlık Bakanlığı kurulması, “Let’s Talk About Loneliness” (Haydi Yalnızlıktan Konuşalım) adlı bir kampanya başlatılması bu konunun önemini bir kez daha vurguluyor. Ayrıca, iki haneden birinde tek bir kişinin yaşadığı Berlin’de 2019’da yalnızlıktan sorumlu bakanlık kurulması teklif edilmiş, şehir “Avrupa’nın yalnızlık başkenti” olarak anılmaya başlamıştı. Geçen haftalarda ise Japonya’da bir bakanın, yalnız yaşayan kişilerin sorunlarından sorumlu tutulması kararı alındı. Bölgesel Kalkınma Bakanı Tetsushi Sakamoto, bundan böyle sosyal yalnızlığı önlemek ve insanlar arasındaki bağları korumak için de çalışacak.

Masanın başında, soğuk çayıma bakarak kaç dakikadır anlatıyorum tüm bunları bilmiyorum ancak yüksek sesle konuşmak ve içimdekileri dışarı yansıtmak rahatlatıyor beni. “Ne yapardım sen olmasan canım soğuk çayım?” 

Yalnızlık mıknatısı: Ben, soğuk çayım beni dinlediği için pek mutlu olsam da her ülkenin insanı benim kadar şanslı hissetmiyor kendini anlaşılan. Öyle ki "Yardımına başvurabileceğiniz ya da dertleşebileceğiniz bir tanıdığınız var mı?" sorusuna "hayır" yanıtını verenlerin sayısı epey fazla. 

Rotterdam’daki evinde yalnız yaşayan bir kadının 10 yıl önce öldüğünden kimsenin haberinin olmadığı Hollanda, artan intihar vakalarının önüne geçmek için yalnız yaşayan kişilerin sorunlarından sorumlu bir bakan atanan Japonya, yalnızlıktan kaynaklanan sorunlarla mücadele için doğrudan bir birim kuran Birleşik Krallık, içinde yaşayanlarının bağımsız, güçlü ancak mutsuz ve yalnız insanlar olarak tanımlandığı İsviçre… Yalnızlık mıknatısıyla bir olmuş dağılan parçalar gibi değil mi hepsi? Belki de bu sebeple filozof ve şair Henry Thoreau şehirleri “milyonlarca insanın hep birlikte yalnız olduğu yerler” olarak tanımlamış yıllar önce.

Yalnızlık mıknatısında birleşenlere dalan gözlerimi masaya getiriyorum yeniden. Derin bir iç çekip kalan soğuk çayımı bir seferde bitiriyorum. Sanki beni dinlediği için teşekkür ediyorum ona ve daireyi tamamlayıp yeniden başa dönüyorum. İstanbul ile olan ilişki kurma ritmimizin nerede bozulduğunu anlamaya çalışıyorum. 

İlişkiye hazırlık – temas – yakın ilişki – iç içe geçme – izolasyon.

İlişkiye hazırlık – temas – yakın ilişki – iç içe geçme – izolasyon.

İlişkiye hazırlık – temas – yakın ilişki – iç içe geçme – izolasyon.

Belki de benim sana olan hayranlığım bir yana, yakın bir ilişki kuramıyoruzdur seninle İstanbul. İç içe geçmektense sen dikenlerini saplıyorsundur bana ve ben yaralarımı sarmaya çalışırken kendimi senin içinde ama senden uzakta izole etmeye çalışıyorumdur. 

İşin içinden çıkamayacağımı anlayınca – her zaman olduğu gibi – İstanbul’a suç atmak oluyor ilk çarem. “İstanbul’da yalnız yaşamak maddi anlamda kolay değil. İstanbul’da yalnız yaşamak psikolojik anlamda kolay değil. İstanbul’da yalnız yaşayan bir kadın olmak kolay değil. İstanbul’da yalnız olmak hiç kolay değil, dikenleri çok acıtıyor.”

İçimde garip bir his.

Gökhan Çınar haklıymış. Bu ilişki kurma ritmi denilen şeyin bozulması bir tuhaf yapıyor insanı. 

Öyle değil mi?