Çin’in teknolojiye karşı savaşı

Çin’in düzenleyici kurumları, farklı sektörler üzerindeki baskı ve denetimini her hafta artan bir hızda devam ettiriyor. Hükümetin hedefinde bu hafta, kripto para piyasası ve sosyal medya uygulamaları vardı.

Neler oldu? Çin merkez bankası (PBOC), geçtiğimiz cuma günü kripto para birimlerini içeren tüm finansal işlemleri ve kripto para üretimini (mining) yasa dışı ilan etti. Buna göre, kripto para işlemi yapan kişi ve kurumlar sert cezalara çarptırılabilecek.

Bir adım geriden: Çin, aslında 2021’in ikinci çeyreğinden itibaren kripto para piyasalarına yönelik sert bir tutum içerisindeydi. Son aylarda "tamamen yasaklamanın" ayak izleri sayılabilecek birçok adım atıldı: 

• 18 Mayıs: Düzenleyici kurumlar, kripto paraların değerlerinin fazla oynak olması ve spekülatif işlemlerin sayısının artması nedeniyle finans ve ödeme hizmeti veren kuruluşların kripto para işlemi yapmalarını yasakladı.
• 21 Mayıs: Çin’in başkan yardımcılarından Liu He, finansal riskleri önleme çabaları çerçevesinde Bitcoin madenciliğini kontrol altına alacaklarını açıkladı. Açıklamanın ardından kripto para madencileri, ülkedeki faaliyetlerini durdurma veya yatırımlarını azaltma kararı aldı.
• 19 Haziran: Ülkede kripto para madenciliği faaliyetlerinin en yoğun olduğu ikinci bölge olan Siçuan eyaletinde kripto para madenciliği yapan 26 işletmeye kapatılması için tebligat gönderildi.

Yasağın muhtemel nedeni: Nikkei Asia, 2022’in başlarında kendi dijital para birimini (dijital yuan) piyasaya sürmeyi planlayan Çin’in piyasadaki rekabeti tamamen ortadan kaldırmak için kripto para işlemlerini yasakladığını iddia ediyor. ABD merkezli düşünce kuruluşu Atlantic Council’den Josh Lipsky, “Pekin’in yeni bir otoyol inşa edebilmek için bir apartmanı buldozerle yıktığını düşünebilirsiniz,” diyor.

Diğer sektörlere gelince: Çin'in "ekonomik geleceğini" kurgularken özel sektörün "gereğinden fazla" güçlenmesini engellemeye çalışan Xi Jinping hükümetinin denetlemeleri artırdığı tek sektör elbette kripto para sektörü değil. Baskı yönetimi; eğitim, oyun ve eğlence sektörüne sıçramış durumda.

• Eğitim: Çin hükümeti temmuz sonunda, temel okul müfredatını öğreten şirketlerin kâr elde etmesini, halka arz edilmesini ve yatırım almasını yasakladı.
• Oyun: Eylül ayının başında, çevrim içi video oyunları “manevi afyon” olarak tanımlanırken 18 yaş altı bireylerin haftada üç saatten fazla oyun oynaması yasaklandı.
• Eğlence: Eylül ayının ortasında, kumar turizmi açısından dünyanın en önemli merkezlerinden biri olan Makao’daki gazinoların büyük bir kısmının incelemeye tabi tutulacağı açıklandı.
• Sosyal medya: Son olarak bu hafta, 14 yaş altı bireylerin TikTok’un yerli versiyonu olarak görülen video paylaşım uygulaması Douyin’i günde 40 dakikadan fazla kullanması yasaklandı.

Geniş perspektif: Çin’in teknoloji endüstrisindeki baskısını artırması, gelişmekte olan piyasalarda risk almak isteyen küresel yatırımcıların alternatif ülkelere yönelmesine neden olabilir. Çin’in küresel piyasalarda halka arz edilen yerli şirketlere yönelik yaptırımlarını arttırdığı da göz önüne alındığında, yatırımcıların Çin merkezli teknoloji şirketlerini değerlendirirken “hükümet riskine” daha fazla ağırlık vermesi kaçınılmaz. ABD merkezli March Capital Partners’tan Sumant Mandal, “Çin pazarı, eşsiz bir boyut ve ölçekte; ancak Çin çevresindeki risk-getiri yapısı değişti ve küresel yatırımcılar yatırımlarını Hindistan gibi komşu ülkelere kaydırabilir,” diyor.